“Báo động đỏ” để dòng vốn không bị nghẽn

Không chỉ nhìn vào tỷ lệ giải ngân

Đến ngày 27/7, Đắk Lắk giải ngân 3.203 tỷ đồng, đạt 33,33% kế hoạch vốn tỉnh giao chi tiết. Theo kịch bản điều hành, đến ngày 30/9, tỷ lệ này phải đạt 68%. Như vậy, khối lượng vốn cần giải ngân trong hai tháng 8 và 9 còn rất lớn.

Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân không phải là toàn bộ câu chuyện. Một dự án chậm tiến độ có thể bắt nguồn từ thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, thi công, nghiệm thu, thanh toán hoặc sự phối hợp giữa các cơ quan. Nếu chỉ nhìn vào con số cuối cùng mà không xác định nguyên nhân, việc thúc giải ngân dễ trở thành chạy theo tỷ lệ thay vì xử lý đúng điểm nghẽn.

Dự án thành phần 3 thuộc Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1 đang được gấp rút hoàn thành. Ảnh: Khả Lê

Đó là cơ sở để UBND tỉnh triển khai cơ chế cảnh báo “Báo động đỏ” đến hết năm 2026. Cơ chế này không chỉ nhằm nhận diện dự án có nguy cơ chậm giải ngân, mà hướng tới cảnh báo sớm để cơ quan quản lý kịp thời can thiệp. Việc theo dõi, cập nhật được thực hiện hằng tuần, trên cơ sở đối chiếu kết quả giải ngân thực tế với kịch bản đã giao.

Điểm đáng chú ý là trạng thái cảnh báo được xác định trên nhiều yếu tố, không chỉ dựa vào tỷ lệ giải ngân. Quy mô vốn, giá trị còn thiếu, số kỳ liên tiếp không đạt kịch bản, mức độ ảnh hưởng đến mục tiêu chung của tỉnh cùng tiến độ thủ tục, thi công, nghiệm thu, thanh toán... đều được xem xét. Nhờ đó, một dự án chậm giải ngân có thể được nhìn nhận trong đúng bối cảnh thay vì chỉ bị đánh dấu bởi một con số.

Trước khi xác lập cảnh báo chính thức, số liệu được đối chiếu giữa Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước Khu vực XIV và chủ đầu tư. Chủ đầu tư có thời hạn không quá hai ngày làm việc để kiểm tra, bổ sung thông tin. Sau khi thống nhất, dữ liệu được cập nhật lên Dashboard (hay còn gọi là bảng điều khiển, là một giao diện đồ họa cung cấp cái nhìn tổng quan về các chỉ số hiệu suất chính liên quan đến một mục tiêu hoặc quy trình kinh doanh cụ thể) điều hành của tỉnh.

Cách làm này đặt ra một yêu cầu quan trọng đối với công tác điều hành: phải nhìn thấy vấn đề đủ sớm và có đủ dữ liệu để xử lý đúng vấn đề. Trên Dashboard, thông tin không chỉ dừng ở tên dự án và tỷ lệ giải ngân, mà còn thể hiện giá trị thiếu hụt, nguyên nhân, cơ quan chịu trách nhiệm, nhiệm vụ, giải pháp, thời hạn xử lý và kết quả khắc phục. Khi dữ liệu được cập nhật thường xuyên, lãnh đạo tỉnh có thể nhận diện sớm những dự án đang chậm, những dự án có nguy cơ không đạt kịch bản và những điểm nghẽn cần can thiệp.

Theo Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hữu Huy, trong những tháng cuối năm, khi áp lực giải ngân ngày càng lớn, khả năng phát hiện sớm và xử lý đúng điểm nghẽn sẽ quyết định việc nguồn vốn có thực sự chuyển thành khối lượng đầu tư hay tiếp tục nằm chờ.

Cảnh báo phải đi đến xử lý

Điểm quan trọng nhất của cơ chế “Báo động đỏ” không phải là phân loại dự án theo mức độ rủi ro, mà là tạo thêm một phương thức điều hành để các dự án được theo dõi sát hơn trong giai đoạn nước rút.

Từ thực tế triển khai, ông Nguyễn Quốc Đồng, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Đắk Lắk cho biết, đơn vị cam kết rà soát, xây dựng lại kịch bản thi công sát thực tế với đặc thù thời tiết mưa bão miền Trung, Tây Nguyên để bảo đảm tiến độ giải ngân đạt từ 95% trở lên.

Ở góc độ điều hành, tỉnh yêu cầu các đơn vị thực hiện theo tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm”, trong đó người đứng đầu phải trực tiếp theo dõi, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về tiến độ nhiệm vụ được giao.

Đầu tư công cần được nhìn ở cả hai phương diện: khả năng giải ngân trong năm và giá trị mà công trình tạo ra trong những năm tiếp theo. Một dự án hoàn thành đúng tiến độ có thể tạo thêm hạ tầng, cải thiện kết nối và mở rộng không gian phát triển; ngược lại, vốn chậm được đưa vào công trình cũng đồng nghĩa với việc cơ hội tạo ra những giá trị đó bị kéo dài.

Trong những tháng cuối năm, “Báo động đỏ” chỉ thực sự có ý nghĩa khi từ dữ liệu cảnh báo hình thành những quyết định điều hành kịp thời, sát với từng dự án, từng điểm nghẽn. Khi đó, cảnh báo không phải là điểm kết thúc của một báo cáo mà trở thành công cụ hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ và đưa dòng vốn vào nền kinh tế đúng thời điểm.

Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hữu Huy nhấn mạnh: “Về thời hạn hoàn thành, tỉnh yêu cầu các đơn vị giải ngân 100% vốn kéo dài thời gian thực hiện từ năm 2025 trước ngày 31/10/2026 và giải ngân 100% vốn năm 2026 trước ngày 31/1/2027”.

Hồ Như - Khả Lê

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây