Trao quyền cho cơ sở, nâng cao hiệu quả chương trình mục tiêu quốc gia

Tạo thế chủ động

Thời gian qua, các nguồn vốn thuộc chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã tạo nên những đổi thay rõ nét trên địa bàn tỉnh. Nhờ nguồn lực này, nhiều công trình hạ tầng thiết yếu đã phát huy hiệu quả thiết thực.

Đơn cử như tại thôn Phú Sơn (xã Sông Hinh), công trình đường giao thông nội vùng kết hợp điện chiếu sáng hoàn thành đã giúp 475 hộ dân yên tâm đi lại, lao động sản xuất và cạo mủ cao su vào ban đêm. Ông Phan Văn Đấu, người dân thôn Phú Sơn phấn khởi: “Trước đây đường đất trơn trượt, ban đêm đi cạo mủ cao su phải mang đèn pin rất vất vả. Từ ngày đường được bê tông hóa và có đèn đường, việc đi lại thuận tiện, an toàn hơn nhiều”.

Từ các nguồn vốn đầu tư, hệ thống đường giao thông tại các buôn trên địa bàn xã Ea Kar ngày càng hoàn thiện. Ảnh: N. Xuân

Tuy nhiên, quá trình triển khai các CTMTQG tại cấp xã đã phát sinh không ít vướng mắc về cơ chế. Sau khi tổ chức theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Sông Hinh tiếp nhận tổng vốn CTMTQG chuyển nguồn hơn 9,2 tỷ đồng. Mặc dù địa phương đã nỗ lực hoàn thành các công trình dở dang và triển khai thêm hệ thống chiếu sáng tại các thôn nhưng vướng mắc vẫn nằm ở các nguồn vốn tồn dư nhỏ lẻ. Nhiều nguồn vốn chuyển nguồn đã hết nhiệm vụ chi nhưng không thể tự điều chỉnh cho công trình mới do thẩm quyền thuộc cấp trên, dẫn đến nguy cơ tồn đọng vốn kéo dài.

Nghị quyết mới của HĐND tỉnh về phân cấp thẩm quyền quyết định phân bổ, điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm chi tiết theo dự án thành phần, danh mục và mức vốn cho cấp xã giai đoạn 2026 - 2035 được ban hành kịp thời, trúng và đúng với nguyện vọng của cơ sở. Cơ chế này trao trọn quyền chủ động cho chính quyền cấp xã trong việc rà soát, điều phối và bố trí nguồn lực sát với nhu cầu thực tiễn, giúp giảm khâu trung gian, rút ngắn thời gian xử lý và tạo sự linh hoạt tối đa.

Bà Huỳnh Thị Thu Trang, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Sông Hinh cho hay: “Trước đây, nhiều nội dung điều chỉnh chi tiết dù nhỏ vẫn phải trình cấp trên xem xét, mất rất nhiều thời gian. Việc phân cấp lần này là cơ sở pháp lý quan trọng giúp địa phương chủ động rà soát nhu cầu thực tế, xác định thứ tự ưu tiên để điều phối nguồn vốn giữa các dự án thành phần trong phạm vi tổng vốn được giao. Điều này vừa giảm thủ tục hành chính, khắc phục tình trạng vốn tồn đọng, vừa nâng cao vai trò, trách nhiệm của chính quyền cấp xã, khơi thông nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công”.

Trao quyền cho cơ sở

Theo Quyết định số 46/2026/QH16 và Nghị định số 387/2026/NĐ-CP, các CTMTQG trước đây đã được hợp nhất thành CTMTQG phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035. Việc ban hành nghị quyết mới của HĐND tỉnh là bước đi đồng bộ và kịp thời để điều chỉnh cơ chế phân bổ nguồn lực phù hợp với mô hình chương trình sau khi hợp nhất, bảo đảm bám sát các tiêu chí, nguyên tắc mới.

Nâng cấp, sửa chữa công trình cấp nước sinh hoạt tập trung xã Sông Hinh giúp người dân các thôn Hà Roi, Phú Sơn có nước sinh hoạt ổn định vào mùa nắng hạn. Ảnh: M.Duyên

Đánh giá về tầm quan trọng của quyết sách này, ông Trần Quang Trung, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Ea Kar, đại biểu HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2026 - 2031 khẳng định: “Nghị quyết phân cấp thẩm quyền của HĐND tỉnh có hiệu lực từ ngày 30/10/2026 chính là chìa khóa pháp lý tháo gỡ điểm nghẽn lớn nhất trong nhiều năm qua. Cơ chế mới trao quyền chủ động để chính quyền cơ sở tự rà soát, cân đối và quyết định danh mục dự án sát sườn với đời sống nhân dân và đồng bào dân tộc thiểu số. Qua đó sẽ khắc phục triệt để tình trạng phân bổ dàn trải, chậm trễ thủ tục qua nhiều tầng nấc trung gian, tạo hành lang vững chắc để nguồn vốn khơi thông, giải ngân nhanh chóng và chấm dứt hoàn toàn tình trạng phải nộp trả ngân sách”.

Phân cấp giúp rút ngắn thủ tục hành chính, sát với nhu cầu thực tế và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công. Vì vậy, để nghị quyết nhanh chóng đi vào cuộc sống, bên cạnh công tác tuyên truyền, đưa nội dung nghị quyết đến tận thôn, buôn, tổ dân phố để nhân dân hiểu, đồng thuận và giám sát việc thực hiện, các cấp, ngành tập trung xây dựng kế hoạch, hướng dẫn quy trình thực hiện chi tiết, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ.

Đi đôi với thẩm quyền được trao là trách nhiệm rất nặng nề đối với bộ máy chính quyền cơ sở. Theo ông Trần Quang Trung, phân cấp thẩm quyền phải gắn liền với kỷ luật, kỷ cương tài chính. Các địa phương cần nghiêm túc tuân thủ đúng Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách nhà nước; tăng cường vai trò giám sát của Thường trực HĐND, các Ban HĐND, Mặt trận Tổ quốc và nhân dân để quản lý, sử dụng hiệu quả từng đồng vốn, tuyệt đối không để xảy ra lãng phí, thất thoát hay nợ đọng xây dựng cơ bản.

Việc tăng cường phân cấp, trao quyền từ tỉnh đến xã không chỉ đơn thuần là tháo gỡ thủ tục hành chính mà là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý. Khi người dân và chính quyền cơ sở thực sự làm chủ nguồn lực, các CTMTQG sẽ phát huy tối đa hiệu quả, tạo xung lực mới cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại các vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh.   

Nguyễn Xuân - Minh Duyên

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây