Thu ngân sách quý I vượt chi gần 300 nghìn tỷ đồng

Bộ Tài chính vừa công bố tình hình thu, chi ngân sách nhà nước trong quý I năm 2026 cho thấy nhiều điểm sáng về tiến độ thực hiện. Theo báo cáo, so với cùng kỳ năm 2025, thu ngân sách Nhà nước quý I/2026 ước tăng 11,4% và chi ngân sách Nhà nước ước tăng 23,1%. Nhà nước đảm bảo các nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, quản lý nhà nước, thanh toán các khoản nợ đến hạn cũng như chi trả kịp thời cho các đối tượng theo quy định.

Tổng thu ngân sách Nhà nước quý I/2026 đạt 829,4 nghìn tỷ đồng, trong đó, chỉ riêng thu nội địa đạt 740,7 nghìn tỷ đồng. Thu từ dầu thô đạt 11,2 nghìn tỷ đồng, giảm 15,8% so với cùng kỳ năm trước do ảnh hưởng của tình hình thế giới diễn biến phức tạp, khó lường, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, giá dầu thế giới tăng cao. Thu cân đối ngân sách từ hoạt động xuất, nhập khẩu đạt 77,4 nghìn tỷ đồng và tăng 7,6% so với cùng kỳ năm trước. Công tác quản lý thu, triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn đã tạo thuận lợi cho doanh nghiệp thông quan hàng hóa, đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu.

Trong quý 1, nguồn thu nội địa bằng 33,7% dự toán năm và tăng 12,5% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, nếu so với mức tăng trưởng 37% của cùng kỳ năm trước, tốc độ tăng hiện nay đã chậm lại đáng kể. Nguyên nhân do những khó khăn nội tại của nền kinh tế, cùng với xung đột Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đến nay làm gián đoạn nguồn cung và đẩy giá các mặt hàng xăng dầu trong nước tăng cao, tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống người dân.

Trước bối cảnh đó, Chính phủ đã linh hoạt áp dụng nhiều giải pháp tài khóa như giảm thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường và một số khoản phí, lệ phí nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và kích thích tiêu dùng. Tuy nhiên, các chính sách này cũng khiến nguồn thu ngân sách nhà nước bị thu hẹp trong ngắn hạn.

Cơ cấu thu ngân sách quý I năm 2026. Nguồn: Bộ Tài chính.

Trong 3 tháng đầu năm, tiến độ thu ngân sách cao hơn tiến độ chi, kéo theo cân đối ngân sách thặng dư 299,3 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, mức thặng dư này chưa thực sự bền vững khi phụ thuộc lớn vào nguồn thu nội địa, đặc biệt là các khoản thuế.

Đối với nguồn chi ngân sách, tổng chi quý 1 đạt 530,1 nghìn tỷ đồng. Cơ cấu chi tiếp tục ưu tiên cho đầu tư phát triển và các nhiệm vụ an sinh xã hội.

Cụ thể, chi đầu tư phát triển đạt khoảng 116,1 nghìn tỷ đồng, bằng 10,4% dự toán Quốc hội quyết định. Tỷ lệ giải ngân ước đạt 11,5% kế hoạch Thủ tướng giao, cao hơn mức 9,7% của cùng kỳ năm 2025, cho thấy tiến độ giải ngân vốn đầu tư công đã có cải thiện rõ rệt. Bên cạnh đó, chi thường xuyên đạt 20,8% dự toán, bảo đảm duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước và thực hiện các chính sách xã hội.

Ngân sách trung ương đã sử dụng 5.588 tỷ đồng từ nguồn dự phòng để xử lý các nhiệm vụ cấp bách, trong đó bố trí 4.754 tỷ đồng cho Bộ Công an và 834 tỷ đồng để hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh theo quy định. Ngoài ra, hơn 15.500 tấn gạo dự trữ quốc gia đã được xuất cấp để hỗ trợ người dân trong dịp Tết Nguyên đán và thời kỳ giáp hạt đầu năm.

Đáng chú ý, trước diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng và tình hình địa chính trị, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định bổ sung 8.000 tỷ đồng dự toán chi ngân sách năm 2026 cho Bộ Công Thương từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025 để tạm ứng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Bộ Tài chính đánh giá, đây là giải pháp tình thế góp phần kiểm soát biến động giá xăng dầu trong nước, qua đó hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đảm bảo đời sống người dân.

Cũng theo Bộ Tài chính, bước sang quý II/2026, kinh tế - xã hội tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, nhất là nền kinh tế Việt Nam có độ mở lớn nên chịu tác động đan xen trước những khó khăn, thách thức của kinh tế thế giới; các biến động toàn cầu về kinh tế, chính trị, xung đột – chiến tranh, dịch bệnh, thiên tai khó dự báo. Khi các chính sách giảm thuế tiếp tục được duy trì nhằm hỗ trợ nền kinh tế và đảm bảo an ninh năng lượng, áp lực lên cân đối ngân sách có thể gia tăng, đặt ra bài toán cân đối thu, chi trong trung hạn.

Trung Nguyên

Nguồn: nongnghiepmoitruong.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây