Nhân lực công nghệ bắt đầu cuộc sàng lọc lớn

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tiếp nhận 185 chương trình đào tạo tài năng do 24 cơ sở giáo dục đại học đề xuất, dự kiến sẽ lựa chọn khoảng 80 chương trình để triển khai từ năm 2026

Triển khai Đề án đào tạo nhân lực phục vụ phát triển các lĩnh vực công nghệ cao giai đoạn 2025 - 2035 tầm nhìn đến năm 2045, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) dự kiến sẽ lựa chọn khoảng 80 chương trình đào tạo tài năng để chính thức triển khai từ năm 2026, với quy mô khoảng 3.000 sinh viên theo học.

Trải rộng nhiều lĩnh vực then chốt

Bộ GD-ĐT đã tiếp nhận 185 chương trình đào tạo tài năng do 24 cơ sở giáo dục đại học (ĐH) đề xuất. Các chương trình này được xây dựng ở trình độ kỹ sư và thạc sĩ, trải rộng trên nhiều lĩnh vực then chốt như khoa học tự nhiên, khoa học sự sống, toán học và thống kê, công nghệ thông tin, kỹ thuật - công nghệ, sản xuất - chế biến, cũng như kiến trúc và xây dựng. Sau 80 chương trình đáp ứng đầy đủ tiêu chí để chính thức triển khai từ năm 2026, trong các năm tiếp theo, số lượng chương trình đào tạo tài năng dự kiến được mở rộng lên 100, thu hút trung bình khoảng 6.000 sinh viên mỗi năm.

Sinh viên TP HCM tiếp cận các mô hình công nghệ .Ảnh: HUẾ XUÂN

Đối với lĩnh vực công nghiệp bán dẫn - một ngành đang được ưu tiên phát triển. Bộ đã ban hành chuẩn chương trình đào tạo ở cả bậc ĐH và thạc sĩ, đồng thời giao nhiệm vụ cho 19 cơ sở đào tạo tham gia triển khai. Tính đến nay, đã có 62 chương trình thuộc 26 cơ sở giáo dục ĐH đăng ký tham gia. Trong khi đó, ở lĩnh vực điện hạt nhân, bộ đang triển khai đề án đào tạo nhân lực với các nội dung như xây dựng chuẩn chương trình đào tạo ĐH về điện hạt nhân, đồng thời trình Chính phủ xem xét ban hành các cơ chế hỗ trợ như học bổng, tín dụng sinh viên và chính sách ưu đãi dành cho giảng viên, người học. Trong lĩnh vực đường sắt, đề án đào tạo nhân lực cũng đã được triển khai theo quyết định phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ, góp phần chuẩn bị nguồn lực cho các dự án hạ tầng trọng điểm trong tương lai.

TS Nguyễn Trung Nhân - Trưởng Phòng Đào tạo, Trường ĐH Công nghiệp TP HCM - cho biết mặc dù ngành công nghệ kỹ thuật điện - điện tử là nhóm ngành truyền thống, nhưng vẫn có rất nhiều tiềm năng phát triển. Trong đó, 2 chuyên ngành mới đang là xu hướng: năng lượng tái tạo và điện hạt nhân.

Đánh giá về nhu cầu năng lượng hiện nay, TS Nguyễn Trung Nhân khẳng định: "Xây dựng điện hạt nhân là bước đi tất yếu nếu Việt Nam muốn phát triển bứt phá. Thời điểm hiện tại, chỉ có khoảng 30 quốc gia trên thế giới làm chủ công nghệ này, đó cũng là các quốc gia có nền kinh tế phát triển vững mạnh".

Theo TS Nhân, điện hạt nhân sở hữu ưu điểm vượt trội về tính ổn định, ít chịu tác động bởi sự biến động giá nhiên liệu như dầu, than. Với những tín hiệu tích cực từ định hướng của Chính phủ, đây không chỉ là giải pháp cho bài toán năng lượng mà còn mở ra cơ hội nghề nghiệp vô cùng rộng mở cho thế hệ trẻ trong tương lai gần.

Cấp học bổng, giảm học phí

GS-TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH, Bộ GD-ĐT, cho hay Bộ GD-ĐT đang trình Chính phủ xem xét ban hành nghị định về chính sách hỗ trợ sinh viên theo học các ngành công nghệ chiến lược. Theo đề xuất, những thí sinh có kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT nằm trong nhóm 30% cao nhất ở các tổ hợp có môn toán, vật lý, hóa học, sinh học hoặc tiếng Anh, khi theo học các ngành khoa học - kỹ thuật sẽ được cấp học bổng trong toàn bộ 4 năm học. Chính sách này được kỳ vọng giúp người học yên tâm theo đuổi các lĩnh vực đòi hỏi thời gian đầu tư dài hạn, đồng thời góp phần định hướng, thu hút nguồn tuyển vào các ngành then chốt phục vụ phát triển đất nước.

Hiện nhiều trường ĐH cũng đang chủ động triển khai các chính sách thu hút và phát triển nhân lực chất lượng cao. Trong đó, ĐH Bách khoa Hà Nội dự kiến áp dụng chính sách miễn học phí cho nghiên cứu sinh từ năm 2026. Chính sách này nhằm tạo động lực thu hút các cá nhân có năng lực nghiên cứu nổi bật tham gia vào hoạt động nghiên cứu khoa học của nhà trường, qua đó góp phần xây dựng và phát triển đội ngũ nhân lực kỹ thuật, công nghệ chất lượng cao.

Trong khi đó, đại diện Trường ĐH Giao thông vận tải cho hay trong năm học tới, nhà trường định hướng tập trung phát triển các chương trình đào tạo tinh hoa, thay vì mở rộng đào tạo đại trà. Trên cơ sở đó, trường ưu tiên nguồn lực để đào tạo ở những lĩnh vực gắn với công nghệ chiến lược và công nghệ nền tảng, như kỹ sư tài năng trong lĩnh vực vi mạch, bán dẫn, cũng như các ngành liên quan đến đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. Trường sẽ đầu tư đồng bộ về nhân lực, cơ sở vật chất và trang thiết bị nhằm phục vụ hiệu quả cho các ngành công nghiệp chiến lược của đất nước.

Thu hút giảng viên chất lượng cao

Bên cạnh việc tập trung đào tạo các nhóm ngành trọng điểm của quốc gia, nhiều ĐH lớn đưa ra những chính sách để thu hút nhân tài tham gia giảng dạy, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho TP HCM.

Cụ thể, tháng 4-2026, ĐHQG TP HCM đã ban hành Thông báo số 760/TB-ĐHQG về việc mời giáo sư thỉnh giảng năm 2026 trong khuôn khổ Chương trình Giáo sư thỉnh giảng. Theo thông báo, ĐHQG TP HCM có nhu cầu mời 68 giáo sư thỉnh giảng tại các đơn vị thành viên và trực thuộc, trải rộng trên nhiều lĩnh vực từ kỹ thuật, công nghệ, khoa học tự nhiên đến khoa học xã hội và y sinh học. Trong đó, Trường ĐH Công nghệ thông tin có nhu cầu cao nhất với 15 giáo sư.

Mới đây, PGS-TS Trần Cao Vinh, Phó Giám đốc ĐHQG TP HCM, cũng đã có buổi khảo sát và làm việc tại Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP HCM (AHTP). Trong đó, các nội dung hợp tác bao gồm phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ; triển khai các chương trình nghiên cứu liên ngành; thúc đẩy ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), blockchain và tự động hóa trong nông nghiệp; phát triển công nghệ sinh học, chọn tạo giống và vật liệu mới phục vụ nông nghiệp bền vững.

Đáng chú ý, kế hoạch hợp tác hướng đến việc nâng cấp Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Nông nghiệp Công nghệ cao theo định hướng đạt chuẩn quốc tế, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ của TP HCM.

Ngoài ra, UBND TP HCM vừa ban hành kế hoạch triển khai chương trình hợp tác với ĐHQG TP HCM giai đoạn 2026 - 2030, tập trung ở lĩnh vực nhân lực, AI, bán dẫn, Luật Đô thị đặc biệt.

Trước đó, vào tháng 3-2026, ĐH Kinh tế TP HCM công bố chính sách thu hút và giữ chân đội ngũ nhà giáo có học hàm, học vị cao, bao gồm giáo sư, phó giáo sư và tiến sĩ với mức hỗ trợ cao nhất lên đến 500 triệu đồng/người.

Theo PGS-TS Bùi Quang Hùng, Phó Giám đốc phụ trách UEH, gắn với Nghị quyết số 71-NQ/TW về "Đột phá phát triển giáo dục và đào tạo" và Đề án "Nâng tầm chất lượng đội ngũ UEH - Top 250 Asia, giai đoạn 2025 - 2030". Theo đó, các nhà giáo, học giả có học hàm, học vị cao ứng tuyển và trở thành giảng viên, viên chức UEH sẽ nhận được mức hỗ trợ cụ thể: Giáo sư là 500 triệu đồng/người; phó giáo sư là 300 triệu đồng/người và tiến sĩ là 150 triệu đồng/người. 

Yến Anh - Huế Xuân

Theo Báo Người Lao Động (www.nld.com.vn)

Bài viết gốc: Xem tại đây