Cà phê kể chuyện trăm năm - Kỳ cuối: Kiến tạo Buôn Ma Thuột - Thủ phủ cà phê ngon nhất thế giới

Thông qua việc định hình hạ tầng đô thị cà phê kết hợp chuyển đổi xanh, ứng dụng công nghệ số và kết nối tri thức toàn cầu, Buôn Ma Thuột đang từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm cà phê có bản sắc, có chiều sâu di sản và có sức cạnh tranh bền vững trên bản đồ quốc tế.

Định hình đô thị cà phê Robusta của thế giới

Trong chiến lược phát triển dài hạn, Đắk Lắk xác định cà phê không chỉ là ngành sản xuất nông nghiệp chủ lực mà còn là hạt nhân để phát triển du lịch, văn hóa, thương mại và kinh tế sáng tạo. Tỉnh quy hoạch không gian đô thị Buôn Ma Thuột trở thành "thành phố cà phê" mang tầm vóc quốc tế, tích hợp các công trình điểm nhấn như Công viên Cà phê thế giới (World Coffee Park), Đại lộ Cà phê (Coffee Boulevard) và các khu dịch vụ trải nghiệm chuyên sâu.

Các đại biểu tìm hiểu top 10 mẫu cà phê đạt tiêu chuẩn đặc sản tại Cuộc thi Cà phê đặc sản Việt Nam 2026

Để hiện thực hóa khát vọng "thủ phủ cà phê ngon nhất thế giới", địa phương thúc đẩy quá trình chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình phát triển dựa trên sản lượng sang nâng cao chất lượng và phát triển bền vững. Với quy mô hơn 217.000 ha cà phê toàn tỉnh, Đắk Lắk đang tiên phong thực hiện chuỗi nông nghiệp tái sinh, canh tác giảm phát thải hướng tới Net-Zero và tuân thủ các quy định khắt khe về chống mất rừng (EUDR) của Liên minh Châu Âu.

Song song đó, hạ tầng đô thị được nâng cấp để tạo nền tảng thu hút du khách và nhà đầu tư. Hệ thống Bản đồ số Cà phê (Coffee Map), hạ tầng dữ liệu du lịch thông minh và cổng thông tin đa ngôn ngữ được triển khai nhằm kết nối trực tiếp du khách tới các nông trại, nhà rang và quán cà phê đạt chuẩn. Tỉnh cũng đẩy mạnh nâng cấp giao thông công cộng, xây dựng các chuỗi tuyến du lịch cà phê chuyên sâu gồm 3 lớp trải nghiệm: "Vùng nguyên liệu - Chế biến/Rang xay - Thưởng thức/Văn hóa".

Các khóa đào tạo chế biến cà phê chất lượng cao do Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột tổ chức giúp tạo ra nguồn nhân lực cao cho ngành hàng cà phê

Đánh giá về chiến lược định vị và sức mạnh của ngôn ngữ truyền thông di sản, Bà Nguyễn Thị Hoa Xinh, Chuyên gia truyền thông di sản chia sẻ: Muốn định vị thành công Buôn Ma Thuột trên bản đồ thế giới, chúng ta phải chuyển từ cách tiếp cận dựa trên sản phẩm sang cách tiếp cận dựa trên ý nghĩa văn hóa. Cà phê Việt Nam cần được kể bằng các lớp câu chuyện tích hợp: từ di sản sâu thẳm của buôn làng đến lối sống sáng tạo đô thị hiện đại. Khi câu chuyện văn hóa đạt được tính liên kết và chân thực, hạt cà phê Buôn Ma Thuột sẽ chuyển hóa hoàn toàn từ một mặt hàng thương mại thành biểu tượng văn hóa có sức thu hút toàn cầu.

Nói về tầm nhìn chiến lược của tỉnh, ông Đào Mỹ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh: Đắk Lắk xác định rõ: bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa không tách rời mục tiêu phát triển bền vững. Với chúng tôi, cà phê Đắk Lắk không chỉ là câu chuyện của sản phẩm, của thị trường hay của tiêu dùng, mà còn là câu chuyện của cộng đồng, của môi trường sống, của giáo dục truyền thống và trách nhiệm với các thế hệ tương lai. Tỉnh sẽ thúc đẩy các mô hình phát triển cà phê theo hướng xanh, có trách nhiệm, hài hòa giữa kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường.

Cuộc thi Rang cà phê đặc sản Việt Nam được tổ chức tại Buôn Ma Thuột đã tạo được sức hút đối với cộng đồng cà phê

Kết nối văn hóa và tri thức cà phê toàn cầu

Sức mạnh của một thủ phủ cà phê toàn cầu không chỉ đo bằng sản lượng xuất khẩu mà nằm ở khả năng đối thoại văn hóa và hội tụ tri thức quốc tế. Đắk Lắk đang chủ động xây dựng Buôn Ma Thuột thành điểm hẹn của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà rang xay và cộng đồng yêu cà phê trên thế giới thông qua việc tổ chức các sự kiện tầm vóc thế giới.

Đặc biệt, việc đưa "Tri thức trồng và chế biến cà phê Đắk Lắk" vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2025 là cơ sở quan trọng để tỉnh hoàn thiện hồ sơ đệ trình UNESCO ghi danh vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Việc chuẩn hóa bộ tiêu chí "Buôn Ma Thuột Authentic Coffee" giúp nâng cao tính xác thực và uy tín thương hiệu trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, cà phê Buôn Ma Thuột ngày nay không chỉ hiện diện trong chuỗi giá trị kinh tế toàn cầu mà còn từng bước khẳng định vai trò như một “sứ giả văn hóa”, mang theo câu chuyện về con người, vùng đất và bản sắc văn hóa Tây Nguyên đến với bạn bè quốc tế.

Nông dân trồng cà phê hiện nay vẫn kế thừa những kinh nghiệm, kiến thức của thế hệ trước truyền dạy

Nhìn nhận về vai trò cầu nối của địa phương dưới góc nhìn tổ chức quốc tế, ông Jonathan Baker, Đại diện UNESCO tại Việt Nam cho biết: Đắk Lắk là điểm giao thoa của sự đa dạng văn hóa và các thực hành nông nghiệp lâu đời. Các truyền thống cà phê vừa nằm trong mạng lưới thương mại toàn cầu, vừa bám rễ sâu sắc vào lịch sử địa phương. UNESCO cam kết đồng hành cùng Đắk Lắk và Việt Nam trong việc bảo vệ, gìn giữ và phát huy các giá trị di sản sống này.

Ở góc độ ngành hàng, ông Trịnh Đức Minh, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột khẳng định vai trò đồng hành của các chủ thể xã hội: Hiệp hội thống nhất cao với định hướng đưa Buôn Ma Thuột trở thành điểm đến cà phê đặc sắc của thế giới. Để chương trình đi vào thực chất, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, hiệp hội và cộng đồng. Hiệp hội sẵn sàng chủ trì xây dựng bộ tiêu chí “Buôn Ma Thuột Authentic Coffee”, kết nối chuỗi nông trại - nhà rang - lữ hành, đồng thời lồng ghép các kết quả từ cuộc thi Vietnam Amazing Cup để đưa giá trị hạt Robusta đặc sản vươn xa trên trường quốc tế.

Cùng với đó, chuyển đổi xanh trong hệ sinh thái cà phê chính là một dạng năng lực hệ thống. Một tách cà phê của tương lai sẽ không chỉ được đo bằng hương vị thơm ngon hay kỹ thuật pha chế mà được đo bằng chất lượng của toàn bộ hệ sinh thái đã tạo ra nó - nơi thiên nhiên được bảo vệ, người nông dân được tôn trọng và giá trị văn hóa bản địa được lan tỏa đến bạn bè quốc tế.

Các khách mời, Đại sứ, Tổng lãnh sự các quốc gia có truyền thống cà phê đặc sắc tham quan Bảo tàng Cà phê thế giới

Sự hội tụ giữa hạ tầng đô thị hiện đại, chiến lược chuyển đổi xanh, công nghệ số và việc tôn vinh di sản sống chính là nền tảng vững chắc để kiến tạo nên một "Buôn Ma Thuột - Thủ phủ cà phê ngon nhất thế giới", đóng góp tích cực vào dòng chảy văn minh cà phê của nhân loại.

Tầm nhìn đến năm 2035, với sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền tỉnh Đắk Lắk, Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột, các tổ chức quốc tế và cộng đồng nông dân, hành trình kiến tạo "Buôn Ma Thuột - Thủ phủ cà phê ngon nhất thế giới" đang tiến những bước vững chắc. Buôn Ma Thuột không chỉ là nơi sản xuất ra những hạt Robusta chất lượng hàng đầu mà đang thực sự trở thành không gian hội tụ của tri thức, di sản và tình hữu nghị toàn cầu.

Minh Hoàng Thúy

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây