Cần ràng buộc thuốc lá thế hệ mới bằng luật

Thuốc lá điện tử hệ thống mở dễ bị pha trộn chất cấm

Ảnh hưởng về kinh tế, xã hội

Bên cạnh hệ lụy về sức khỏe thế hệ trẻ, tình trạng TLTHM lậu tràn lan cùng với những sản phẩm trá hình chứa chất cấm còn gây khó khăn cho công tác quản lý thị trường, ảnh hưởng lớn về kinh tế, xã hội và làm thất thu ngân sách Nhà nước. Nhiều báo cáo cho thấy, khi bắt được tội phạm buôn lậu TLTHM, cơ quan chức năng gặp khó khăn trong việc xác định danh tính sản phẩm, dù phải đem sản phẩm đi thẩm định nhưng sau đó vẫn chỉ có thể áp dụng mức phạt chung chung đối với "hàng hóa không rõ nguồn gốc, chứng từ".

Cuối năm 2022, Công an TP Hà Nội đã bắt lô TLĐT lậu trị giá 4 tỉ đồng với 9.000 sản phẩm vape/pod. Nếu tính theo mức phạt trong Nghị định xử phạt buôn lậu thuốc lá mới nhất năm 2022, Nhà nước sẽ thất thoát hàng trăm tỉ đồng từ những vụ buôn lậu tương tự khi các sản phẩm này chưa được đưa vào quản lý.

Trong các cuộc hội thảo, tọa đàm về TLTHM, giới chuyên gia cũng đã tranh luận xoay quanh chủ đề quản hay cấm sản phẩm này. Bà Nguyễn Quỳnh Liên, Trưởng Ban Dân chủ - Pháp luật Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, từng đặt vấn đề: "Vì sao hiện nay chưa cho phép lưu hành TLTHM, các cơ quan quản lý cũng tích cực trong công tác phòng chống hàng cấm, hàng lậu, hàng giả, mà những sản phẩm này vẫn tràn ngập trên thị trường?".

Ông Đoàn Ngọc Toàn, Phó Đội trưởng Đội Kiểm soát Chống buôn lậu Hàng giả và Bảo vệ Quyền sở hữu Trí tuệ - Cục Điều tra Chống buôn lậu, Tổng cục Hải quan, đánh giá TLĐT và TLLN đã xuất hiện tại Việt Nam nhiều năm, vì vậy nên tạo ra một hành lang pháp lý thống nhất, đồng bộ để các cơ quan thực thi pháp luật.

Còn về phía đại diện Bộ Tư pháp, ông Lê Đại Hải, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật Dân sự - Kinh tế, cho rằng nếu xét theo luật thì đã có quy định khái niệm thuốc lá là sản phẩm có chứa nguyên liệu thuốc lá. Trong nhóm TLTHM, TLLN là sản phẩm có chứa nguyên liệu thuốc lá. Do đó, TLLN mặc định được xem là thuốc lá nên không có rào cản pháp lý đối với việc đưa sản phẩm này vào quản lý theo luật hiện hành, bao gồm Luật Đầu tư (quy định thuốc lá là ngành được phép kinh doanh có điều kiện) và Luật Phòng chống tác hại thuốc lá.

Đại diện Bộ Tư pháp cũng khẳng định nếu đưa TLLN vào luật hiện hành thì hoàn toàn có thể áp dụng các biện pháp quản lý để bảo vệ người hút thuốc, đẩy TLTHM tránh xa giới trẻ và tránh thất thoát ngân sách Nhà nước. Đồng thời, khi quản lý, việc có chế tài xử phạt nghiêm minh cũng sẽ tăng hiệu quả giảm tỉ lệ người hút thuốc.