Không thể làm nông nghiệp theo cách cũ

Vàng O là chất nhuộm công nghiệp bị cấm sử dụng trong thực phẩm, có nguy cơ gây ung thư cao. Tuy nhiên vẫn có tình trạng sử dụng chất này trong khâu sơ chế để tạo màu sắc bắt mắt cho sầu riêng. Còn cadimi là kim loại nặng độc hại.

Các chuyên gia nông nghiệp cho rằng nguyên nhân các lô hàng sầu riêng tồn dư chất này chủ yếu xuất phát từ việc lạm dụng phân bón có hàm lượng cadimi cao và thuốc bảo vệ thực vật trong thời gian dài, khiến kim loại nặng tích tụ trong đất và tồn dư trong nông sản. Cadimi khi đã tồn tại trong đất rất khó để khắc phục triệt để.

Hệ lụy của vấn đề trên không chỉ dừng lại ở thiệt hại kinh tế hay nguy cơ mất uy tín của doanh nghiệp xuất khẩu, mà đáng lo hơn là những sản phẩm không đạt chuẩn có thể quay trở lại thị trường nội địa, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Đây không còn là câu chuyện của một mùa vụ, mà phản ánh hệ quả kéo dài của phương thức sản xuất thiếu kiểm soát.

Đối với Đắk Lắk - địa phương có thế mạnh về các cây trồng như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu. Thực tế này càng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi cách làm nông nghiệp. Những năm gần đây, tỉnh đã đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng nhằm kiểm soát quy trình sản xuất và truy xuất nguồn gốc nông sản. Tuy nhiên, kết quả vẫn chưa theo kịp tốc độ mở rộng diện tích cây trồng.

Tính đến nay, Đắk Lắk có 328 vùng trồng được phê duyệt mã số với tổng diện tích 9.698 ha. Riêng sầu riêng mới chỉ có 277 mã số vùng trồng với khoảng 7.500 ha được phê duyệt, trong khi tổng diện tích toàn tỉnh ở mức 41.821 ha.

Một vườn sầu riêng ở huyện Krông Búk (cũ) sản xuất theo quy trình mã số vùng trồng

Khoảng cách lớn giữa tốc độ mở rộng diện tích và năng lực chuẩn hóa vùng trồng cho thấy tình trạng phát triển còn mang tính tự phát. Ở không ít nơi, người dân vẫn chưa quan tâm đúng mức đến phương thức canh tác hiện đại. Tình trạng canh tác theo kinh nghiệm, thiếu ghi chép nhật ký sản xuất, sử dụng vật tư nông nghiệp theo thói quen vẫn diễn ra phổ biến.

Tuy nhiên, không thể dồn toàn bộ trách nhiệm cho người nông dân. Bởi người sản xuất khó có thể làm ra sản phẩm sạch nếu thị trường vật tư nông nghiệp vẫn tồn tại nguồn hàng kém chất lượng. Bên cạnh đó, nếu thiếu cơ chế giám sát thường xuyên và chế tài đủ mạnh sau cấp phép, mã số vùng trồng rất dễ bị thu hồi.

Để nông nghiệp phát triển bền vững, việc xây dựng mã số vùng trồng cần được tiếp tục đẩy mạnh bằng những giải pháp căn cơ. Trước tiên, ngành chức năng không chỉ dừng ở hướng dẫn thủ tục, mà phải đồng hành cùng người dân trong áp dụng quy trình sản xuất an toàn. Đồng thời cần thúc đẩy liên kết minh bạch giữa nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu nhằm hình thành vùng nguyên liệu ổn định, phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị bền vững. Ngoài ra, cần duy trì giám sát thường xuyên sau cấp mã số, đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý và truy xuất nguồn gốc. Thêm vào đó, cần sớm hoàn thiện quy định xử phạt vi phạm trong lĩnh vực mã số vùng trồng, nhất là đối với các cơ sở, doanh nghiệp thu mua nông sản.

Quan trọng hơn vẫn là sự thay đổi từ chính người sản xuất. Người nông dân cần chuyển từ “sản xuất cái mình có” sang “sản xuất cái thị trường cần”; từ canh tác theo kinh nghiệm sang sản xuất theo tiêu chuẩn và trách nhiệm. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị nông sản, bảo vệ nền tảng sản xuất, mà còn bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và nâng cao lợi thế cạnh tranh với thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khắt khe, mã số vùng trồng không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là thước đo mức độ chuyên nghiệp của nền nông nghiệp. Thị trường có thể chờ một mùa vụ, nhưng sẽ không chờ một nền nông nghiệp chậm thay đổi.

Anh Dũng

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây