Hướng nghiệp không chỉ là chọn trường, chọn ngành

Đó phải là một quá trình lâu dài, toàn diện, giúp mỗi cá nhân nhận thức đúng về bản thân, hiểu rõ nhu cầu xã hội và chủ động chuẩn bị năng lực để đáp ứng kỳ vọng phát triển của quốc gia.

Học sinh Trường THCS Bắc Từ Liêm (phường Tây Tựu, Hà Nội) trong tiết hướng nghiệp. Ảnh: NTCC.

TS Phạm Hiệp - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Giáo dục và Chuyển giao Tri thức (Trường Đại học Thành Đô) cho rằng, thật khó để yêu cầu một học sinh trung học có lựa chọn đúng về ngành học nếu như trước đó không có sự chuẩn bị, định hướng từ sớm. Thực tế hiện nay có rất nhiều ngành nghề mới đang hình thành và phát triển mạnh mẽ cùng với sự bùng nổ của khoa học – công nghệ và quá trình hội nhập quốc tế. Ngay cả những nghề truyền thống cũng đang được “tái định nghĩa” với yêu cầu cao hơn về trình độ chuyên môn và kỹ năng công nghệ. Sự thay đổi nhanh chóng này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác hướng nghiệp, đó là phải cập nhật, linh hoạt và bám sát thực tiễn.

Theo TS Phạm Hiệp, thay vì định hướng nghề nghiệp, hãy chú trọng định hướng kỹ năng cho học sinh, sinh viên bằng cách phải thông tin đầy đủ bằng các  kênh tin cậy, mô tả kỹ lưỡng các kỹ năng cũng như nghề nghiệp tương ứng với nó. Song song với đó, việc xây dựng các chương trình đào tạo trong nhà trường cần phải gắn liền với các kỹ năng cụ thể, làm nền tảng cho các kỹ năng tiếp theo. Thứ ba, cần một chính sách linh động hơn nhằm hỗ trợ người học trong trường hợp lựa chọn sai và giúp họ sửa sai.

PGS.TS Trần Thành Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, trong bối cảnh cách mạng công nghệ 4.0, “tuổi thọ” của các ngành nghề ngắn hơn trước. Một số ngành công nghệ có thể lỗi thời ngay khi xuất hiện giải pháp mới. Vì vậy, các thí sinh cần cân nhắc kỹ trước khi chọn ngành nghề để có tầm nhìn dài hạn, tránh chạy theo xu hướng nhất thời mà bỏ qua năng lực và sở thích của bản thân.

Bên cạnh việc tìm hiểu nhu cầu thị trường lao động, thí sinh cũng nên chú trọng phát triển các kỹ năng nền tảng như tư duy phản biện, khả năng thích ứng, kỹ năng công nghệ và ngoại ngữ. Đây là những yếu tố giúp người lao động linh hoạt chuyển đổi công việc khi thị trường biến động.

Không chỉ học sinh lớp 12 mà ngay từ sớm, học sinh đã cần được định hướng nghề nghiệp để hình thành những nhận thức ban đầu về bản thân và thế giới xung quanh. Theo đó, ở lứa tuổi THCS, các em bắt đầu bộc lộ rõ hơn sở thích, năng khiếu, tính cách cũng như thái độ học tập đối với từng môn học. Nếu được định hướng sớm, học sinh sẽ hiểu rằng việc học không chỉ để thi cử mà còn là bước chuẩn bị cho tương lai nghề nghiệp lâu dài. Điều đó giúp các em có động cơ học tập rõ ràng hơn, tránh tâm lý học đối phó hoặc lựa chọn môn học một cách cảm tính.

Thầy Đặng Minh Trung - giáo viên Trường THCS Dĩ An (TPHCM) chỉ ra học sinh THCS, đặc biệt là lớp 9 phải chọn trường, chọn môn học và con đường học tập sau cấp THCS nhưng hiện nay còn thiếu thông tin nghề nghiệp và chưa có định hướng phù hợp sở thích bản thân. Thời gian tư vấn trực tiếp của giáo viên chủ nhiệm và chuyên gia cũng còn hạn chế.

Chính vì vậy, thầy Trung đã nghiên cứu và đề xuất giải pháp Visa tuổi 15 là một website miễn phí tích hợp AI, trắc nghiệm RIASEC và dữ liệu nghề theo chuẩn ILO và các game nghề nghiệp. Thông qua cá nhân hóa hồ sơ, giải pháp này sẽ gợi ý lộ trình học tập và nghề nghiệp cho từng học sinh theo nhóm tính cách, sở thích, năng lực của các em. Nhờ đó, giáo viên chủ nhiệm cũng như các phụ huynh có thể dựa trên kết quả này để định hướng nghề nghiệp và từ đó tư vấn cũng như giúp học sinh hiểu rõ hơn về điểm mạnh, sở thích cũng như nghề nghiệp phù hợp với bản thân. Đồng thời, học sinh cũng tự tin hơn khi chọn ban học, nguyện vọng sau THCS.

Thu Hương

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây