Kiểm định khí thải ô tô ‘siết chặt’, có nhất thiết phải 'đạp kịch ga'?

Từ ngày 1/3/2026, các trung tâm đăng kiểm trên cả nước sẽ áp dụng quy trình kiểm định khí thải mới với yêu cầu nghiêm ngặt hơn theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg. Trước những thay đổi này, nhiều chủ xe bày tỏ lo ngại về thao tác đo “đạp hết chân ga”, trong khi cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cần chủ động bảo dưỡng phương tiện để tránh phát sinh rủi ro và chi phí không đáng có.

Lộ trình áp dụng theo năm sản xuất

Theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg, các xe ô tô (lắp động cơ cháy cưỡng bức và cháy do nén) tham gia giao thông đường bộ tại Việt Nam phải đáp ứng mức khí thải tối thiểu tương ứng với năm sản xuất tại thời điểm kiểm định.

Cụ thể, từ ngày 1/3/2026 áp dụng: Mức 1: Xe sản xuất trước năm 1999. Mức 2: Xe sản xuất từ năm 1999 đến hết năm 2016. Mức 3: Xe sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021. Mức 4: Xe sản xuất từ năm 2022.

Trạm đăng kiểm 29-03S đang khám cho các xe theo quy định mới. Ảnh: Đức Hải. 

Tiếp đó, lộ trình siết chặt hơn tại hai đô thị lớn:

Từ 1/1/2027: Áp dụng mức 4 đối với xe sản xuất từ năm 2017–2021 lưu hành tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Từ 1/1/2028: Áp dụng mức 5 đối với xe sản xuất từ năm 2022 tại hai thành phố này.

Từ 1/1/2029: Tất cả xe ô tô lưu hành tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh phải đạt từ mức 2 trở lên.

Từ 1/1/2032: Áp dụng mức 5 đối với xe sản xuất từ năm 2022 trên phạm vi toàn quốc.

Chính sách này được kỳ vọng góp phần kiểm soát nguồn phát thải từ phương tiện giao thông – một trong những tác nhân chính gây ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn.

Ông Đỗ Văn Sơn, lãnh đạo Trạm đăng kiểm 29-03S (đường Lê Quang Đạo, Hà Nội), cho biết đây là chủ trương của Nhà nước và thành phố, được ngành đăng kiểm triển khai quyết liệt, đồng bộ.

Theo ông Sơn, công tác tuyên truyền được thực hiện từ sớm nên ý thức của lái xe trong đợt thay đổi chính sách lần này đã khác trước. “Khi chúng tôi hỏi, hầu hết lái xe đều nắm được việc kiểm tra khí thải sẽ thực hiện theo quy định mới. Nếu chủ xe bảo dưỡng phương tiện tốt thì khí thải vẫn đạt yêu cầu”, ông Sơn chia sẻ.

Nghiêm ngặt hơn, thời gian kiểm định kéo dài

Trao đổi với phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường, một lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết điểm đáng chú ý trong đợt triển khai lần này là thay đổi phương pháp đo khí thải, đặc biệt đối với động cơ diesel.

Với xe chạy dầu, quy chuẩn mới áp dụng nghiêm ngặt phương pháp đo theo “gia tốc tự do”. Đăng kiểm viên phải đạp hết chân ga trong thời gian dưới 1 giây để đưa động cơ lên tốc độ không tải lớn nhất theo công bố của nhà sản xuất, sau đó đánh giá chỉ số “độ khói”.

Việc siết chặt phép đo này nhằm kiểm soát lượng bụi mịn và muội than (PM) – yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng không khí và sức khỏe cộng đồng.

Các xe dùng máy dầu từ nay phải bảo dưỡng thường xuyên hơn để tránh bị loại. Ảnh: Khánh Linh. 

Bên cạnh đó, theo QCVN 85:2025/BNNMT, ngoài phép đo không tải tốc độ thấp như trước đây, xe chạy xăng còn phải bổ sung phép đo ở chế độ không tải tốc độ cao. Bước đo này giúp đánh giá chính xác hơn hiệu quả hoạt động của bộ xúc tác, cảm biến ô xy và toàn bộ hệ thống xử lý khí thải.

Tuy nhiên, việc áp dụng đồng loạt quy trình mới trong những ngày đầu đã khiến một số trung tâm đăng kiểm rơi vào tình trạng quá tải. Nguyên nhân được xác định gồm: lượng xe tăng đột biến do tâm lý “đi sớm cho yên tâm”; phần mềm cấp giấy chứng nhận điện tử phát sinh lỗi; và nhiều chủ xe chưa nắm rõ thay đổi trong quy định.

Có nhất thiết phải “đạp kịch ga”?

Trao đổi với phóng viên tại Trạm đăng kiểm 29-03S, anh Trần Văn  T., chủ một xe Ford bán tải chia sẻ, theo quy định mới, chủ xe phải trực tiếp đạp hết chân ga để đo khí thải. “Nếu bất chợt đạp hết chân ga, rất có thể ảnh hưởng động cơ. Vậy nếu hỏng thì ai chịu trách nhiệm? Nếu là lái xe thuê thì càng ngại thực hiện thao tác này”, anh T. băn khoăn.

Nếu đỗ xe tĩnh, có nhất thiết phải đạp kịch ga không?. Ảnh: Đức Hải. 

Theo quy trình mới, đặc biệt với xe diesel đã qua sử dụng nhiều năm, việc tăng vòng tua tối đa trong trạng thái không tải đang tạo ra không ít lo ngại. Chủ phương tiện phải ký cam kết cho phép trung tâm thực hiện đúng quy trình kỹ thuật; nếu xảy ra hư hỏng, chủ xe chịu chi phí và không khiếu nại.

Anh Nguyễn Thanh Phúc, chủ xưởng Gara ô tô Thanh Phúc (Vĩnh Tuy – TP Hà Nội), cho rằng về lý thuyết, việc kiểm tra ở vòng tua tối đa theo thiết kế động cơ là đúng quy chuẩn. Tuy nhiên, trong thực tế sử dụng, xe hiếm khi vận hành ở mức vòng tua cao nhất khi không tải nên tâm lý “xót xe” là điều dễ hiểu.

Theo anh Phúc, trong điều kiện vận hành thông thường tại đô thị, vòng tua xe thường dao động khoảng 700–1.200 vòng/phút; trên cao tốc hoặc đường trường có thể từ 1.200–2.000 vòng/phút. Việc đạp ga lên mức 4.000–5.500 vòng/phút là tình huống rất hiếm gặp.

Lấy ví dụ dòng xe Ford Ranger XLS, anh Phúc cho biết động cơ diesel thường đạt công suất tối đa ở khoảng 3.500 vòng/phút; mức “redline” thực tế thường nằm quanh 4.500–5.000 vòng/phút hoặc thấp hơn, tùy phiên bản.

Chia sẻ kinh nghiệm, anh Phúc khuyến cáo để tránh trường hợp phương tiện không đạt yêu cầu, phát sinh thời gian và chi phí sửa chữa, chủ xe cần chủ động bảo dưỡng trước khi đi kiểm định.

Các hạng mục cần lưu ý gồm: thay dầu, thay lọc gió; vệ sinh buồng đốt; kiểm tra vòi phun, bơm cao áp; điều chỉnh tốc độ lớn nhất của động cơ theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất; kiểm tra bộ chuyển đổi xúc tác, cảm biến ô xy; không để vòng tua động cơ nằm trong “vùng đỏ”.

Các phương tiện máy dầu, còn là phương tiện mưu sinh của người dân. Ảnh: Khánh Linh. 

Ngoài ra, việc sử dụng nhiên liệu chất lượng cao cũng góp phần giúp động cơ vận hành hiệu quả, đảm bảo hệ thống xử lý khí thải hoạt động đúng thiết kế.

Về phía cơ quan quản lý, Cục Đăng kiểm (Bộ Xây dựng) khẳng định quy trình mới được xây dựng trên cơ sở khoa học và kinh nghiệm quốc tế, phản ánh sát hơn mức phát thải thực tế khi phương tiện tăng tốc. Mục tiêu cuối cùng là loại bỏ các xe xả khói đen, không bảo đảm tiêu chuẩn môi trường.

Luật sư Nguyễn Thu Phương (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho rằng việc siết chặt kiểm định khí thải là xu hướng tất yếu trong bối cảnh yêu cầu bảo vệ môi trường ngày càng cao. Tuy nhiên, chính sách cần được triển khai phù hợp với điều kiện kinh tế của người dân để đảm bảo tính khả thi.

Bên cạnh sự tuân thủ của chủ phương tiện, cơ quan chức năng cũng cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hệ thống phần mềm và tăng cường truyền thông để người dân nắm rõ quy định mới

Đức Hải - Thúy Hà

Nguồn: nongnghiepmoitruong.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây