Cơm áo... từ rừng

Họ không phải kiểm lâm chuyên trách, mà họ là những người "giữ rừng” đến từ cộng đồng. Với họ, giữ rừng không chỉ bảo tồn sinh cảnh mà còn bảo vệ nguồn sống cho chính mình và buôn làng.

Khi người dân sống được từ rừng

Tại Vườn Quốc gia Chư Yang Sin, chính sách giao khoán bảo vệ rừng đang từng bước phát huy hiệu quả. Từ nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng và ngân sách nhà nước, đơn vị đã giao khoán cho 1.688 hộ dân, 26 thôn, buôn, thuộc 8 xã; diện tích khoảng 41.000 ha.

Bình quân mỗi héc-ta rừng được chi trả khoảng 500 nghìn đồng/năm, mỗi hộ nhận khoán có thu nhập khoảng 12 triệu đồng/năm. Với nhiều gia đình sống dựa vào nương rẫy, đây là khoản thu nhập đáng kể, góp phần ổn định cuộc sống. Anh Y Doe Niê ở buôn Ja, xã Hòa Sơn, là một trong những người gắn bó với công việc nhận khoán hơn 10 năm qua. Y Doe cho biết: “Trước kia, rảnh là mình lại vào rừng kiếm măng, lấy củi, có khi tìm thêm lâm sản để bán. Cuộc sống khó khăn nên tôi và nhiều người trong buôn vẫn vào rừng khai thác lâm sản để trang trải cuộc sống. Từ khi tham gia nhận khoán bảo vệ rừng, chúng tôi không còn vào rừng khai thác như trước, mà trở thành người trực tiếp tuần tra, gìn giữ từng cánh rừng".

Kiểm lâm Vườn Quốc gia Yok Đôn và người dân nhận khoán tuần tra bảo vệ rừng

Công việc của những người nhận khoán bảo vệ rừng là đi rừng, thấy người lạ vào rừng trái phép thì nhắc nhở, ngăn chặn; gặp bẫy thú thì tháo gỡ.

Mỗi năm, hơn 12 triệu đồng tiền nhận khoán giúp gia đình anh có thêm nguồn thu ổn định. Không chỉ là tiền, đó còn là sự thay đổi trong nhận thức, từ khai thác sang gìn giữ, từ mưu sinh trước mắt đến nghĩ cho lâu dài.

Câu chuyện “đổi thay” ấy không chỉ ở Chư Yang Sin. Tại Vườn Quốc gia Yok Đôn, hơn 2.500 hộ dân thuộc 17 thôn, buôn của 4 xã đã tham gia nhận khoán bảo vệ hơn 17.500 ha rừng. Từ năm 2017 đến nay, đơn vị đã chi trả hơn 55 tỷ đồng cho người dân.

Già làng Y Mosk Hra, ở buôn Drang Phốk, xã Buôn Đôn, là người đã đồng hành với chương trình từ những ngày đầu. Ông kiên trì vận động bà con trong buôn tham gia, từng bước thay đổi nhận thức của cộng đồng.

“Ngày trước bà con còn e dè, nhưng giờ thì hiểu rồi. Giữ rừng là giữ tài sản cho con cháu. Khi có chuyện gì là báo kiểm lâm ngay, không để xảy ra vi phạm”, ông nói.

"Cánh tay nối dài" của lực lượng kiểm lâm

Không chỉ giúp người dân có thêm thu nhập, lực lượng nhận khoán còn trở thành “cánh tay nối dài” của lực lượng kiểm lâm trong công tác bảo vệ rừng.

Địa hình Vườn Quốc gia Chư Yang Sin vô cùng phức tạp, núi non hiểm trở, chia cắt mạnh. Trong khi đó, mỗi kiểm lâm hiện nay phải phụ trách, quản lý trung bình khoảng 600 ha rừng. Với lực lượng mỏng như vậy, việc tuần tra, kiểm soát toàn bộ diện tích là thách thức không nhỏ.

Trong bối cảnh đó, sự tham gia của người dân nhận khoán có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Anh Nguyễn Viết Hàng, Phụ trách Trạm Kiểm lâm số 1, Vườn Quốc gia Chư Yang Sin cho biết, các hộ nhận khoán là những người am hiểu địa bàn, thông thạo từng lối mòn, con suối, nên hỗ trợ rất hiệu quả cho lực lượng kiểm lâm.

Kiểm lâm Vườn Quốc gia Chư Yang Sin và người dân nhận khoán phát dọn đường băng cản lửa để phòng chống cháy rừng trong mùa khô

“Khi đi tuần tra cùng nhau, họ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Nhiều vụ việc được ngăn chặn ngay từ đầu, không để diễn biến phức tạp”, anh Hàng nói.

Đánh giá về hiệu quả của mô hình, ông Lộc Xuân Nghĩa, Giám đốc Vườn Quốc gia Chư Yang Sin khẳng định, giao khoán bảo vệ rừng là giải pháp mang tính căn cơ, lâu dài. “Với địa bàn rộng, địa hình phức tạp, nếu chỉ dựa vào lực lượng kiểm lâm thì rất khó bao quát hết. Việc có thêm lực lượng nhận khoán từ người dân địa phương giúp tăng cường đáng kể "tai mắt" bảo vệ rừng ngay từ cơ sở”, ông Nghĩa nhấn mạnh.

Cũng theo ông Nghĩa, không chỉ hỗ trợ về lực lượng, chính sách này còn giúp người dân có thêm thu nhập, từ đó giảm dần áp lực khai thác tài nguyên rừng trái phép. Cùng quan điểm, ông Phạm Tuấn Linh, Giám đốc Vườn Quốc gia Yok Đôn cho rằng, giao khoán bảo vệ rừng đã tạo ra sự thay đổi rõ nét trong nhận thức của cộng đồng.

“Người dân không còn đứng ngoài mà trở thành chủ thể trong bảo vệ rừng. Khi có thu nhập từ rừng, họ sẽ có trách nhiệm hơn với rừng. Đây là yếu tố quan trọng để giảm áp lực lên tài nguyên và hướng tới quản lý rừng bền vững”, ông Linh cho biết.

Từ những cánh rừng đại ngàn, câu chuyện “cơm áo từ rừng” đang trở thành hiện thực. Khi quyền lợi gắn với trách nhiệm, người dân không chỉ sống nhờ rừng mà còn chung tay gìn giữ rừng. Và chính họ, những người con của núi rừng đang góp phần giữ lại màu xanh cho hôm nay và cả mai sau.

Vạn Tiếp

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây