Kỳ vọng vào tăng lương cơ sở

Thứ bảy , 14/03/2026 08:08

Thông tin trên được Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa cho biết tại hội nghị tiếp xúc cử tri với người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI ở đơn vị bầu cử số 1, tỉnh Lào Cai. Hiện nay, lương cơ sở đang ở mức 2,34 triệu đồng/tháng. Nếu tăng 8% như dự kiến, lương cơ sở sẽ lên gần 2,53 triệu đồng/tháng, tức tăng thêm gần 190.000 đồng so với hiện hành.

Áp lực chi tiêu

Lần điều chỉnh lương cơ sở gần nhất được thực hiện từ ngày 1-7-2024, khi mức lương này tăng từ 1,8 triệu đồng lên 2,34 triệu đồng/tháng, tương đương mức tăng khoảng 30%.

Đó là đợt tăng lớn nhất trong nhiều năm, gắn với việc triển khai cải cách chính sách tiền lương theo các nghị quyết của Trung ương, từng bước cải thiện thu nhập cho cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt có xu hướng tăng, việc tiếp tục dự kiến nâng lương cơ sở từ ngày 1-7-2026 được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện đời sống của người hưởng lương từ ngân sách.

Việc điều chỉnh tăng lương cơ sở càng được chờ đợi hơn khi mặt bằng giá cả những năm gần đây có xu hướng tăng, tạo thêm áp lực lên chi tiêu của nhiều gia đình. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân năm 2025 tăng 3,31% so với năm trước.

Một số nhóm hàng thiết yếu tăng mạnh hơn mức bình quân, như nhà ở, điện nước và vật liệu xây dựng tăng hơn 6%, trong khi giá dịch vụ y tế tăng trên 13%. Giá thực phẩm, chi phí ăn uống ngoài gia đình và một số dịch vụ giáo dục cũng tăng, khiến chi tiêu sinh hoạt tại các đô thị lớn ngày càng cao.

Chị Nguyễn Thị Hương, một công chức đang làm việc tại cơ quan hành chính ở TP Hà Nội, cho biết thông tin dự kiến tăng lương cơ sở từ tháng 7-2026 được chị và nhiều đồng nghiệp mong chờ. Theo chị, trong những năm gần đây, chi phí sinh hoạt tại thành phố tăng khá nhanh, từ tiền thuê nhà, điện nước đến ăn uống, đi lại. Đặc biệt, với những gia đình có con nhỏ, các khoản chi cho học hành, sinh hoạt của con cũng ngày càng lớn, khiến thu nhập từ lương công chức, viên chức gặp nhiều áp lực.

"Chúng tôi mong lương cơ sở được điều chỉnh tăng ở mức phù hợp, để phần nào bù đắp chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, giúp cán bộ, công chức, viên chức yên tâm công tác" - chị Hương nói và bày tỏ lo lắng khi giá xăng dầu tăng mạnh thời gian gần đây do xung đột ở Trung Đông, có thể kéo theo nhiều mặt hàng khác tăng giá.

Công chức, viên chức mong chờ tăng lương cơ sở. Ảnh: MINH PHONG

Liên quan đến việc điều chỉnh tiền lương, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh cần được triển khai theo lộ trình phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế, khả năng cân đối nguồn lực tài chính và ngân sách nhà nước. Theo Phó Thủ tướng, lương cơ sở đã trải qua nhiều lần điều chỉnh tăng nhưng so với yêu cầu thực tiễn và mức sống của người lao động (NLĐ), mức lương này vẫn còn thấp.

Bên cạnh mức tăng lương cơ sở dự kiến như nêu trên, hiện các cơ quan chức năng đang tổng kết việc thực hiện Nghị quyết 27 của Trung ương về cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và NLĐ trong doanh nghiệp, để báo cáo cấp có thẩm quyền, làm cơ sở xây dựng lộ trình cải cách tiền lương trong giai đoạn tiếp theo.

Sớm hoàn thiện phương án tăng

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, PGS-TS - chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long, Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, cho rằng nhìn từ góc độ điều hành, đây là một phương án có cơ sở. Bởi tăng lương khu vực công không thể tách rời khả năng ngân sách, diễn biến lạm phát và mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.

Nhưng nếu nhìn từ góc độ người hưởng lương, nhất là nhóm thu nhập thấp, thì mức tăng 8% chưa thể xem là cao. Sau khi trừ yếu tố giá cả, phần cải thiện thu nhập thực tế không còn nhiều. Chưa kể, cảm nhận lạm phát của người dân thường lớn hơn CPI bình quân, vì phần lớn chi tiêu dồn vào những khoản thiết yếu như ăn uống, y tế, giáo dục, điện nước, đi lại, thuê nhà.

PGS-TS Ngô Trí Long nêu với một bộ phận công chức, viên chức trẻ hoặc người làm việc ở đô thị lớn, khoản tăng thêm gần 190.000 đồng/tháng khó tạo ra thay đổi đáng kể về chất lượng sống. "8% là mức tăng hợp lý về mặt kỹ thuật tài khóa nhưng chưa thật sự thỏa đáng về mặt đời sống. Nó giúp giảm bớt áp lực, chứ chưa thể giải bài toán tiền lương một cách căn cơ" - ông Long đánh giá.

Đồ họa: LÊ DUY

Nhìn lại đợt điều chỉnh lương cơ sở từ ngày 1-7-2024, ông Ngô Trí Long cho rằng đã là một bước đi khá mạnh khi được nâng từ 1,8 triệu đồng lên 2,34 triệu đồng/tháng, tức tăng 30%. Vì vậy, nếu năm 2026 tiếp tục tăng thêm 8%, có thể hiểu là một nhịp điều chỉnh tiếp nối theo hướng thận trọng, giữ đà cải thiện nhưng không gây sốc cho ngân sách.

Nhưng theo góc nhìn của PGS-TS Ngô Trí Long, vấn đề quan trọng hơn nằm ở cách phân bổ nguồn lực tăng lương. Nếu ngân sách có hạn mà áp dụng một mức tăng dàn đều cho tất cả, hiệu quả xã hội sẽ không cao. Chính vì vậy, một số ý kiến đề xuất tập trung cho nhóm có lương hưu thấp là rất đáng suy nghĩ, là lựa chọn đúng về chính sách. "Người nghỉ hưu, nhất là người nghỉ hưu từ lâu, hầu như không còn cơ hội tạo thêm thu nhập bằng lao động. Trong khi chi phí y tế, thuốc men, chăm sóc sức khỏe lại tăng theo tuổi. Nếu không có cơ chế ưu tiên, nhóm này sẽ chịu thiệt thòi lớn nhất khi giá cả nhích lên từng năm" - ông Long nhấn mạnh.

Chia sẻ quan điểm với báo chí, ông Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ), cho rằng việc điều chỉnh tăng lương cơ sở 8% là tín hiệu tích cực đối với đội ngũ công chức, viên chức và người hưởng lương từ ngân sách.

Theo ông, trong bối cảnh kinh tế chịu tác động từ xung đột ở Trung Đông khiến giá năng lượng và nhiều mặt hàng thiết yếu có xu hướng tăng, đời sống của NLĐ nói chung, trong đó có đội ngũ công chức, viên chức, đang chịu không ít sức ép về chi tiêu.

Theo ông Huân, cơ quan quản lý cần sớm hoàn thiện phương án tăng lương cơ sở, đồng thời kiểm soát tốt mặt bằng giá để giảm áp lực chi tiêu cho NLĐ.

Còn TS Lê Hoàng Hiệp, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Nghiên cứu Tin học và Kinh tế Ứng dụng, nhận định việc điều chỉnh lương cơ sở và các khoản phụ cấp là cần thiết, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt của người dân tăng.

Dù vậy, việc tăng bao nhiêu cần tính toán cụ thể để phù hợp với thực tế. Vài năm nay, Nhà nước đều tăng lương cơ sở nhưng mức thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức vẫn còn thấp. "Gần đây, việc tinh gọn bộ máy ở các địa phương, nhiều cán bộ, công chức phải làm nhiều đầu việc hoặc khối lượng công việc nhiều. Do đó, việc tăng lương và phụ cấp cần tính toán tương xứng để tạo động lực cho họ gắn bó và làm việc lâu dài" - TS Lê Hoàng Hiệp nói.

Theo PGS-TS Ngô Trí Long, trong bối cảnh hiện nay, mức tăng hợp lý nhất không nên cực đoan theo 2 hướng, hoặc quá thấp khiến chính sách mất ý nghĩa, hoặc quá cao gây áp lực lớn lên chi thường xuyên và kỳ vọng lạm phát. Nếu đặt trong tương quan với tăng trưởng, CPI, khả năng cân đối ngân sách và cả mặt bằng điều chỉnh lương của khu vực doanh nghiệp thì vùng tăng hợp lý cho khu vực công hiện nay nên khoảng 8% - 10%. Dưới mức này, tác dụng hỗ trợ đời sống sẽ rất mỏng; còn trên mức này, rủi ro ngân sách và áp lực dây chuyền lên giá cả sẽ lớn hơn.

Các khoản phụ cấp tăng theo

Nếu lương cơ sở tăng khoảng 8% từ ngày 1-7 tới, nhiều khoản thu nhập và chế độ liên quan của cán bộ, công chức và NLĐ cũng có thể được điều chỉnh theo. Trong khu vực công, nhiều loại phụ cấp được tính theo hệ số so với lương cơ sở, do đó khi mức này tăng, các khoản phụ cấp như chức vụ, thâm niên, trách nhiệm, khu vực, độc hại - nguy hiểm, công vụ hoặc ưu đãi nghề đối với một số ngành như giáo dục, y tế... cũng sẽ tăng tương ứng.

Bên cạnh đó, lương hưu, trợ cấp người có công, bảo trợ xã hội và hưu trí xã hội cũng được điều chỉnh khi Nhà nước tăng lương cơ sở và các mức chuẩn trợ cấp liên quan. Mức tăng cụ thể của từng nhóm sẽ do Chính phủ quy định trong phương án điều chỉnh lương hưu và trợ cấp, cùng thời điểm điều chỉnh lương cơ sở. Ngoài ra, lương cơ sở còn là căn cứ xác định mức tiền lương làm cơ sở đóng BHXH, BHYT đối với một số nhóm lao động.