Chiết khấu, nguồn hàng xăng dầu cần phải thay đổi!

Đổ xăng tại một cây xăng ở quận 3, TP HCM. Ảnh: TẤN THẠNH

Trong đề xuất mới nhất, Bộ Công Thương vẫn giữ quan điểm không quy định mức tối thiểu với lý do để các DN tự quyết định, điều chỉnh linh hoạt. Trường hợp để bảo đảm lợi ích của các cửa hàng bán lẻ, khi ký hợp đồng đại lý (nhượng quyền thương mại), các đại lý cần đưa ra điều khoản về mức chiết khấu tối thiểu với đơn vị cấp hàng.

Bộ Công Thương lý giải nếu phải đưa mức chiết khấu cho từng khâu của hệ thống phân phối sẽ tạo ra sự cứng nhắc trong quan hệ mua bán giữa các DN. Bên cạnh đó, khi đưa mức chiết khấu cố định vào chi phí kinh doanh trong cơ cấu giá cơ sở sẽ làm tăng giá xăng dầu, ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng. Khi hoạt động kinh doanh xăng dầu gặp khó khăn, không có sự chia sẻ giữa các khâu trong hệ thống phân phối thì các khó khăn sẽ dồn hết đến các DN đầu mối kinh doanh xăng dầu, ảnh hưởng đến tổng thể nguồn cung xăng dầu trong nước.

Trong lần đề xuất sửa đổi quy định về kinh doanh xăng dầu này, điểm mới được Bộ Công Thương đưa ra là DN bán lẻ được lấy hàng từ nhiều nguồn, có thể giới hạn 2-3 nguồn. Việc này nhằm đa dạng nguồn cung xăng dầu cho đại lý, tăng vị thế của DN bán lẻ trong đàm phán mua hàng.

Bộ Công Thương ủng hộ phương án cho DN bán lẻ lấy hàng từ nhiều nguồn nhưng cũng lo ngại quy định này có thể gây khó kiểm soát nguồn gốc, chất lượng, giá bán xăng dầu cho người tiêu dùng. Ngoài ra, khi nguồn cung gặp khó sẽ không có đơn vị nào đứng ra chịu trách nhiệm về nguồn cấp cho DN bán lẻ.

Ngoài ra, Bộ Công Thương đề xuất chọn phương án rút ngắn thời gian điều hành giá xuống 7 ngày. Thời gian điều hành giá sẽ cố định vào thứ năm hằng tuần và điều hành cả vào các dịp nghỉ lễ để tránh có biến động, ảnh hưởng tới quyền lợi người tiêu dùng. Phương án này có ưu điểm là giá trong nước biến động sát hơn với giá thế giới. Tuy nhiên, thời gian nhập khẩu xăng dầu về Việt Nam thường mất 10 - 15 ngày nên khi thị trường bất ổn sẽ bất lợi cho DN, họ khó đoán định được giá trong nước khi nhập hàng, nhất là khi giá đi xuống.

Theo PGS-TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả, 7 ngày là phù hợp trong bối cảnh hiện nay, để từng bước điều hành giá sát hơn. "Nếu giá xăng dầu được điều chỉnh sớm và linh hoạt hơn khi có biến động giá mạnh sẽ không xảy ra tình trạng DN phải đóng cửa, găm hàng" - ông Long nhận xét.