Ngành sầu riêng nỗ lực nâng sức cạnh tranh

Đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường khảo sát vùng trồng sầu riêng tại Đắk Lắk. Ảnh: Tống Giáp.

Xuất khẩu khởi sắc nhưng giá trong nước giảm

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, lũy kế 5 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt 562,4 triệu USD, tăng 45,2% so với cùng kỳ năm trước và chiếm khoảng 20,3% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của cả nước.

Sầu riêng tươi tiếp tục giữ vai trò chủ lực với kim ngạch 483,1 triệu USD, tăng 43,4%, chiếm gần 86% tổng giá trị xuất khẩu. Trong khi đó, sầu riêng đông lạnh ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 60,3%, đạt 77,9 triệu USD, phản ánh xu hướng mở rộng chế biến và đa dạng hóa sản phẩm. Tuy nhiên, các sản phẩm chế biến sâu hiện vẫn chỉ chiếm khoảng 0,2% tổng kim ngạch.

Sự phục hồi của xuất khẩu đến từ việc nhiều vùng trồng tại Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ bước vào vụ thu hoạch với sản lượng lớn, đồng thời hoạt động xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc ngày càng ổn định. Các doanh nghiệp (DN) cũng chủ động hơn trong việc đáp ứng các yêu cầu về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Tuy nhiên, trái ngược với bức tranh xuất khẩu tích cực, giá sầu riêng trong nước đang có xu hướng giảm. Tại Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, giá sầu riêng Dona loại A chỉ còn khoảng 60.000-65.000 đồng/kg, loại B dao động 40.000 - 45.000 đồng/kg, thấp hơn từ 10.000-20.000 đồng/kg so với cùng kỳ năm trước.

Đặc biệt, trong khi Tây Nguyên chưa bước vào chính vụ thu hoạch, xu hướng giảm giá đã khiến nhiều nhà vườn lo ngại về nguy cơ dư cung khi sản lượng tăng mạnh.

 Đắk Lắk hiện là địa phương có diện tích sầu riêng lớn nhất cả nước. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường (NNMT) tỉnh Đắk Lắk, năm 2025, toàn tỉnh có hơn 40.000ha sầu riêng, sản lượng khoảng 400.000 tấn và kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 1,1 tỷ USD. Năm 2026, sản lượng dự kiến tăng lên khoảng 500.000 tấn nhờ diện tích cho thu hoạch tiếp tục mở rộng.

Trong khi nguồn cung tăng mạnh, thị trường lại đối mặt với yêu cầu quản lý chất lượng khắt khe hơn. Ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho hay, yêu cầu về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc đang trở thành điều kiện bắt buộc đối với hoạt động xuất khẩu. Điều đó đồng nghĩa với việc ngành sầu riêng không thể tiếp tục phát triển theo mô hình sản xuất nhỏ lẻ, mỗi hộ làm một cách như trước đây.

Trong khi đó, một trong những nút thắt lớn của ngành sầu riêng Tây Nguyên hiện nay là diện tích được cấp mã số vùng trồng còn hạn chế.

Chủ động tháo gỡ

Trước nguy cơ áp lực tiêu thụ gia tăng khi vụ thu hoạch chính của Tây Nguyên bắt đầu trong thời gian tới, Bộ NNMT đã thành lập đoàn công tác do Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp dẫn đầu khảo sát thực tế tại Đắk Lắk. Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, khoảng 30.000ha sầu riêng của tỉnh đang bước vào giai đoạn cho thu hoạch với sản lượng ước khoảng 500.000 tấn. Vụ thu hoạch sẽ bắt đầu trong khoảng nửa tháng tới và kéo dài đến hết tháng 9, tạo áp lực rất lớn đối với khâu tiêu thụ nếu không có giải pháp kịp thời.

Để tháo gỡ khó khăn, ngay trong tuần tới, Bộ NNMT sẽ tiếp tục làm việc với phía Trung Quốc nhằm thúc đẩy cấp thêm mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói cho Đắk Lắk. Nếu được phê duyệt đầy đủ, hơn một nửa diện tích sầu riêng của tỉnh sẽ đủ điều kiện phục vụ xuất khẩu chính ngạch. Song song với đó, Bộ sẽ đồng hành cùng địa phương triển khai chiến dịch "30 ngày đêm" cấp mã số vùng trồng.

Cùng với việc tháo gỡ thủ tục, Bộ NNMT khuyến khích các địa phương đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu ngoài Trung Quốc, đồng thời phát triển mạnh hệ thống cơ sở đóng gói phục vụ sầu riêng đông lạnh nhằm giảm áp lực tiêu thụ quả tươi trong giai đoạn cao điểm.

Ông Đặng Phúc Nguyên cũng nhấn mạnh, khi các thị trường ngày càng coi trọng tính minh bạch và đồng nhất của sản phẩm, DN cũng không thể thu mua nguyên liệu từ nhiều nguồn rời rạc rồi mới phân loại như trước. Muốn đáp ứng ổn định các đơn hàng xuất khẩu, DN cần những vùng nguyên liệu được quản lý thống nhất về quy trình canh tác, sản lượng, chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc. Do đó, việc xây dựng vùng nguyên liệu không chỉ giúp DN chủ động nguồn hàng mà còn tạo nền tảng để ngành sầu riêng phát triển bền vững.

Lê Bảo

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây