Xây dựng văn hóa ứng xử trên môi trường số

Những năm gần đây, cùng với sự bùng nổ của các nền tảng mạng xã hội, môi trường số mang lại nhiều cơ hội tích cực: lan tỏa tri thức, kết nối cộng đồng, thúc đẩy sáng tạo và tạo ra những giá trị mới cho xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực, không gian mạng cũng kéo theo nhiều hệ lụy như tin giả, thông tin sai lệch, ngôn từ thù ghét, bôi nhọ danh dự cá nhân hay những nội dung phản cảm, lệch chuẩn. Chỉ cần vài cú nhấp chuột, một thông tin chưa được kiểm chứng có thể lan truyền với tốc độ chóng mặt, gây ảnh hưởng lớn đến dư luận xã hội, thậm chí gây tổn hại đến uy tín của tổ chức, cá nhân.

Trong bối cảnh đó, Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số đóng vai trò như một “kim chỉ nam” định hướng hành vi cho các chủ thể tham gia không gian mạng. Điểm đáng chú ý của bộ quy tắc là không chỉ nhấn mạnh trách nhiệm của cá nhân người dùng mà còn đặt ra yêu cầu đối với nhiều nhóm chủ thể khác như doanh nghiệp cung cấp nền tảng số, nhà cung cấp dịch vụ internet, cơ quan báo chí truyền thông và các tổ chức liên quan. Điều này cho thấy cách tiếp cận toàn diện, bởi xây dựng văn hóa trên môi trường số không thể chỉ trông chờ vào ý thức của từng cá nhân mà cần sự chung tay của cả hệ sinh thái.

Nâng cao nhận thức và kỹ năng sử dụng mạng xã hội cho người dân là bước quan trọng để hình thành văn hóa ứng xử văn minh trên môi trường số

Ở góc độ người dùng, bộ quy tắc đề cao các chuẩn mực cơ bản như tuân thủ pháp luật, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; giao tiếp văn minh, lịch sự; không sử dụng ngôn từ thô tục, kích động bạo lực hoặc phân biệt vùng miền, dân tộc, tôn giáo. Đây thực chất là những giá trị đạo đức đã tồn tại từ lâu trong đời sống xã hội nhưng khi bước vào môi trường số, các giá trị ấy càng cần được nhấn mạnh. Bởi lẽ, khoảng cách ảo và tính ẩn danh trên mạng đôi khi khiến con người dễ buông lỏng chuẩn mực, phát ngôn thiếu kiểm soát.

Một điểm quan trọng khác của bộ quy tắc là khuyến khích người dùng thận trọng khi tiếp nhận và chia sẻ thông tin. Trong thời đại bùng nổ dữ liệu, việc kiểm chứng thông tin trở thành kỹ năng thiết yếu. Nếu mỗi người dùng đều có ý thức chỉ chia sẻ những nội dung có nguồn gốc rõ ràng, đồng thời chủ động báo cáo tin giả, tin sai sự thật cho cơ quan chức năng hoặc các nền tảng số thì môi trường mạng sẽ trở nên đáng tin cậy hơn rất nhiều.

Bộ quy tắc cũng đặt ra yêu cầu đối với những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội. Với lượng theo dõi lớn, mỗi phát ngôn, mỗi nội dung được đăng tải của họ không chỉ là ý kiến cá nhân mà còn có thể ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi của cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ. Vì vậy, việc gương mẫu chấp hành pháp luật, lan tỏa các giá trị tích cực, cổ vũ lối sống lành mạnh và tôn trọng các chuẩn mực văn hóa là yêu cầu tất yếu.

Bên cạnh đó, vai trò của báo chí và các đơn vị truyền thông cũng được nhấn mạnh trong việc xây dựng văn hóa trên môi trường số. Trong “biển thông tin” trên không gian mạng, báo chí chính thống chính là nguồn thông tin đáng tin cậy, góp phần định hướng dư luận xã hội và đấu tranh với các thông tin sai lệch. Khi báo chí chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời và lan tỏa các giá trị tích cực, niềm tin của công chúng đối với thông tin trên môi trường số sẽ được củng cố.

Không gian mạng đang mở ra nhiều cơ hội cho sáng tạo, kết nối và phát triển. Nhưng để những giá trị tích cực ấy được phát huy, mỗi người dùng cần ý thức rõ rằng tự do trên môi trường số luôn đi kèm với trách nhiệm. Khi sự tôn trọng, văn minh và trách nhiệm trở thành chuẩn mực trong giao tiếp trực tuyến, môi trường số sẽ thực sự trở thành một không gian lành mạnh, góp phần xây dựng xã hội tiến bộ và nhân văn.

Việt An

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây