Giải pháp mới, liệu có“chặn” được lạm thu trong trường học?

Học sinh Trường THCS Minh Khai (phường Hà Giang 2, Tuyên Quang) đọc sách tại thư viện trường. Ảnh: NTCC.

Siết từ “quỹ phụ huynh” đến mọi khoản thu

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất trong năm học 2026-2027 là Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, được Bộ GDĐT ban hành ngày 28/9 và có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, thay thế Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT.

Theo quy định mới, Ban đại diện cha mẹ học sinh không được đặt ra các khoản đóng góp bắt buộc; không được ấn định mức hỗ trợ bình quân, mức tối thiểu hoặc thời hạn đóng góp; đồng thời không được trực tiếp vận động, thu, tiếp nhận, quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của Ban. Ban đại diện cũng không được sử dụng danh nghĩa của mình để vận động tài trợ cho cơ sở giáo dục.

Quy định mới được kỳ vọng kiểm soát chặt hơn các khoản thường được gọi là “quỹ phụ huynh”, nhất là những khoản đóng góp mang danh nghĩa tự nguyện nhưng được ấn định mức bình quân hoặc mức tối thiểu.

Thông tư 81 không cấm mọi khoản đóng góp của phụ huynh; các khoản thu dịch vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục, tài trợ vẫn được thực hiện nếu đúng căn cứ pháp lý, thẩm quyền, mục đích và bảo đảm công khai, minh bạch, tự nguyện.

Ông Ngô Văn Thịnh - Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ GDĐT, cho biết về cơ bản các khoản thu trong trường phổ thông hiện gồm học phí, các khoản thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục và các khoản tài trợ. Với các khoản dịch vụ, UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quy định danh mục, mức thu và cơ chế quản lý; nhà trường không được tự đặt ra các khoản thu ngoài quy định.

Đáng chú ý, Bộ GDĐT cho biết đến thời điểm cuối tháng 9, Văn phòng Bộ đã tiếp nhận khoảng 30 phản ánh, kiến nghị của cá nhân liên quan đến lạm thu. Các phản ánh thuộc thẩm quyền địa phương được phân loại và chuyển tới cơ quan có thẩm quyền xác minh, xử lý.

Bộ GDĐT đã yêu cầu các địa phương báo cáo tình hình thực hiện các khoản thu và xử lý vi phạm lạm thu năm học 2026-2027 trước ngày 30/9. Báo cáo phải thống kê số cơ sở giáo dục bị phản ánh hoặc thanh tra, số cơ sở xác định có sai phạm, tổng số tiền thu sai, số tiền đã thu hồi hoặc hoàn trả cho học sinh và số cán bộ quản lý, giáo viên bị xử lý kỷ luật.

“Chốt chặn” cuối cùng vẫn là trách nhiệm của nhà trường

Thực tế cho thấy lạm thu không chỉ xuất hiện ở những khoản tiền được gọi là “quỹ phụ huynh”. Một khoản thu có thể nằm trong danh mục được phép nhưng vẫn trở thành lạm thu nếu mức thu vượt quy định, không đúng đối tượng, thiếu công khai hoặc không bảo đảm nguyên tắc tự nguyện.

Bộ cũng đã thành lập các đoàn kiểm tra do Thứ trưởng làm trưởng đoàn để làm việc với một số địa phương. Nội dung kiểm tra không chỉ dừng ở danh mục và mức thu mà còn xem xét căn cứ pháp lý, đối tượng, thời điểm, phương thức thu, quy trình lấy ý kiến, lập dự toán, quản lý, hạch toán, sử dụng, quyết toán và công khai các khoản thu, chi.

Đây là điểm cho thấy giải pháp chống lạm thu đang được chuyển dần từ “tiền đã thu bao nhiêu” sang “toàn bộ quy trình thu tiền có đúng hay không”.

Dù vậy, chính đại diện Bộ GDĐT cũng nhìn nhận vấn đề không chỉ nằm ở việc đã có quy định hay chưa, mà quan trọng là tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát và xử lý tại cơ sở.

Nói cách khác, quy định mới về Ban đại diện cha mẹ học sinh sẽ bị vô hiệu nếu các khoản thu chỉ chuyển từ “quỹ phụ huynh” sang một tên gọi khác. Đường dây nóng cũng khó phát huy tác dụng nếu phụ huynh phản ánh nhưng phải chờ đợi quá lâu để được xác minh, hoặc sai phạm được phát hiện nhưng không có biện pháp khắc phục rõ ràng.

Những quy định mới đã tạo ra hàng rào pháp lý chặt hơn, nhưng hiệu quả cuối cùng sẽ được đo bằng số vụ việc được phát hiện, số tiền thu sai được hoàn trả, số người chịu trách nhiệm và quan trọng nhất là việc phụ huynh có thực sự cảm thấy an tâm khi phản ánh hay không.

Thu Hương

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây