Đề xuất chấm điểm công dân số trên VNeID: Cân nhắc việc "xếp hạng, phân loại công dân"

Dự thảo này do Bộ Công an chủ trì soạn thảo. Theo Bộ Công an, tại Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 6-1-2022 về việc phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030 (Đề án 06), công dân số được xác định là yếu tố nền tảng, quyết định sự thành công của chuyển đổi số ở cả 3 trụ cột: Chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì cuộc họp

Theo Bộ Công an, việc ban hành Nghị quyết của Chính phủ về phát triển công dân số nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý thống nhất, toàn diện đầu tiên tại Việt Nam về công dân số, quy định rõ địa vị pháp lý, các lợi ích và trách nhiệm của công dân khi tham gia môi trường số. Tăng cường công tác quản lý nhà nước, quản trị xã hội trên môi trường số.

Đồng thời, ban hành các cơ chế, chính sách đột phá, thống nhất trên toàn quốc, đặc biệt về ưu đãi mạnh mẽ phí, lệ phí và xây dựng Hệ thống Điểm công dân số, nhằm tạo động lực khuyến khích người dân thay đổi thói quen, tích cực tham gia dịch vụ công trực tuyến và các hoạt động chuyển đổi số.

Tại buổi thẩm định, các thành viên Hội đồng đánh giá cao sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Chính phủ về phát triển công dân số để thúc đẩy phát triển công dân số, bảo vệ quyền lợi và nâng cao năng lực số của người dân trong kỷ nguyên số.

Để hoàn thiện dự thảo, bà Mai Thị Thanh Bình, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng cần nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng việc sử dụng cụm từ "xếp hạng, phân loại công dân" bảo đảm phù hợp, tuân thủ tuyệt đối Hiến pháp và pháp luật, bảo đảm quyền con người, quyền công dân.

Cùng với đó, cần rà soát các tiêu chí bảo đảm tính khả thi, công bằng giữa các đối tượng khác nhau về độ tuổi, trình độ, điều kiện kinh tế xã hội...; rà soát, bảo đảm đồng bộ, thống nhất các nội dung về chữ ký số, công dân số với Luật Chuyển đổi số và Luật Giao dịch điện tử.

Liên quan đến Hệ thống chấm điểm công dân số, đại diện Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) cho rằng việc quy định về chấm điểm công dân số có thể gây ra những rào cản tâm lý, phản ánh tiêu cực nhất định, do đó có thể cân nhắc chỉ quy định chung về công dân cơ bản khi tham gia dịch vụ công.

Một số ý kiến cho rằng việc phân chia "công dân số" thành các nhóm "tích cực", "cơ bản" và "phổ thông" để hưởng các mức độ ưu đãi khác nhau cũng có thể dẫn đến sự bất bình đẳng. Những người am hiểu công nghệ sẽ có lợi thế hơn so với những người khác, kể cả trong khu vực công.

Do đó, cần chỉnh sửa đảm bảo sự hài hòa giữa việc thụ hưởng quyền lợi và thực hiện nghĩa vụ, giúp người dân có đầy đủ công cụ và hành lang pháp lý để sống và làm việc an toàn, hiệu quả trong kỷ nguyên số.

Các thành viên Hội đồng cho rằng cần làm rõ hơn khái niệm "công dân số", tránh trùng lắp với các khái niệm đã có; xem xét lại các quy định về nghĩa vụ của công dân, đảm bảo phù hợp và khuyến khích, không phải là bắt buộc. Cần có cơ sở rõ ràng, cụ thể để phân loại, chấm điểm công dân số, tránh gây tác động tiêu cực; rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật liên quan để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đánh giá cao các ý kiến của đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo và các thành viên Hội đồng. Đối với các dịch vụ công trực tuyến, theo ông Nguyễn Thanh Tú, cần phân biệt rõ giữa dịch vụ công bắt buộc và các dịch vụ thương mại điện tử thông thường; tránh việc thiết kế chính sách dẫn đến hạn chế quyền tiếp cận dịch vụ của công dân hoặc tạo ra sự phân biệt không cần thiết.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp cũng nêu rõ, việc sử dụng các khái niệm như "điểm", "xếp hạng", "phân loại công dân số" đang tạo ra nhiều cách hiểu chưa thống nhất, do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo lưu ý chỉnh lý theo hướng chuyển sang cách tiếp cận là "ngưỡng" hoặc "mức khuyến khích", nhằm tránh hiểu nhầm và bảo đảm tính phù hợp với Hiến pháp.

Để khuyến khích người dân chủ động tham gia, dự thảo Nghị quyết đề xuất cơ chế ghi nhận mức độ tích cực tham gia của công dân trên môi trường số gắn liền với các ưu đãi thiết thực.

Dựa trên mức độ tích cực trau dồi kỹ năng số, tham gia dịch vụ công, các giao dịch số khác, công dân sẽ được hưởng thêm các chính sách miễn giảm thuế, phí như miễn 100% phí, lệ phí đối với các thủ tục hành chính cơ bản, thiết yếu, gắn với quyền nhân thân hoặc thủ tục hành chính có tần suất cao; giảm tối thiểu 50% phí, lệ phí đối với các thủ tục hành chính phức tạp, cần nhiều chi phí quản lý.

Việc xây dựng và triển khai "Hệ thống Điểm công dân số" gắn với dữ liệu dân cư, danh tính điện tử. Điểm được tính dựa trên cập nhật dữ liệu, tần suất sử dụng dịch vụ số và các đóng góp cho cộng đồng số. Điểm số được gắn với các quyền lợi, ưu đãi về thuế, phí, dịch vụ, thủ tục hành chính, an sinh xã hội.

Minh Chiến

Theo Báo Người Lao Động (www.nld.com.vn)

Bài viết gốc: Xem tại đây