Tăng tốc đào tạo nhân lực công nghệ cao

Sinh viên Cơ khí Đại học Bách khoa trong giờ thực hành. Ảnh: T.L

Đồng bộ đào tạo từ đại học đến tiến sĩ

Bộ GDĐT cho biết, đến thời điểm hiện tại đã tiếp nhận 185 chương trình đào tạo tài năng do 24 cơ sở giáo dục đại học (ĐH) đề xuất. Các chương trình này được xây dựng ở trình độ kỹ sư và thạc sĩ, trải rộng trên nhiều lĩnh vực then chốt như khoa học tự nhiên, khoa học sự sống, toán học và thống kê, công nghệ thông tin, kỹ thuật – công nghệ, sản xuất – chế biến, cũng như kiến trúc và xây dựng.

Trên cơ sở đó, Bộ dự kiến sẽ lựa chọn khoảng 80 chương trình đáp ứng đầy đủ tiêu chí để chính thức triển khai từ năm 2026. Trong các năm tiếp theo, số lượng chương trình đào tạo tài năng dự kiến được mở rộng lên 100, thu hút trung bình khoảng 6.000 sinh viên mỗi năm.

Song song với đào tạo bậc ĐH và sau ĐH, Bộ GDĐT cũng định hướng phát triển các chương trình tiến sĩ tài năng. Cụ thể, các cơ sở giáo dục ĐH sẽ được hướng dẫn xây dựng đề án đào tạo tiến sĩ để triển khai từ năm 2026, với khoảng 60 chương trình và quy mô tuyển sinh khoảng 300 nghiên cứu sinh. Những năm sau đó, số chương trình dự kiến tăng lên 100, với quy mô từ 800 đến 1.000 nghiên cứu sinh mỗi năm.

Đối với lĩnh vực công nghiệp bán dẫn – một ngành đang được ưu tiên phát triển, ngay trong năm 2025, Bộ đã ban hành chuẩn chương trình đào tạo ở cả bậc ĐH và thạc sĩ, đồng thời giao nhiệm vụ cho 19 cơ sở đào tạo tham gia triển khai. Tính đến nay, đã có 62 chương trình thuộc 26 cơ sở giáo dục ĐH đăng ký tham gia.

Ở lĩnh vực điện hạt nhân, Bộ đang triển khai đề án đào tạo nhân lực với các nội dung như xây dựng chuẩn chương trình đào tạo ĐH về điện hạt nhân, đồng thời trình Chính phủ xem xét ban hành các cơ chế hỗ trợ như học bổng, tín dụng sinh viên và chính sách ưu đãi dành cho giảng viên, người học. Trong lĩnh vực đường sắt, đề án đào tạo nhân lực cũng đã được triển khai theo quyết định phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ, góp phần chuẩn bị nguồn lực cho các dự án hạ tầng trọng điểm trong tương lai.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH (Bộ GDĐT) thông tin, Bộ GDĐT đang trình Chính phủ xem xét ban hành nghị định về chính sách hỗ trợ sinh viên theo học các ngành công nghệ chiến lược. Theo đề xuất, những thí sinh có kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT nằm trong nhóm 30% cao nhất ở các tổ hợp có môn Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học hoặc Tiếng Anh, khi theo học các ngành khoa học – kỹ thuật sẽ được cấp học bổng trong toàn bộ 4 năm học. Chính sách này được kỳ vọng giúp người học yên tâm theo đuổi các lĩnh vực đòi hỏi thời gian đầu tư dài hạn, đồng thời góp phần định hướng, thu hút nguồn tuyển vào các ngành then chốt phục vụ phát triển đất nước.

Đẩy mạnh đào tạo tinh hoa

Về phía các cơ sở giáo dục ĐH, nhiều trường cũng đang chủ động triển khai các chính sách thu hút và phát triển nhân lực chất lượng cao. Trong đó, ĐH Bách khoa Hà Nội là đơn vị tiên phong dự kiến áp dụng chính sách miễn học phí cho nghiên cứu sinh từ năm 2026. Chính sách này nhằm tạo động lực thu hút các cá nhân có năng lực nghiên cứu nổi bật tham gia vào hoạt động nghiên cứu khoa học của nhà trường, qua đó góp phần xây dựng và phát triển đội ngũ nhân lực kỹ thuật, công nghệ chất lượng cao.

PGS.TS Lê Hoài Đức - Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Giao thông vận tải cho biết, trong năm học tới, nhà trường định hướng tập trung phát triển các chương trình đào tạo tinh hoa, thay vì mở rộng đào tạo đại trà. Trên cơ sở đó, trường ưu tiên nguồn lực để đào tạo ở những lĩnh vực gắn với công nghệ chiến lược và công nghệ nền tảng, như kĩ sư tài năng trong lĩnh vực vi mạch, bán dẫn, cũng như các ngành liên quan đến đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. Nhà trường sẽ đầu tư đồng bộ về nhân lực, cơ sở vật chất và trang thiết bị nhằm phục vụ hiệu quả cho các ngành công nghiệp chiến lược của đất nước. Ông nhấn mạnh, trong mọi hoạt động, yếu tố con người luôn giữ vai trò quyết định đến sự thành công. Do đó, mục tiêu cốt lõi của nhà trường là đào tạo nguồn nhân lực có khả năng thích ứng, tiếp cận và làm chủ công nghệ mới, qua đó góp phần quan trọng vào việc triển khai các chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam.

Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TPHCM) có 4/10 khoa liên quan đến lĩnh vực điện tử, công nghệ thông tin, linh kiện, bán dẫn với gần 300 giảng viên, nghiên cứu viên. Hiện trường đang đào tạo thí điểm 2 chương trình cử nhân liên quan đến công nghệ bán dẫn và 1 chuyên gia trình độ thạc sĩ công nghệ bán dẫn. Trường đang hoàn thiện xin đào tạo 1 chương trình tiến sĩ thiết kế vi mạch.

Về phía các địa phương, nhiều nơi cũng đang chủ động triển khai các giải pháp phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao. Tại TPHCM, dự kiến trong năm 2026 sẽ tuyển sinh hơn 3.300 chỉ tiêu nhằm đáp ứng mục tiêu phát triển nguồn nhân lực cho ngành công nghiệp bán dẫn của thành phố.

Bên cạnh hoạt động đào tạo, TPHCM hiện có khoảng 4.000 kĩ sư thiết kế vi mạch. Tuy nhiên, lực lượng này đang phân tán ở nhiều đơn vị khác nhau, do đó cần được tổ chức, kết nối lại một cách hiệu quả để từng bước hình thành và phát triển các doanh nghiệp chế tạo, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn.

Thu Hương

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây