Xuất khẩu nông sản hướng tới kỷ lục mới

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến hết tháng 1-2026 xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt gần 6,51 tỉ USD, tăng 29,5% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tín hiệu tích cực cho mục tiêu tăng trưởng toàn ngành năm 2026.

Tạo đà cho cả năm

Ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch và Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết xuất khẩu của nhóm nông sản đạt 3,6 tỉ USD, tăng 41,8% so với năm trước; thủy sản đạt 940 triệu USD, tăng 21,5%; lâm sản đạt 1,72 tỉ USD, tăng 13%. Xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt 47,5 triệu USD, tăng 20,2%; riêng rau quả đạt 750 triệu USD, tăng gấp đôi so với cùng kỳ.

Ngành cà phê tăng cường chế biến, tăng xuất khẩu thành phẩm, giảm xuất khẩu thô. Ảnh: NGỌC ÁNH

Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu sang nhiều thị trường trọng điểm đều ghi nhận mức tăng trưởng cao. Cụ thể, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng tới 66,1%, Mỹ tăng 21,6% và Nhật Bản tăng 19,6%, cho thấy nhu cầu tiêu thụ tại các thị trường lớn đang phục hồi tích cực. "Kết quả xuất khẩu tháng 1 cho thấy sự phục hồi và tăng trưởng đồng đều của nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực, cả về sản lượng lẫn giá trị, tạo tín hiệu khởi sắc cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu của toàn ngành trong năm 2026" - ông Trần Gia Long nhận định.

Trước đó, năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đã lập kỷ lục mới với giá trị gần 71 tỉ USD, tăng 13% so với năm 2024. Bước sang năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt khoảng 73-74 tỉ USD. Đây là mục tiêu không dễ, song được đánh giá là khả thi trong bối cảnh nhu cầu thị trường cải thiện và năng lực sản xuất trong nước tiếp tục được nâng lên.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh năm 2026 là năm đầu triển khai các nhiệm vụ trong bối cảnh mới, gắn với việc thực hiện các định hướng lớn theo Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và kế hoạch phát triển giai đoạn 2026-2030. Công tác điều hành của ngành được xác định theo tinh thần "kỷ cương, trách nhiệm; chủ động, hiệu quả; đổi mới, sáng tạo; tăng tốc, đột phá; tăng trưởng bền vững". Với kết quả xuất khẩu tăng mạnh ngay từ tháng đầu năm, cùng hệ thống giải pháp đồng bộ về hoàn thiện thể chế, chuyển đổi số, cơ cấu lại ngành và phát triển thị trường, ngành nông nghiệp và môi trường đang có nền tảng thuận lợi để hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng, đóng góp tích cực cho kinh tế - xã hội năm 2026.

Để hiện thực hóa kế hoạch đề ra, việc mở cửa và khai thác các thị trường mới tiếp tục được xác định là động lực quan trọng. Ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho rằng đa dạng hóa thị trường giúp các nhà xuất khẩu có thêm lựa chọn, nâng cao tính linh hoạt trong tiếp cận thị trường, đồng thời giảm thiểu rủi ro và tránh phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.

Với mặt hàng sầu riêng, đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nhận định đây vẫn là sản phẩm giữ vai trò dẫn đầu trong nhóm rau quả xuất khẩu. Tuy nhiên, Trung Quốc, thị trường tiêu thụ chủ lực, không còn "dễ tính" như trước. Bước sang năm 2026, xuất khẩu sầu riêng được dự báo tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là các yêu cầu ngày càng khắt khe về dư lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và truy xuất nguồn gốc.

Cũng theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, hiện vẫn còn nhiều nhóm nông sản có tiềm năng mở rộng xuất khẩu, như các loại cây có múi sang Trung Quốc, Nhật Bản và một số thị trường khó tính khác. "Do đó, tuân thủ quy định và nâng cao trách nhiệm trong toàn bộ chuỗi sản xuất - xuất khẩu tiếp tục là thông điệp xuyên suốt mà cơ quan quản lý nhà nước muốn gửi tới người nông dân và doanh nghiệp trong năm 2026 cũng như các giai đoạn tiếp theo" - ông Hiếu khuyến nghị.

Nâng chất lượng và tìm thị trường mới

Ở góc độ hiệp hội ngành hàng, ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), cho rằng dù tháng đầu năm 2026, giá trị xuất khẩu toàn ngành đã đạt gần 1,1 tỉ USD, tăng gần 40% so với cùng kỳ năm ngoái nhưng VICOFA vẫn tỏ ra thận trọng về mục tiêu xuất khẩu năm nay khi chỉ "phấn đấu giữ vững kết quả như năm ngoái" (ở mức 9 tỉ USD - PV).

Theo Chủ tịch VICOFA, thị trường cà phê biến động khó lường như cung - cầu thế giới (việc các nước khác mở rộng diện tích), tình hình chiến sự, hàng rào kỹ thuật, thuế quan.

Do đó, ngành cà phê tập trung 3 giải pháp cốt lõi để bảo đảm giá trị bền vững. Thứ nhất, sản xuất bền vững, tập trung nâng cao chất lượng vườn cây và áp dụng quy trình sản xuất đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của nước nhập khẩu, đặc biệt là quy định chống phá rừng của châu Âu (EUDR) - thị trường lớn nhất của cà phê Việt.

Thứ hai, đầu tư vào cà phê rang xay và chế biến sâu để tăng giá trị gia tăng, giảm xuất khẩu cà phê thô. Thứ ba, không chỉ dừng lại ở các đối tác truyền thống mà cần tích cực tìm kiếm và mở rộng sang các thị trường mới tại châu Á và châu Phi.

Với ngành rau quả, ông Nguyễn Đình Tùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Tổng giám đốc Công ty Vina T&T Group - cho biết toàn ngành hướng đến mục tiêu xuất khẩu 10 tỉ USD (từ mức 8,56 tỉ USD năm 2025), còn công ty ông dự kiến tăng trưởng xuất khẩu 20%.

Cơ sở để ông Tùng tin tưởng vào mục tiêu này bởi xuất khẩu từ ngày khai trương đầu năm đã tăng mạnh, bù vào lượng hàng hụt do nghỉ Tết. Tuần đầu tiên khai trương, công ty đã xuất khẩu 20 container các loại, nhiều hơn 50% so với bình thường. "Hy vọng năm nay trái bưởi xuất khẩu được sang Úc, Trung Quốc, góp phần tăng doanh số mạnh cho công ty" - ông Tùng nói.

Về thị trường Mỹ, ông Tùng đánh giá tác động từ việc thuế quan giảm không lớn. Bởi, hiện tại, đa số rau quả xuất khẩu sang Mỹ thuế 0% và vị thế cạnh tranh của trái cây Việt Nam vẫn tốt.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cũng chỉ ra những vấn đề cần phải theo dõi sát sao là biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn có thể làm ảnh hưởng chất lượng hàng hóa; vấn đề hàng rào kỹ thuật mà các nước nhập khẩu có thể đưa ra.

Ông Cao Bá Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dừa Việt Nam, cũng lạc quan về triển vọng xuất khẩu năm nay với giá trị khoảng 1,1 tỉ USD, tăng 10% so với năm 2025.

Theo ông, ngành dừa đã lên công thức tính giá trị xuất khẩu đối với các sản phẩm chế biến sâu từ nguyên liệu dừa để có bức tranh toàn cảnh về ngành. Đặc biệt, dừa tươi xuất khẩu là nhóm sản phẩm mới; các sản phẩm từ dừa khô mang lại giá trị cao bởi là nguyên liệu cho các ngành: thực phẩm, y dược và mỹ phẩm,… "Năm 2026, ngành dừa quyết tâm "thay đổi cuộc chơi" bằng cách tập trung đầu tư vào các vùng nguyên liệu đạt chứng nhận hữu cơ quốc tế" - ông Khoa nói.

Theo ông Khoa, Việt Nam đã có khoảng 55.000-60.000 ha dừa đi theo tiêu chuẩn này. Giá nguyên liệu không chỉ ổn định mà còn cao hơn khoảng 15% so với thông thường. Mục tiêu chiến lược của ngành là chuẩn hóa toàn bộ sản phẩm đầu ra thành hàng đặc chế hữu cơ thay vì các sản phẩm thông thường để đáp ứng nhu cầu khắt khe của thế giới. 

NGỌC ÁNH - LÊ THÚY

Theo Báo Người Lao Động (www.nld.com.vn)

Bài viết gốc: Xem tại đây