Từ trường quay đến nền tảng OTT: Những vị trí tạo nên một sản phẩm phim - truyền hình số

Một phần kỹ năng được đào tạo cho sinh viên ngành Công nghệ Điện ảnh - Truyền hình tại VLU

Hệ sinh thái OTT nội địa bùng nổ, "cơn khát" nhân lực ngày càng lớn

Bức tranh tăng trưởng của truyền hình Internet (OTT TV) tại Việt Nam thể hiện rõ qua các con số: lượng thuê bao tăng 33% (từ 5,6 triệu lên 7,4 triệu), đóng góp lớn vào quy mô doanh thu gần 1.700 tỷ đồng của mảng truyền hình trả phí.

Đằng sau sự gia tăng này là nhu cầu tiêu thụ nội dung ngày càng khắt khe của khán giả. Khối lượng phim, series, gameshow và chương trình truyền hình cần sản xuất mỗi năm là rất lớn. Điều này mở ra không gian nghề nghiệp rộng mở cho thế hệ nhân sự mới – những người đứng sau ống kính, bàn dựng và phòng hậu kỳ để mang đến hàng nghìn giờ nội dung chất lượng.

Sản xuất phim số: Nhiều nhánh chuyên môn song song

Nhiều người vẫn hình dung nghề làm phim là một lộ trình đơn giản: vào nghề - lên chức - thành đạo diễn. Thực tế, sản xuất phim và truyền hình số là sự kết hợp của nhiều nhánh chuyên môn độc lập. Mỗi vị trí đều đòi hỏi một bộ kỹ năng và có lộ trình phát triển riêng:

-   Nhánh Hậu kỳ (Post-production): Bắt đầu từ Trợ lý dựng phim (xử lý dữ liệu hình ảnh, sắp xếp cảnh quay), tiến đến Dựng phim chính (kể chuyện bằng nhịp điệu cắt dựng) và Giám đốc hậu kỳ (quản lý toàn bộ quy trình từ dựng thô, làm màu, âm thanh đến kỹ xảo).

-   Nhánh Đạo diễn và Sản xuất (Directing & Production): Đi từ Trợ lý đạo diễn (điều phối hiện trường) đến Đạo diễn (người chỉ đạo toàn bộ tầm nhìn sáng tạo và định hướng nghệ thuật cho tác phẩm)

-   Các vị trí cốt lõi: Quay phim (DP) phụ trách ngôn ngữ hình ảnh, Kỹ thuật âm thanh xây dựng không gian sống động cho tác phẩm và Biên tập nội dung định hình câu chuyện ngay từ khâu kịch bản.

Trải nghiệm thử game VR do sinh viên ngành Công nghệ Điện ảnh - Truyền hình thực hiện

Trong thời đại AI, kỹ năng nào giúp người làm phim không bị thay thế?

Trí tuệ nhân tạo đang tham gia sâu vào quy trình sản xuất: tự động hóa các khâu kỹ thuật như cắt dựng thô, lọc nhiễu âm thanh, chỉnh màu cơ bản. Đây là những công việc từng tiêu tốn hàng giờ đồng hồ.

Tuy nhiên, đây không phải là nguy cơ, mà là một cuộc dịch chuyển về giá trị cốt lõi. Khi công cụ đã gánh vác phần kỹ thuật, yếu tố tạo nên sự khác biệt của một nhân sự giỏi là tư duy kể chuyện (storytelling), khả năng cảm thụ nghệ thuật và bản lĩnh làm chủ AI. AI có thể xử lý khung hình nhanh hơn, nhưng AI không thể hiểu vì sao một nhịp ngắt hay một cú cắt cảnh lại có thể chạm đến cảm xúc của khán giả.

Lời giải đào tạo: Khi trường đại học bám sát chuỗi giá trị nội dung số

Để giải bài toán nhân lực vừa vững kỹ thuật vừa giàu tư duy sáng tạo, các chương trình đào tạo hiện nay đang dịch chuyển theo hướng bám sát toàn bộ chuỗi giá trị nội dung, thay vì chỉ truyền đạt kỹ năng đơn lẻ.

Đào tạo lý thuyết kết hợp thực tiễn giúp sinh viên phát triển các kỹ năng ngay trên ghế nhà trường

Tại ngành Công nghệ Điện ảnh - Truyền hình của Trường Đại học Văn Lang (VLU), sinh viên được rèn luyện theo lộ trình 4 năm bài bản: từ phát triển ý tưởng, viết kịch bản, sản xuất tiền kỳ - hiện trường, đến hậu kỳ công nghệ cao và phân phối nội dung trên nền tảng số.

-   Năm 1 & 2: Làm quen với tư duy kể chuyện qua các học phần "Phát triển câu chuyện và xây dựng concept", "Từ kịch bản đến khung hình". Đồng thời, các môn như "Ứng dụng AI trong thiết kế" giúp sinh viên coi AI là công cụ hỗ trợ sáng tạo ngay từ sớm.

-   Năm 3: Đi sâu vào chuyên môn với "Kỹ xảo trong điện ảnh: Khía cạnh biên tập", "Sản xuất chương trình truyền hình", "Thiết kế âm thanh và tạo hiệu ứng".

-   Năm 4: Hoàn thiện năng lực thực chiến qua "Thực hành sản phẩm trong trường quay" và kỳ thực tập tốt nghiệp.

Tương tự, chương trình đào tạo của ngành Truyền thông Đa phương tiện cũng đặt kỹ năng kể chuyện bằng hình ảnh và khả năng ứng dụng công nghệ số làm năng lực nền tảng. Nhờ đó, sinh viên có thể linh hoạt thích ứng và chuyển đổi giữa nhiều lĩnh vực sáng tạo nội dung khác nhau sau khi tốt nghiệp.

Nhu cầu giải trí trên các nền tảng OTT đang mở ra cơ hội nghề nghiệp lớn cho thế hệ làm phim mới, thế hệ vừa am hiểu nghệ thuật kể chuyện, vừa chủ động trước công nghệ. Trong hành trình đưa sản phẩm từ trường quay đến màn hình của người xem, mỗi vị trí đều là một mắt xích quan trọng, đóng góp vào sự phát triển chung của ngành công nghiệp nội dung số.