Đảm bảo công bằng trong tuyển sinh đại học 2026

Những điều chỉnh này được kỳ vọng hướng tới sự công bằng và chuẩn hóa chất lượng đầu vào, song cũng đặt ra không ít băn khoăn cho thí sinh và phụ huynh.

Học sinh tham gia chương trình tư vấn hướng nghiệp 2026. Ảnh: Lan Thảo

Trong nhiều năm qua, IELTS gần như trở thành “chìa khóa vàng” trong tuyển sinh ĐH, nhất là ở các trường top đầu. Không ít trường dành tỷ lệ chỉ tiêu đáng kể cho xét tuyển bằng chứng chỉ IELTS kết hợp học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp THPT. Thậm chí, ở một số ngành, thí sinh chỉ cần IELTS từ 6.5 – 7.0 là đã có lợi thế vượt trội so với các phương thức khác.

Tuy nhiên, bước vào mùa tuyển sinh 2026, xu hướng này đang có dấu hiệu chững lại. Nhiều trường ĐH công bố dự thảo phương án tuyển sinh theo hướng giảm trọng số của IELTS, không còn coi đây là yếu tố quyết định trúng tuyển mà chỉ đóng vai trò cộng điểm ưu tiên hoặc điều kiện phụ. Một số trường thậm chí bỏ hẳn phương thức xét tuyển độc lập bằng IELTS, yêu cầu thí sinh phải kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc kết quả đánh giá năng lực, điểm học bạ THPT…

Đơn cử, ĐH Kinh tế Quốc dân xét tuyển thí sinh có IELTS từ 5.5 trở lên, kết hợp với một trong các điều kiện: điểm thi đánh giá năng lực HSA từ 85 điểm, APT từ 700 điểm, TSA từ 60 điểm; hoặc kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT môn Toán và một môn khác ngoài tiếng Anh.

Điều này được lý giải là vì IELTS phản ánh năng lực tiếng Anh, nhưng không thể thay thế toàn diện cho năng lực học tập các môn học khác, đặc biệt với những ngành đòi hỏi tư duy toán học, khoa học hoặc chuyên môn sâu. Bên cạnh đó, chênh lệch điều kiện tiếp cận IELTS giữa học sinh thành thị và nông thôn, giữa các vùng miền, cũng làm dấy lên lo ngại về tính công bằng.

Trong khi đó, các chứng chỉ chuẩn hóa quốc tế như SAT và ACT lại nổi lên như một lựa chọn thay thế. Nhiều trường ĐH, đặc biệt là các trường có chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh hoặc định hướng quốc tế, mở rộng xét tuyển bằng SAT, ACT, thậm chí coi đây là phương thức xét tuyển độc lập với tỷ lệ chỉ tiêu không nhỏ.

Hiện tùy trường yêu cầu mức điểm SAT khác nhau, thường khoảng từ 1.100/1.600. Được biết, ngoài SAT và ACT, một số cơ sở giáo dục ĐH còn áp dụng xét tuyển bằng chứng chỉ A-Level, AP và IB. Đây là các bài thi kiểm tra tư duy logic, khả năng đọc hiểu, toán học và suy luận, phù hợp hơn với yêu cầu học tập bậc ĐH. Việc sử dụng các chứng chỉ này được kỳ vọng giúp các trường tuyển chọn được thí sinh có năng lực học thuật toàn diện, giảm phụ thuộc vào điểm số học thuộc lòng.

Tuy nhiên, tương tự IELTS, đây là các kỳ thi quốc tế với chi phí không thấp, đòi hỏi điều kiện học tập, luyện thi tương đối tốt. Với nhiều học sinh phổ thông, đặc biệt ở khu vực nông thôn, miền núi, các chứng chỉ này vẫn khá xa lạ.

Vì vậy, các chuyên gia cho rằng nếu các cơ sở giáo dục ĐH mở rộng quá nhanh, các chứng chỉ này có thể vô tình trở thành “rào cản” mới thay vì giải pháp công bằng. Yêu cầu đặt ra là cần cân nhắc kỹ lưỡng về đối tượng áp dụng, tỷ lệ chỉ tiêu và sự tương thích với chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam.

Nhiều chuyên gia cho rằng, trong giai đoạn hiện nay, điểm thi tốt nghiệp THPT vẫn nên là nền tảng chính của tuyển sinh ĐH, bởi đây là kỳ thi có độ bao phủ rộng và phản ánh tương đối công bằng mặt bằng học tập của học sinh. Các chứng chỉ quốc tế, dù là IELTS, SAT hay ACT… chỉ nên đóng vai trò bổ trợ, giúp đa dạng hóa phương thức xét tuyển chứ không thay thế hoàn toàn các tiêu chí cốt lõi.

Đối với thí sinh, điều quan trọng nhất là thông tin tuyển sinh cần được công bố sớm, rõ ràng và ổn định. Việc thay đổi chính sách quá nhanh hoặc thiếu lộ trình có thể khiến học sinh lúng túng trong việc xây dựng kế hoạch học tập, ôn luyện. Các trường ĐH cũng cần giải thích rõ mục tiêu, tiêu chí khi sử dụng hoặc điều chỉnh vai trò của các chứng chỉ quốc tế, tránh tạo tâm lý “chạy đua chứng chỉ” trong xã hội.

Mùa tuyển sinh ĐH 2026 vì thế không chỉ là câu chuyện của IELTS, SAT hay ACT, mà là phép thử cho cách thức các cơ sở đào tạo cân bằng giữa hội nhập quốc tế và thực tiễn giáo dục trong nước. Những băn khoăn hiện nay, nếu được nhìn nhận thấu đáo và điều chỉnh hợp lý, có thể trở thành động lực để hệ thống tuyển sinh ngày càng công bằng, hiệu quả và phù hợp hơn với người học.

Lam Nhi

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây