Bảo vệ thương hiệu từ mỗi mã số vùng trồng

Những khó khăn cần tháo gỡ

Niên vụ 2026, Đắk Lắk có khoảng 44.000 ha sầu riêng, trong đó gần 30.000 ha đang cho thu hoạch, sản lượng ước đạt gần 500.000 tấn. Đây là sản lượng lớn nhất từ trước đến nay, đồng thời cũng là phép thử lớn đối với năng lực tổ chức sản xuất và xuất khẩu của địa phương.

Hiện toàn tỉnh mới có 280 mã số vùng trồng với khoảng 7.500 ha và 42 cơ sở đóng gói được phía Trung Quốc phê duyệt. Bên cạnh đó, 165 vùng trồng và 66 cơ sở đóng gói đang chờ phê duyệt, nâng tổng diện tích đã có và đang chờ cấp mã lên khoảng 41,7% diện tích cho sản phẩm. Điều đó đồng nghĩa phần lớn sản lượng của niên vụ năm nay vẫn đứng trước áp lực rất lớn về xuất khẩu nếu việc cấp mã không được đẩy nhanh. Tại xã Krông Pắc - một trong những vùng sản xuất sầu riêng trọng điểm của tỉnh - nỗi lo ấy đã hiện hữu. Địa phương hiện có khoảng 3.000 ha sầu riêng đang kinh doanh, sản lượng năm nay ước đạt 50.000 tấn. Tuy nhiên, thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt các quy định về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm đang gây khó khăn cho hoạt động xuất khẩu.

Các kho thu mua trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk bắt đầu mở để thu mua, đóng gói sầu riêng

Đại diện Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Trái cây Chánh Thu cho rằng số lượng cơ sở đóng gói được cấp mã hiện quá ít so với quy mô sản xuất của Đắk Lắk. Doanh nghiệp kiến nghị nghiên cứu điều chỉnh một số yêu cầu kỹ thuật đối với nhà đóng gói phù hợp điều kiện khí hậu Tây Nguyên; đồng thời đàm phán với phía Trung Quốc theo hướng cho phép khoanh vùng, khắc phục vi phạm thay vì đình chỉ toàn bộ mã số ngay khi phát hiện một lỗi.

Ở góc độ hợp tác xã, ông Nguyễn Hữu Chiến, Giám đốc HTX Nông nghiệp Tân Lập Đông (xã Ea Ning) băn khoăn: "Phần lớn diện tích sầu riêng hiện nay nằm xen canh trong vườn cà phê và trên đất nông, lâm trường. Do đó, chúng tôi kiến nghị nếu không đáp ứng được điều kiện 10 ha trồng thuần của phía Trung Quốc, cần có hướng dẫn linh hoạt cấp mã theo chuẩn Việt Nam từ 1 - 2 ha. Bản chất của mã số là để kiểm soát sản phẩm sạch, kiểm tra không nhiễm Cadimi hay chất cấm, chứ không nên cứng nhắc quy mô diện tích".

Những kiến nghị từ thực tiễn cũng là cơ sở để Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu điều chỉnh chính sách. Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết Bộ đang khẩn trương sửa đổi Nghị định số 38/2026/NĐ-CP theo hướng bãi bỏ những quy định cứng nhắc về diện tích vùng trồng, làm rõ tiêu chí đối với vùng chuyên canh và vùng trồng xen, đồng thời đơn giản hóa thủ tục cấp mã số. 

Siết công tác quản lý, bảo vệ thương hiệu

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, chỉ một lô hàng vi phạm về Cadimi, chất Vàng O hoặc kiểm dịch thực vật cũng có thể khiến cả mã số vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói bị tạm dừng, kéo theo thiệt hại cho hàng trăm hộ dân và doanh nghiệp liên kết. Chính vì vậy, trước niên vụ 2026, tỉnh xây dựng kế hoạch lấy 120 mẫu tại các vùng trồng để kiểm tra Cadimi và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; lấy 60 mẫu tại các cơ sở đóng gói để kiểm soát chất cấm Vàng O, sẵn sàng truy xuất nguồn gốc khi có cảnh báo từ thị trường nhập khẩu. Về mặt kỹ thuật, hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản quốc gia chính thức vận hành từ ngày 1/7/2026 đang được tỉnh ứng dụng thí điểm diện rộng nhằm số hóa dữ liệu mã số qua mã QR.

Vườn sầu riêng của hộ dân trên địa bàn xã Krông Pắc

Bên cạnh việc tăng cường kiểm nghiệm, tỉnh cũng xác định phải xử lý dứt điểm tình trạng mượn, cho thuê, giả mạo mã số vùng trồng; trộn sản phẩm không rõ nguồn gốc vào các vùng đã được cấp mã; tranh mua, tranh bán khi giá tăng. Đây là những hành vi không chỉ gây thiệt hại cho doanh nghiệp làm ăn chân chính mà còn làm suy giảm uy tín của thương hiệu sầu riêng Đắk Lắk.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, điều thị trường nhập khẩu cần nhất hiện nay là niềm tin. Muốn giữ được niềm tin đó, toàn bộ chuỗi sản xuất phải chuyển sang tư duy sản xuất có trách nhiệm, bảo đảm truy xuất được nguồn gốc, xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể và xử lý nghiêm mọi hành vi gian lận. Thứ trưởng cũng đánh giá cao nỗ lực chuẩn hóa dữ liệu vùng trồng của Đắk Lắk và kỳ vọng địa phương sẽ trở thành hình mẫu đầu tiên của cả nước trong xây dựng "tỉnh luồng xanh" đối với nông sản xuất khẩu. Mục tiêu không chỉ là có thêm mã số vùng trồng mà cao hơn là xây dựng một thương hiệu đủ sức cam kết với thị trường quốc tế về chất lượng sản phẩm, không gian lận mã số và truy xuất được nguồn gốc toàn bộ chuỗi sản xuất.

Để siết chặt kỷ cương toàn chuỗi ngành hàng, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đắk Lắk đã chỉ đạo lập Quy chế phối hợp liên ngành giữa 6 lực lượng: Nông nghiệp và Môi trường - Công Thương - Công an - Hải quan - Thuế - Chính quyền địa phương. Đặc biệt, chế tài hình sự được nhấn mạnh khi giao lực lượng Công an chủ động nắm tình hình, điều tra và xử lý nghiêm các hành vi mua bán, cho thuê, cho mượn hoặc sử dụng trái phép mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; xử lý nghiêm các trường hợp "đầu tư núp bóng" của thương lái ngoại tỉnh.

Minh Thuận

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây