Ngành hàng sầu riêng: Hướng tới kim ngạch xuất khẩu 4,5 tỷ USD

Nhiều cơ hội cho trái sầu riêng vươn xa. Ảnh: N.T

Tăng trưởng ấn tượng

Theo số liệu từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính), riêng tháng 3/2026, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt 76 triệu USD, tăng gấp 2,6 lần so với tháng trước và tăng 67,4% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế quý I, giá trị xuất khẩu đạt 221,7 triệu USD, tăng 2,3 lần so với cùng kỳ năm ngoái.

Động lực chính tiếp tục đến từ thị trường Trung Quốc, chiếm hơn 90% tổng kim ngạch với mức tăng trưởng vượt trội. Bên cạnh đó, ngành sầu riêng Việt Nam cũng đẩy mạnh khai thác nhiều thị trường tiềm năng khác, ghi nhận tốc độ tăng trưởng ấn tượng như: Mỹ tăng 107,5%; Papua New Guinea tăng 285,4%; Nhật Bản tăng 11,8%; Hàn Quốc tăng 261,8%... Điều này cho thấy sầu riêng Việt Nam ngày càng được người tiêu dùng quốc tế ưa chuộng.

Ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam đánh giá, mức tăng trưởng này phản ánh nhu cầu tiêu thụ mạnh mẽ của thị trường quốc tế đối với sầu riêng. Theo ông Nguyên, trong số các thị trường của sầu riêng Việt Nam, Trung Quốc là thị trường có mức tăng trưởng lớn nhất.

Tuy nhiên, bức tranh xuất khẩu sầu riêng quý I không chỉ toàn màu sáng. Số liệu thống kê trong quý I cho hay, giá xuất khẩu sầu riêng đông lạnh tăng 20,1%, đạt mức 4.302 USD/tấn. Tuy nhiên, giá xuất khẩu bình quân sầu riêng tươi – mặt hàng chủ lực – chỉ đạt 3.515 USD/tấn, giảm 3,5% so với cùng kỳ năm trước.

Trong nước, giá sầu riêng liên tục giảm và phổ biến chỉ còn 25.000 - 30.000 đồng/kg với giống Ri6 mua xô tại vườn. Các giống khác như Monthong (Dona) hay Musang King cũng giảm còn 55.000 - 65.000 đồng/kg. Mức giá hiện tại giảm khoảng một nửa so với đầu năm 2026. Giá rớt ngay thời điểm các nhà vườn miền Tây thu hoạch sầu riêng chính vụ nên bà con hết sức lo lắng.

Kiểm soát chất lượng, đảm bảo truy xuất nguồn gốc

Trong bối cảnh đó, một bước chuyển quan trọng của ngành sầu riêng đã được ghi nhận khi giữa tháng 4/2026, lô hàng đầu tiên được thông quan theo quy trình “luồng xanh” tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị. Đây là mô hình thí điểm áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc toàn trình, đánh dấu sự thay đổi trong cách thức quản lý nông sản xuất khẩu.

Lô hàng gồm hai container, được sản xuất theo quy trình khép kín từ vùng trồng, thu hoạch, đóng gói đến hoàn thiện hồ sơ điện tử. Toàn bộ thông tin được cập nhật xuyên suốt, tạo thành chuỗi liên thông từ vườn đến cửa khẩu.

Khác với phương thức truyền thống, “luồng xanh” cho phép kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị ngay từ đầu vào. Từ khâu vùng trồng, thu hoạch, đóng gói đến hoàn thiện hồ sơ, toàn bộ dữ liệu được số hóa và liên thông. Mỗi lô hàng đều có thể truy xuất nguồn gốc chi tiết thông qua mã định danh và hệ thống giám sát hành trình.

Việc áp dụng truy xuất nguồn gốc toàn trình không chỉ rút ngắn thời gian thông quan mà còn nâng cao độ tin cậy của sản phẩm. Theo ông Nguyễn Quang Tin - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp minh bạch toàn bộ quá trình sản xuất mà còn cho phép kiểm tra, truy ngược khi cần thiết.

Điểm khác biệt của mô hình “luồng xanh” nằm ở việc kiểm soát được thực hiện ngay từ đầu vào, thay vì chỉ tập trung ở khâu cuối như trước đây. Từ khâu lấy mẫu đất, gắn tem tại vườn, đến dán mã QR cho từng thùng hàng và theo dõi hành trình bằng thiết bị định vị, toàn bộ quy trình được số hóa và giám sát chặt chẽ.

Ông Đặng Phúc Nguyên cho hay, nhu cầu tiêu thụ sầu riêng trên thế giới, đặc biệt tại thị trường Trung Quốc ngày càng gia tăng cùng với sự mở rộng của tầng lớp trung lưu. Lợi thế về vị trí địa lý, chi phí vận chuyển và cải thiện quy trình thông quan đang giúp sầu riêng Việt Nam tăng mạnh thị phần.

Tuy nhiên, tăng trưởng nhanh nếu không đi kèm với kiểm soát chặt chẽ sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do đó, để duy trì đà tăng trưởng, ngành sầu riêng cần tập trung vào các yếu tố cốt lõi như kiểm soát chất lượng, đảm bảo truy xuất nguồn gốc và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, cần quy hoạch vùng trồng hợp lý, tránh phát triển tự phát. Bên cạnh đó, đầu tư vào chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch và hệ thống logistics sẽ là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao giá trị gia tăng và giảm thiểu rủi ro thị trường.

Giới chuyên gia nhận định, nhiều cơ hội lớn đang mở ra cho sầu riêng Việt Nam. Nhưng để “đi xa”, ngành hàng này không thể chỉ dựa vào nhu cầu thị trường, mà cần một chiến lược phát triển dài hạn, trong đó minh bạch và số hóa chuỗi giá trị đóng vai trò then chốt. Do đó, việc triển khai thành công mô hình “luồng xanh” không chỉ là bước tiến đối với riêng sầu riêng, mà còn là tiền đề để mở rộng sang các mặt hàng nông sản khác. Đây được xem là “tấm hộ chiếu” giúp nông sản Việt Nam nâng cao uy tín, đáp ứng yêu cầu thị trường và khẳng định vị thế trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Khanh Lê

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây