Y tế tư nhân cần thêm nguồn vốn dài hạn

Nhiều bệnh viện tư nhân đầu tư trang thiết bị hiện đại. Ảnh: P.L

Y tế tư nhân đứng trước dư địa phát triển lớn

Việt Nam có trên 100 triệu dân và đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất châu Á. Cùng với đó, tầng lớp trung lưu được dự báo chiếm khoảng 50% dân số vào năm 2035. Những thay đổi này đang làm nhu cầu khám, chữa bệnh chất lượng cao, y tế chuyên sâu, dự phòng và chăm sóc sức khỏe cá nhân hóa ngày càng lớn. Trong khi đó, hệ thống y tế công lập vẫn phải đối mặt với những hạn chế về nguồn lực đầu tư và cơ sở vật chất. Điều này mở ra cơ hội để khu vực y tế tư nhân tham gia sâu hơn vào thị trường chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, để biến cơ hội thị trường thành năng lực cung ứng thực tế, vốn vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn.

Ông Phạm Xuân Hòe - Tổng Thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam nhận định, Nghị quyết 72-NQ/TW đã mở ra không gian phát triển mới cho khu vực y tế tư nhân. Song để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền y tế hiện đại, chất lượng cao, cần giải quyết bài toán nguồn vốn đầu tư trung và dài hạn, đặc biệt là vốn dành cho trang thiết bị y tế công nghệ cao.

Khác với nhiều ngành dịch vụ, y tế có đặc thù đầu tư lớn. Một bệnh viện đa khoa quy mô trung bình 200-300 giường có thể cần tổng vốn đầu tư từ vài trăm tỷ đồng đến hàng nghìn tỷ đồng nếu được trang bị hệ thống kỹ thuật hiện đại. Trong cơ cấu này, thiết bị y tế có thể chiếm 40-60% tổng vốn đầu tư. Nhiều thiết bị có giá trị rất lớn như hệ thống MRI 3 Tesla khoảng 40-80 tỷ đồng; CT Scanner 128-512 lát cắt khoảng 20-70 tỷ đồng; PET/CT khoảng 60-120 tỷ đồng; robot phẫu thuật khoảng 70-150 tỷ đồng, trong khi hệ thống xạ trị ung thư có thể lên tới hàng trăm tỷ đồng.

Quy mô thị trường thiết bị y tế cũng cho thấy nhu cầu đầu tư đang rất lớn. Theo Bộ Y tế, thị trường thiết bị y tế Việt Nam đạt gần 1,7 tỷ USD năm 2024 và thuộc nhóm tăng trưởng nhanh tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Một số dự báo cho rằng thị trường có thể đạt 2,5-4 tỷ USD/năm trong thập niên tới. Đáng chú ý, hơn 90% thiết bị y tế hiện vẫn phải nhập khẩu. Như vậy, cùng với quá trình hiện đại hóa y tế, nhu cầu vốn cho máy móc, thiết bị và công nghệ sẽ tiếp tục tăng. Đây vừa là áp lực đầu tư, vừa là dư địa cho những mô hình tài chính phù hợp với đặc thù ngành y tế.

Cần vốn dài hạn cho khoản đầu tư lớn

Nhu cầu đầu tư lớn nhưng khả năng tiếp cận vốn trung và dài hạn còn hạn chế đang tạo ra khoảng trống tài chính đối với nhiều bệnh viện, phòng khám tư nhân. Trong khi đó, nhiều thiết bị y tế có giá trị lớn nhưng có khả năng tạo dòng tiền trong suốt thời gian khai thác. Đây là đặc điểm phù hợp với những mô hình tài trợ dựa trên chính tài sản được đầu tư.

Theo ông Phạm Xuân Hòe, khó khăn hiện nay là khả năng tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn của nhiều bệnh viện, phòng khám tư nhân còn hạn chế. Vốn chủ sở hữu không phải lúc nào cũng đủ lớn, trong khi tín dụng ngân hàng thường đòi hỏi tài sản bảo đảm và phần vốn đối ứng đáng kể. Trong bối cảnh đó, cho thuê tài chính được nhìn nhận như một kênh vốn có thể đáp ứng nhu cầu đầu tư tài sản công nghệ cao. “Chẳng hạn, với một hệ thống MRI, nếu thực hiện trung bình 35 ca mỗi ngày, mức giá dịch vụ bình quân 1,5 triệu đồng/ca, doanh thu từ thiết bị có thể đạt hơn 18 tỷ đồng mỗi năm trước khi tính chi phí vận hành. Dòng tiền từ hoạt động khai thác thiết bị vì vậy có thể trở thành nguồn để thực hiện nghĩa vụ thuê tài chính” – ông Hòe dẫn chứng. Ông Hòe cho rằng, nếu tín dụng ngân hàng là nguồn vốn chủ lực của nền kinh tế thì cho thuê tài chính có thể trở thành công cụ tài trợ phù hợp đối với tài sản thiết bị công nghệ cao.

Đằng sau bài toán vốn là câu chuyện lớn hơn về không gian phát triển và vai trò của y tế tư nhân trong hệ thống chăm sóc sức khỏe. Ông Nguyễn Văn Đệ - Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam cho rằng, sự phát triển của y tế tư nhân không chỉ xuất phát từ nhu cầu thị trường mà còn là yêu cầu khách quan để thực hiện mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân. Theo ông Đệ, khu vực tư nhân đang có nhu cầu lớn về đất đai, vốn, công nghệ và nhân lực chất lượng cao. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách hợp tác công - tư, tạo điều kiện để các cơ sở y tế tư nhân tiếp cận nguồn lực và tham gia sâu hơn vào hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Từ những vướng mắc trong đầu tư và vận hành, yêu cầu phát triển y tế tư nhân vì thế không chỉ dừng ở bài toán vốn, còn đặt ra vấn đề về cách Nhà nước mở rộng không gian và tạo điều kiện để nguồn lực tư nhân tham gia sâu hơn vào hệ thống y tế. Ông Nguyễn Thế Mạnh - Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhìn nhận, y tế tư nhân là một bộ phận quan trọng của hệ thống y tế quốc gia, góp phần chia sẻ nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe với khu vực công lập. Ông Mạnh khẳng định, cần mở rộng hợp tác công - tư, tháo gỡ các rào cản về đất đai, vốn, đồng thời tạo điều kiện để khu vực tư nhân ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số.

Tháo gỡ điểm nghẽn vốn không chỉ giúp bệnh viện, phòng khám tư nhân có thêm nguồn lực đầu tư. Quan trọng hơn, đây là cách khơi thông nguồn lực xã hội, để người dân có thêm cơ hội tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng cao.

Thanh Giang

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây