Đưa trí tuệ nhân tạo vào trường phổ thông: Chuẩn bị cho thế hệ công dân số

Cô và trò Trường Tiểu học, THCS và THPT Thực nghiệm Khoa học giáo dục trong tiết học Âm nhạc. Ảnh: NTCC.

Bên cạnh những lợi ích rõ rệt, việc ứng dụng AI trong nhà trường cũng đặt ra nhiều câu hỏi về hạ tầng, năng lực giáo viên, đạo đức công nghệ và vai trò của con người trong giáo dục.

Triển khai thí điểm

Trường Tiểu học, THCS và THPT Thực nghiệm Khoa học giáo dục (Hà Nội) đang triển khai thí điểm chương trình AI dành cho học sinh tiểu học. Chuyên đề 16 tiết về AI bắt đầu thực hiện từ học kỳ I tại cấp tiểu học nhà trường. Mục tiêu của chương trình là giúp học sinh bước đầu khám phá AI, nhận diện các ứng dụng quen thuộc và rèn luyện tư duy công nghệ ở mức độ phù hợp lứa tuổi. Quá trình thí điểm này đồng thời đặt nền móng cho việc nhân rộng trong tương lai, khi giáo dục AI trở thành một phần thiết yếu trong hệ thống giáo dục toàn quốc.

Bà Thạch Thị Lan Anh - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học, THCS và THPT Thực nghiệm Khoa học giáo dục (Hà Nội) cho biết, trước khi triển khai chương trình, giáo viên đã được tập huấn đầy đủ, kỹ lưỡng cũng như được sự động viên, giúp đỡ để vượt qua được những bỡ ngỡ ban đầu. Về số tiết của chương trình cũng nằm trong thời lượng năm học nên không tăng áp lực cho học sinh. Về nội dung học được tính toán theo lứa tuổi, đơn cử đối với học sinh lớp 1, việc giảng dạy xuất phát từ những nội dung gần gũi và dễ hiểu nhất, từ đó từng bước giúp các em hiểu rằng các thiết bị AI hiện nay.

Tại TPHCM, từ học kỳ 2 năm học 2025 - 2026 sẽ triển khai thí điểm dạy AI tại nhiều trường với nhiều hình thức đa dạng như lồng ghép trong các môn học, đặc biệt là môn Tin học. Ngoài ra, AI được sử dụng như công cụ hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học ở các môn khác. Với các trường đủ điều kiện đội ngũ giáo viên có thể xây dựng chuyên đề học tập lựa chọn hoặc mô-đun độc lập. Các hoạt động câu lạc bộ, ngoại khóa sẽ được đẩy mạnh để truyền cảm hứng cho học sinh có năng khiếu công nghệ.

Sở Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) TPHCM khuyến khích các trường phối hợp với đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp để đa dạng hóa nguồn học liệu, trải nghiệm thực tế. Hai nhóm chính sẽ triển khai thí điểm gồm các trường THPT chuyên, trường chất lượng cao, tiên tiến hội nhập và “trường học số” sẽ tiên phong thí điểm; nhóm còn lại đảm bảo 100% thực hiện lồng ghép nội dung AI vào các môn học và hoạt động giáo dục. Thời gian hoàn thành đánh giá thí điểm trước ngày 30/5/2026.

Sở này đặc biệt lưu ý nội dung giáo dục AI phải được thiết kế tinh gọn, phù hợp với tâm lý lứa tuổi từng khối lớp. Việc này đảm bảo không làm thay đổi hay gây quá tải cho chương trình chính khóa.

Cần khung pháp lý rõ ràng

Hiện Bộ GDĐT đã ban hành Khung nội dung thí điểm giáo dục AI cho học sinh phổ thông trong đó nội dung giáo dục được thiết kế tương ứng với 2 giai đoạn: giai đoạn giáo dục cơ bản (bao gồm cấp tiểu học và cấp THCS) và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (cấp THPT). GS.TS Lê Anh Vinh - Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (Bộ GDĐT) cho biết, có 3 phương án giai đoạn thí điểm đã đưa ra gồm: Có thể dạy AI như một môn học độc lập; có thể triển khai như một hoạt động giáo dục bổ sung, triển khai trong môn học hoặc các hoạt động trải nghiệm… Các trường thực hiện thí điểm triển khai giảng dạy AI cũng đang triển khai theo phương án này.

Để việc triển khai thí điểm AI trong trường học được bền vững và hiệu quả, theo các chuyên gia cần xây dựng khung pháp lý rõ ràng về việc sử dụng dữ liệu học tập, bảo mật và quyền riêng tư của học sinh. Bên cạnh đó, vấn đề đầu tư hạ tầng đồng bộ, đặc biệt đối với các trường ở khu vực khó khăn để tránh tạo ra khoảng cách số cũng như thiết kế lộ trình triển khai bài bản, đánh giá định kỳ để cải tiến các công cụ và phương pháp AI theo phản hồi thực tế từ giáo viên và học sinh.

Đặc biệt, câu chuyện đào tạo, tập huấn cho giáo viên để họ vừa làm chủ công nghệ vừa hiểu rõ cách tích hợp AI vào chương trình giảng dạy là yêu cầu cấp bách để đảm bảo mục tiêu đưa AI vào trường phổ thông thuận lợi và thành công.

Liên quan đến vấn đề này, Bộ GDĐT cho biết dự kiến đợt tập huấn đầu tiên về thí điểm giáo dục AI trong nhà trường sẽ vào tháng 2/2026. Đến tháng 6/2026 sẽ tổng kết, đánh giá kết quả thí điểm, hoàn thiện khung nội dung AI để đề xuất triển khai rộng rãi trong các năm học tiếp theo. Hiện Bộ chưa quy định số tiết cụ thể cho từng bậc học, nhưng dự kiến sẽ tích hợp tối đa, chỉ dạy độc lập một số nội dung cần thiết.          

Lâm An

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây