Hồn biển trong những chiếc thuyền thúng

Ở làng Phú Mỹ (xã Tuy An Bắc), nghề đan thúng chai vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Trong những ngôi nhà nhỏ nép mình bên con đường làng, tiếng tre va vào nhau lách tách, tiếng dao vót nan thoăn thoắt vẫn vang lên mỗi ngày. Từ những thân tre mộc mạc, qua đôi bàn tay cần mẫn của người thợ, từng chiếc thúng chai vững chãi dần hình thành, sẵn sàng theo ngư dân ra biển.

Điểm đặc biệt làm nên độ bền của thúng chai Phú Mỹ là cách xử lý chống thấm truyền thống. Bề mặt thúng được trét một lớp phân bò để bịt kín các khe nan tre. Khi lớp này khô, người thợ tiếp tục phủ thêm nhựa dầu rái. Lớp nhựa ấy không chỉ giúp thúng chống nước mà còn tạo nên màu nâu óng đặc trưng, giúp thúng có thể chịu đựng môi trường nước biển suốt nhiều năm.

Trong làng, gia đình ông Trương Văn Trung và bà Trương Thị Bích Kiều là một trong những hộ gắn bó lâu năm với nghề. Hơn 20 năm qua, hai vợ chồng vẫn kiên trì giữ cách làm thúng chai hoàn toàn thủ công.

Thúng chai được quét dầu rái và phơi nắng kỹ trước khi xuống nước. Ảnh: CTV

Ông Trung vừa thoăn thoắt đan nan vừa chia sẻ: “Làm thúng chai vất vả lắm, nhưng đây là nghề cha ông truyền lại. Mỗi chiếc thúng chai làm ra phải chắc, phải đẹp thì ngư dân mới tin dùng. Mình làm chủ yếu lấy công làm lời, nhưng giữ được nghề của làng mới là điều quý”.

Những chiếc thúng chai tròn trịa sau khi hoàn thành được xếp ngay ngắn trước sân nhà, chờ người đến mua. Chúng nhẹ, bền và rất khó bị lật khi gặp sóng. Dáng tròn giúp thúng xoay trở linh hoạt, đặc biệt phù hợp cho việc câu mực, lặn sò hay kéo lưới gần bờ. Khi hư hỏng, thúng vẫn có thể vá lại để tiếp tục sử dụng nên được ngư dân tin dùng từ bao đời. Không chỉ phục vụ ngư dân địa phương, thúng chai còn được tiêu thụ ở nhiều vùng ven biển khác và từng bước vươn ra thị trường nước ngoài.

Rời làng nghề, chúng tôi ra bãi biển khi mặt trời đã lên cao. Ngoài khơi, những chiếc thuyền thúng bắt đầu rẽ sóng. Nhìn từ xa, chúng nhỏ bé giữa biển rộng, nhưng lại là “cánh tay” đắc lực của ngư dân.

Ngồi trên chiếc thuyền thúng đang chòng chành theo nhịp sóng, ông Nguyễn Văn Thắng, một ngư dân đã hơn 40 năm gắn bó với biển, cười hiền: "Ngày nay, ngoài thúng chai, còn có thuyền thúng được làm từ nhựa composite và sợi thủy tinh. Dù là chất liệu gì thì thuyền thúng vẫn là ngư cụ không thể thiếu đối với ngư dân. Đi ghe lớn cũng phải có thúng để ra vào bờ, thả lưới, kéo cá".

Điều khiển thuyền thúng cũng là một kỹ năng riêng của ngư dân. Với mái chèo ngắn, người chèo phải khua theo vòng tròn để thuyền tiến về phía trước. Người chưa quen rất dễ khiến thuyền quay tít tại chỗ. Nhưng với người đi biển, động tác ấy đã trở thành phản xạ tự nhiên.

Ngư dân xã Tuy An Nam sử dụng thuyền thúng để đánh bắt thủy sản. Ảnh: T. Thảo

Ở nhiều bãi biển, nơi tàu lớn không thể cập sát bờ, thuyền thúng đóng vai trò như chiếc cầu nối giữa biển và đất liền. Những buổi sớm, từng chiếc thúng chở đầy cá cơm, cá nục từ tàu vào bãi. Tiếng người gọi nhau, tiếng mái chèo khua nước hòa cùng tiếng sóng tạo nên nhịp sống rộn ràng của làng chài.

Không chỉ là phương tiện đánh bắt, thuyền thúng còn trở thành biểu tượng văn hóa đặc trưng của miền biển. Du khách khi đến các làng chài thường rất thích thú khi nhìn thấy những chiếc thuyền tròn độc đáo này. Chị Nguyễn Huỳnh Cẩm, một du khách đến từ TP. Hồ Chí Minh chia sẻ: “Khi được ngư dân đưa đi tham quan Hòn Yến trên những chiếc thuyền thúng, tôi cảm thấy rất thú vị. Lúc đầu tôi nghĩ chèo thúng đơn giản, nhưng khi thử mới thấy khó. Thuyền cứ quay vòng. Nhờ vậy tôi càng hiểu sự khéo léo của người dân biển”.

Ở nhiều vùng ven biển, trong các dịp lễ hội, hình ảnh những chiếc thúng tròn lắc lư trên mặt nước thường xuất hiện trong những phần thi sôi động. Tại Lễ hội truyền thống Sông nước Đà Nông, môn lắc thuyền thúng luôn thu hút đông đảo người dân và du khách theo dõi. Tiếng reo hò, cổ vũ vang lên mỗi khi những tay chèo khéo léo giữ thăng bằng trên chiếc thúng chòng chành, tạo nên không khí rộn ràng, đậm chất biển.

Với ngư dân, thuyền thúng không chỉ là phương tiện đánh bắt mà còn là một phần ký ức của làng chài, là dấu ấn của bao thế hệ gắn bó với biển. Giữa bao đổi thay của thời gian, những chiếc thúng tròn vẫn lặng lẽ theo ngư dân ra khơi mỗi ngày, mang theo nhịp sống của biển và giữ gìn hồn cốt của những làng chài ven sóng.

Như Thanh - Thùy Thảo

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây