Giải quyết bài toán nhân lực, nâng cao đời sống giáo viên

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang hiện thực hóa mức hỗ trợ tiền thuê nhà cho nhà giáo vùng khó khăn chưa có nhà công vụ. ẢNH: G.B.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT), mặc dù các chế độ phụ cấp đã được ban hành nhưng thực tế vẫn xảy ra tình trạng thiếu giáo viên trầm trọng tại các vùng khó khăn, không thu hút được người về công tác hoặc khó thực hiện biệt phái.

Nguyên nhân cốt lõi là chưa bảo đảm được điều kiện sinh hoạt thiết yếu, đặc biệt là chỗ ở. Hệ thống nhà ở công vụ hiện nay chỉ đáp ứng được khoảng 65% nhu cầu thực tế (hiện có 19.571 nhà, còn thiếu 10.794 nhà). Nhiều địa phương không có quỹ đất hoặc thiếu kinh phí để xây dựng nhà công vụ. Hiện chưa có cơ chế để hỗ trợ tài chính cho nhà giáo tự thuê nhà ở của người dân xung quanh khi cơ quan quản lý không bố trí được chỗ ở tập thể, dẫn đến việc nhà giáo phải tự chi trả, gây áp lực lên thu nhập thực tế. Nhà giáo dạy các môn đặc thù (thể dục, quốc phòng), dạy lớp ghép hoặc dạy tiếng Việt cho trẻ em dân tộc thiểu số phải chịu áp lực công việc lớn nhưng chế độ bồi dưỡng, khám sức khỏe chưa tương xứng với độc hại và tính chất công việc.

Tại cấp tiểu học và phổ thông, các môn Mỹ thuật, Âm nhạc, Tiếng Anh, Tin học đang thiếu hụt nguồn tuyển do yêu cầu trình độ chuẩn hiện nay quá cao so với thực tế nguồn nhân lực tại các địa phương. Cả nước hiện chỉ có duy nhất một cơ sở đào tạo giáo viên tiếng Khmer (Đại học Trà Vinh), trong khi nhu cầu thực tế đến năm 2030 cần hơn 9.000 giáo viên cho 8 chương trình tiếng dân tộc thiểu số khác nhau.

Theo Bộ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Kim Sơn, hiện Bộ đang trình Chính phủ nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn cho giáo viên, điều này đang được hiện thực hóa từ Luật Nhà giáo cũng như nghị định liên quan. Lần đầu tiên Bộ GDĐT pháp lý hóa việc hỗ trợ một khoản tiền không thấp hơn mức tiền thuê nhà ở công vụ cho nhà giáo trong trường hợp cơ quan quản lý không bố trí được chỗ ở tập thể. Đối với nhà giáo vùng khó khăn chưa có nhà công vụ, mức hỗ trợ tiền thuê nhà hạch toán vào chi phí hoạt động thường xuyên của cơ sở. Tạm tính theo đơn giá trung bình 5.000 đồng/m2/tháng, tổng chi phí phát sinh dự kiến khoảng 1,4 tỷ đồng/tháng (tương đương 16,8 tỷ đồng/năm) trên phạm vi toàn quốc.

Cùng với đó, nhà giáo được khám sức khỏe ít nhất 1 lần/năm; riêng đối tượng tiếp xúc độc hại, nguy hiểm là ít nhất 2 lần/năm để tầm soát bệnh nghề nghiệp. Về phụ cấp đặc thù được cụ thể hóa từ 50% đến 75% mức lương hiện hưởng của 1 tiết dạy đối với nhà giáo dạy lớp ghép hoặc dạy tiếng Việt cho trẻ em dân tộc thiểu số. Các khoản phụ cấp thu hút (150% lương cho nhân tài) và phụ cấp dạy lớp ghép sẽ được chi trả từ nguồn ngân sách nhà nước cấp bù hoặc nguồn thu sự nghiệp của đơn vị sự nghiệp tự chủ. Quá trình thu hút nhân tài dựa trên các tiêu chí định lượng (người có kỹ năng nghề bậc 4 trở lên, người tốt nghiệp loại khá trở lên ở các lĩnh vực trọng điểm, người dân tộc thiểu số rất ít người). Nội dung thực hành sư phạm là bắt buộc trong tuyển dụng và bổ sung các đối tượng ưu tiên như nghệ nhân, người có kỹ năng nghề cao.

Bộ GDĐT đang tiến hành thiết lập hệ thống chức danh nhà giáo thống nhất và đánh giá nhà giáo theo chuẩn nghề nghiệp. Việc này nhằm đảm bảo đội ngũ được chuẩn hóa về chất lượng, có lộ trình thăng tiến nghề nghiệp rõ ràng, tạo động lực thực chất để nhà giáo phấn đấu liên tục thay vì chỉ dựa trên bằng cấp hành chính. Lần đầu tiên Bộ GDĐT pháp lý hóa các cơ chế điều động, thuyên chuyển, dạy liên trường, liên cấp để giải quyết triệt để tình trạng “thừa, thiếu giáo viên cục bộ” theo đúng tinh thần chỉ đạo của Trung ương. Cùng với đó là việc tăng cường thẩm quyền cho cơ sở giáo dục trong tuyển dụng, sử dụng nhà giáo; đồng thời định hướng số hóa công tác quản lý, đánh giá nhà giáo để giảm áp lực hồ sơ giấy tờ, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Thẩm quyền tuyển dụng, sử dụng và xét thăng tiến nghề nghiệp được chuyển dịch từ các cơ quan đa ngành sang cơ quan chuyên môn và cơ sở giáo dục.

Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cho biết, các chính sách này tạo ra “cú hích” cần thiết để giải quyết bài toán nhân lực tại các “vùng trũng” về giáo dục. Việc hỗ trợ tiền thuê nhà và hạch toán vào chi phí thường xuyên giúp nhà giáo an tâm công tác tại các địa phương thiếu hụt hạ tầng công vụ. Đồng thời, các bộ tiêu chí thu hút định lượng giúp minh bạch hóa việc trọng dụng nhân tài, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với khả năng cân đối của ngân sách trung ương và địa phương. 

Khắc Hạnh - Trần Việt

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây