Hộ kinh doanh vẫn băn khoăn về thuế kê khai

Nhiều hộ kinh doanh băn khoăn về hình thức thuế tự khai. Ảnh: H.H.

Doanh nghiệp, hộ kinh doanh thắc mắc nhiều vấn đề

Một hộ kinh doanh ở Hà Nội đặt vấn đề, theo quy định mới, hộ kinh doanh phải kê khai theo quý. Nhưng nếu cuối năm tổng doanh thu thực tế dưới 500 triệu đồng, hộ băn khoăn liệu có được hoàn thuế hay không và thủ tục hoàn thuế sẽ thực hiện thế nào.

Đại diện Cục Thuế cho biết Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo thông tư hướng dẫn hồ sơ, thủ tục quản lý thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh. Theo dự thảo này, người kinh doanh tự xác định doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống và thông báo với cơ quan thuế một lần, chậm nhất ngày 31/1 của năm kế tiếp.

Không chỉ các hộ kinh doanh truyền thống, những người kinh doanh trên sàn thương mại điện tử cũng bày tỏ lo ngại. Một hộ kinh doanh trên sàn cho biết hiện sàn có chức năng khấu trừ và nộp thuế thay. Nhưng với doanh thu từ 3 tỷ đồng/năm trở lên, hộ băn khoăn liệu có bắt buộc phải xuất hóa đơn điện tử thông qua phần mềm của bên thứ 3 hay không.

Hơn nữa, khi tính thuế chuyển dần từ doanh thu sang lợi nhuận, việc xác định chi phí hợp lý để khấu trừ sẽ rất khó khăn, có thể làm tăng gánh nặng thuế.

Giải đáp vướng mắc này, Cục Thuế dẫn quy định tại khoản 7, điều 4 Nghị định 123/2020/NĐ-CP, được sửa đổi tại Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Theo đó, người bán được ủy nhiệm cho bên thứ ba lập hóa đơn điện tử. Hóa đơn phải thể hiện tên đơn vị bán là bên ủy nhiệm và việc ủy nhiệm phải lập bằng văn bản, thông báo cho cơ quan thuế khi đăng ký sử dụng hóa đơn.

Trường hợp hóa đơn không có mã của cơ quan thuế, bên ủy nhiệm vẫn phải chuyển dữ liệu hóa đơn đến cơ quan thuế thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ.

Đối với phương pháp tính thuế của cá nhân kinh doanh, cơ quan thuế cho biết Bộ Tài chính đang tiếp tục hoàn thiện dự thảo nghị định và thông tư để làm rõ nguyên tắc tính thuế, quản lý doanh thu và nghĩa vụ kê khai.

Đại diện Công ty TNHH Du lịch Hải Huy (Đà Nẵng) lo lắng vì sợ không xuất hóa đơn tại thời điểm phát sinh doanh thu. Theo doanh nghiệp này, do các dịch vụ kèm theo như bán hàng minibar, giặt ủi, vận chuyển, ăn uống sẽ được phát sinh hàng ngày khi khách lưu trú, khách sử dụng xong ghi nhận theo ngày trên biên lai và khi “check out” mới thanh toán, lấy hóa đơn 1 lần. Vậy doanh nghiệp có bị rơi vào trường hợp xuất sai thời điểm không?

Trong khi đó, bà Đỗ Thị Diệp (Hà Nội) lại băn khoăn về việc mình có trong diện phải lập hộ kinh doanh hay không khi có tài sản cho thuê, doanh thu 1 năm dưới 500 triệu. Bà Diệp cho biết đã tham khảo thì một số thuế, cơ sở yêu cầu lập hộ kinh doanh, 1 số thuế cơ sở lại không yêu cầu. Sự không thống nhất này khiến bà không hiểu mình có bắt buộc phải lập hộ kinh doanh không, hay chỉ cần xin cấp mã số thuế cho thuê tài sản và nộp tời khai online?

Trả lời 2 câu hỏi trên, Cục Thuế cho biết, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ khách sạn như trường hợp trên có thể gộp các dịch vụ theo một hoá đơn và thanh toán 1 lần mà không vi phạm, trong khi đó, đối với bà Diệp, bà có thể đăng ký thành lập hộ kinh doanh hoặc không, thực hiện theo quy định tại Nghị định số 168/2025/NĐ-CP, Thông tư số 68/2025/TT-BTC và Thông tư số 86/2024/TT-BTC.

Kiến nghị nới xử phạt, hoàn thiện hướng dẫn trong năm đầu chuyển đổi

Phó Tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam, bà Lê Thị Duyên Hải nhận định người nộp thuế hiện gặp các nhóm vướng mắc lớn, xoay quanh hóa đơn điện tử, xử phạt vi phạm thuế và quy định mới đối với hộ kinh doanh.

Nhóm vướng mắc đầu tiên liên quan đến thời điểm lập hóa đơn theo Nghị định 123, được sửa đổi bởi Nghị định 70. Nhiều ngành nghề phát sinh giao dịch thường xuyên, số lượng lớn, cần thời gian đối soát. Việc yêu cầu lập hóa đơn ngay tại thời điểm cung cấp dịch vụ là khó khả thi, trong khi người nộp thuế vẫn có nguy cơ bị xử phạt.

Từ thực tế đó, VTCA kiến nghị mở rộng phạm vi cho phép lập hóa đơn trên cơ sở bảng kê vào cuối tháng hoặc sau khi kết thúc dịch vụ. Điều kiện là người nộp thuế phải có hệ thống phần mềm minh bạch, cho phép truy xuất dữ liệu.

Các lĩnh vực đề xuất gồm vận tải hàng hóa, hành khách, quản lý chung cư, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và một số dịch vụ đặc thù.

Nhóm vướng mắc thứ hai liên quan đến xử phạt. Dù Nghị định 310/2025 đã giảm mức phạt, nhưng nhiều ý kiến cho rằng mức phạt chưa tương xứng với tính chất vi phạm. Có trường hợp khai sai hồ sơ nhưng không làm thiếu số thuế vẫn bị phạt từ 5–8 triệu đồng.

VTCA đề xuất phân biệt rõ giữa vi phạm thủ tục và hành vi gây thất thu, để mức phạt phản ánh đúng mức độ ảnh hưởng đến ngân sách.

Nhóm vướng mắc thứ 3 liên quan đến việc chuẩn bị áp dụng Luật Quản lý thuế và Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi. Hệ thống văn bản hướng dẫn chưa đầy đủ, khiến hộ kinh doanh lo lắng. VTCA đề nghị trong năm đầu chuyển đổi, cần xem xét miễn xử phạt đối với sai sót thủ tục.

Một vấn đề đáng chú ý là trách nhiệm khấu trừ, khai thay và nộp thay của sàn thương mại điện tử theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP. Sàn có chức năng thanh toán phải thực hiện khấu trừ thuế cho người bán. Tuy nhiên, nhiều sàn không nhận ủy nhiệm xuất hóa đơn, trong khi dữ liệu giao dịch lại do sàn nắm. Điều này khiến hộ kinh doanh chịu rủi ro về tuân thủ. VTCA kiến nghị xem xét quy định theo hướng sàn đã khấu trừ thuế thì phải xuất hóa đơn thay.

Bà Hải cho biết, từ năm 2026, hộ kinh doanh sẽ phải tự kê khai thuế điện tử. Trong giai đoạn chuyển đổi, việc sai sót dữ liệu khó tránh khỏi. Vì vậy, cần cân nhắc xử phạt trên cơ sở mức độ ảnh hưởng thực tế.

H.Hương

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây