Thị trường phân đạm trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung

Điều này cũng đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp phân bón trong nước sẽ chịu tác động, dẫn tới bị gián đoạn nguồn cung và mức độ chịu tác động sẽ phụ thuộc vào thời gian, cũng như cường độ xung đột tại Trung Đông.

Hoạt động xuất khẩu phân bón của các doanh nghiệp Việt Nam. Ảnh: Hạ Lan.

Khi Iran là nhà sản xuất gần 6,5 triệu tấn urê hàng năm

Trước thực tế căng thẳng tại Trung Đông, giới chuyên gia kinh tế nhận định, sẽ gây gián đoạn nghiêm trọng thị trường phân đạm. Hiện các doanh nghiệp (DN) phân đạm đang đứng trước sự lo ngại về việc gián đoạn nguồn cung toàn cầu. Và các DN phân đạm trong nước cũng không là ngoại lệ. Theo phân tích của giới chuyên gia kinh tế, Trung Đông là khu vực xuất khẩu urê lớn nhất thế giới, khoảng 20 triệu tấn/năm. Riêng Iran sản xuất 5 - 6,5 triệu tấn urê mỗi năm và là một trong những nhà sản xuất amoniac hàng đầu toàn cầu. Các quốc gia sản xuất lớn khác như Saudi Arabia (trên 19 triệu tấn/năm), Qatar (5,5 - 6 triệu tấn urê/năm), UAE, Bahrain và Oman cũng chịu tác động từ căng thẳng quân sự.

Theo giới chuyên gia kinh tế, mỗi tháng có khoảng 3 - 3,9 triệu tấn phân bón được vận chuyển qua khu vực eo biển Hormuz: Gồm 1,5 - 1,8 triệu tấn lưu huỳnh, 1,2 - 1,5 triệu tấn urê và 400 - 500 nghìn tấn amoniac, phosphat mỗi loại. Nếu hoạt động vận tải bị gián đoạn nghiêm trọng, nguồn cung lưu huỳnh và urê toàn cầu có thể giảm lần lượt 44% và 33%. Trong khi đó, theo TS Phùng Hà - Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam (FAV), đến nay Hiệp hội chưa nhận được thông tin chính thức từ Hiệp hội Phân bón thế giới (IFA) về biến động cung - cầu hay giá cả phân bón. Tuy nhiên, các đánh giá sơ bộ cho thấy thị trường chắc chắn chịu tác động, mức độ phụ thuộc vào thời gian và cường độ xung đột tại Trung Đông.

Chủ tịch FAV cho biết thêm, hiện Iran đã đóng cửa toàn bộ nhà máy sản xuất amoniac vì lý do an ninh. Tại Ai Cập, các nhà máy urê cũng ngừng hoạt động do nguồn khí đốt từ Israel bị gián đoạn. Nguồn cung khí cho Jordan cũng bị ảnh hưởng. Và rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở eo biển Hormuz, đây được xem là tuyến vận tải chiến lược của thế giới. Nơi mà gần 1/3 lượng xuất khẩu urê, 44% lưu huỳnh và gần 1/5 amoniac toàn cầu được vận chuyển qua hoặc sản xuất tại các quốc gia phía tây eo biển này. Và mỗi tháng có khoảng 3 - 3,9 triệu tấn phân bón được vận chuyển qua khu vực eo biển Hormuz, gồm 1,5 - 1,8 triệu tấn lưu huỳnh, 1,2 - 1,5 triệu tấn urê và 400 - 500 nghìn tấn amoniac, phosphat mỗi loại. Nếu hoạt động vận tải bị gián đoạn nghiêm trọng, nguồn cung lưu huỳnh và urê toàn cầu có thể giảm lần lượt 44% và 33%. Các cuộc tấn công và đáp trả sẽ gây gián đoạn nghiêm trọng thị trường phân đạm, đồng thời tạo ra mối đe dọa với nguồn cung phosphate, kali và lưu huỳnh trong khu vực.

Nguy cơ tăng giá

Trước tình hình xung đột leo thang tại Trung Đông, các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, bên cạnh việc nguồn cung gián đoạn, giá phân bón cũng có thể sẽ tăng trong thời gian tới. Nguyên nhân được chỉ ra là do tác động từ việc dầu mỏ tăng giá. Bởi, khí tự nhiên và dầu mỏ là yếu tố đầu vào cốt lõi để sản xuất phân đạm. Để sản xuất được một tấn urê, các nhà máy cần một lượng lớn khí tự nhiên để làm cả nguyên liệu đầu vào và nhiên liệu vận hành. Ngoài ra, quá trình sản xuất này cũng tiêu tốn rất nhiều điện năng và hơi nước.

Và khi giá dầu tăng, giá khí cũng như giá điện thường tăng theo, trực tiếp đẩy chi phí sản xuất phân bón lên cao. Sáng 3/3 theo bảng giá dầu thô giao dịch trên trang Trading Economics, giá dầu WTI giao ngay bán ra tăng vọt lên mức 70,7 USD/thùng, tăng 3,7 USD/thùng, tương đương mức tăng 5,56% theo ngày. Giá dầu thô Brent giao dịch ở mức 77,6 USD/thùng, tăng 4,7 USD/thùng, tương đương mức tăng 6,54% so với phiên liền trước. Như vậy, tính đến ngày hôm nay, bình quân giá dầu thô tháng 3 tăng từ 12% - 15,3% so với giá bình quân tháng trước. So với cùng kỳ năm trước, giá dầu thô thế giới tăng từ 3,5% - 8,45%.

Đồng quan điểm, TS Phùng Hà cho hay, giá dầu và khí tự nhiên là yếu tố đầu vào cốt lõi của ngành phân bón. Phân đạm như urê và amoniac được sản xuất chủ yếu từ khí tự nhiên. Khi giá dầu tăng, giá khí thường tăng theo, kéo chi phí sản xuất phân bón leo thang. Để sản xuất 1 tấn urê cần một lượng lớn khí tự nhiên vừa làm nguyên liệu, vừa làm nhiên liệu vận hành nhà máy. Ngoài ra, sản xuất phân bón tiêu tốn nhiều điện và hơi nước, nên chi phí năng lượng tăng sẽ trực tiếp đẩy giá thành lên cao.

Chưa hết, giá dầu tăng cũng khiến cước vận tải đường bộ và đường biển tăng mạnh, làm chi phí đưa phân bón từ nhà máy tới đại lý và nông dân cao hơn. Và mức độ ảnh hưởng cụ thể sẽ phụ thuộc vào thời gian kéo dài của chiến sự và khả năng duy trì hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz.

Nam Anh

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây