Đổi mới đào tạo sư phạm

Đây không chỉ là bước điều chỉnh về kỹ thuật tuyển chọn, mà còn là tín hiệu cho thấy yêu cầu thay đổi cách đào tạo giáo viên từ gốc.

Sinh viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2. Ảnh: NTCC.

Gắn đào tạo với yêu cầu tuyển dụng và sử dụng

Một xu hướng rõ nét hiện nay là nhiều cơ sở giáo dục phổ thông khi tuyển dụng giáo viên đã đặt nặng yêu cầu thực hành sư phạm và Bộ GDĐT cũng đang đề xuất quy định này trong tuyển dụng.

Thực tiễn này đang tạo ra tác động ngược trở lại đối với các cơ sở đào tạo sư phạm. Chương trình đào tạo buộc phải điều chỉnh theo hướng sát với yêu cầu thực tế của nhà trường phổ thông, tăng cường liên kết với các đơn vị sử dụng lao động, tạo điều kiện để sinh viên được tiếp cận sớm với môi trường nghề nghiệp.

Thực tế nhiều năm cho thấy, đào tạo sư phạm vẫn tồn tại khoảng cách nhất định giữa lý thuyết và thực tiễn. Không ít sinh viên sư phạm khi ra trường gặp khó khăn trong việc tổ chức dạy học, quản lý lớp học, xử lý tình huống sư phạm hoặc vận dụng phương pháp dạy học tích cực. Điều này cho thấy, việc trang bị kiến thức chuyên môn dù cần thiết nhưng chưa đủ để hình thành năng lực nghề nghiệp toàn diện cho giáo viên.

Trong bối cảnh đó, đổi mới đào tạo sư phạm đang chuyển dần từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực, lấy thực hành sư phạm làm trung tâm. Nhiều cơ sở đào tạo đã tăng thời lượng thực hành, kiến tập, thực tập; tổ chức cho sinh viên tiếp cận môi trường trường phổ thông sớm hơn và thường xuyên hơn, thay vì chỉ tập trung vào các đợt thực tập cuối khóa.

ThS Lê Thị Lượng (Khoa Sư phạm, Phân hiệu ĐH Thái Nguyên tại Lào Cai) cho biết, song song với việc học tập chuyên môn, sinh viên tham gia nhiều các cái hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động để nâng cao các kỹ năng rèn nghề. Đặc biệt, sinh viên được tiếp cận với thực hành, thực tập ngoài giờ bằng cách tham dự các tiết dạy tại trường phổ thông để học trong thực tiễn, học từ các giáo viên đang trực tiếp đứng lớp.

Học thông qua thực hành

Một số cơ sở đào tạo sư phạm hiện nay đã có trường phổ thông thực hành sư phạm. Đây được xem là mô hình kiểu mẫu, nơi sinh viên được học tập, rèn luyện và trưởng thành trong môi trường nghề nghiệp thực tế.

Không chỉ là nơi tổ chức kiến tập, thực tập, trường thực hành sư phạm còn là không gian để sinh viên tham gia đầy đủ các hoạt động giáo dục: dạy học, sinh hoạt tập thể, hoạt động trải nghiệm, dự án đổi mới phương pháp. Nhờ đó, sinh viên có điều kiện rèn luyện liên tục các kỹ năng cốt lõi của nghề giáo như giao tiếp sư phạm, quản lý lớp học, thiết kế bài dạy, đánh giá học sinh.

Tuy nhiên, không ít cơ sở đào tạo sư phạm hiện nay chưa có trường thực hành trực thuộc đúng nghĩa, hoặc có nhưng hoạt động chưa hiệu quả do vướng mắc về cơ chế, nguồn lực và điều kiện triển khai. Đây là một trong những rào cản lớn đối với việc nâng cao chất lượng đào tạo sư phạm.

Việc được tiếp xúc thường xuyên với lớp học thực tế giúp sinh viên sư phạm hiểu rõ hơn tâm lý học sinh, dự báo và xử lý các tình huống sư phạm phát sinh. Đây cũng là cách để sinh viên hình thành bản lĩnh nghề nghiệp, giảm bớt tâm lý bỡ ngỡ, lo lắng khi chính thức đứng lớp sau tốt nghiệp.

Một điểm mới nổi bật trong đổi mới đào tạo sư phạm hiện nay là yêu cầu phát triển năng lực số cho giáo viên tương lai. Người thầy trong thời đại số không chỉ truyền thụ kiến thức mà còn phải kiến tạo môi trường học tập số, thiết kế trải nghiệm học tập đa nền tảng, tương tác hiệu quả với học sinh cả trong không gian trực tiếp và trực tuyến.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ. Đào tạo sư phạm hiện nay không chỉ dừng lại ở việc dạy sinh viên sử dụng phần mềm hay thiết bị số, mà quan trọng hơn là giúp các em biết làm chủ công nghệ, kết hợp công nghệ với phương pháp sư phạm hiện đại, giữ vững giá trị nhân văn và kết nối cảm xúc với người học.

Điều này đòi hỏi chương trình đào tạo sư phạm phải được cập nhật thường xuyên, tích hợp các nội dung mới như ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục, giáo dục STEM/STEAM, giáo dục số, đồng thời chú trọng rèn luyện kỹ năng xử lý tình huống sư phạm trong môi trường số.

Thu Hương

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây