Chuyển sang thuế kê khai không làm tăng thuế

Hộ kinh doanh có nhiều băn khoăn về kê khai chi phí. Ảnh: Lê Vũ

Hạch toán đúng chi phí

Việc chuyển đổi phương thức quản lý thuế đối với hộ kinh doanh từ thuế khoán sang kê khai là một cải cách quan trọng, được thực hiện theo đúng chủ trương của Đảng và nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, trong quá trình chuyển đổi này có nhiều câu hỏi mà bà con hộ kinh doanh băn khoăn.

Chẳng hạn hộ kinh doanh bán quần áo tại cửa hàng có doanh thu trên 3 tỷ đồng đặt câu hỏi những phần chi phí nào được tính là phần chi phí hợp lệ và cần phải lưu ý gì khi thanh toán?

Giải đáp về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam cho biết với hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng, thuế được tính theo nguyên tắc doanh thu trừ chi phí. Trong đó, chi phí bao gồm giá vốn hàng hóa mua vào để bán ra, cùng các chi phí phục vụ hoạt động kinh doanh như thuê mặt bằng, kho bãi, kệ trưng bày, vật tư, tiền lương nhân viên hay chi phí quảng cáo…

Tuy nhiên, để được tính vào chi phí hợp lệ, các khoản chi phải có hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Ví dụ, hàng hóa mua vào như quần áo, túi xách phải có hóa đơn đầu vào. Riêng một số trường hợp mua hàng trực tiếp từ nông dân đối với nông, lâm, thủy sản có thể không có hóa đơn theo quy định.

Bà Cúc cũng lưu ý các khoản chi có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên phải thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt mới được tính vào chi phí. Quy định này hiện cũng áp dụng với cả giao dịch mua nông, lâm, thủy sản - lĩnh vực trước đây chưa bị ràng buộc chặt về hình thức thanh toán.

Theo bà Cúc, để được hạch toán chi phí, khoản chi cần đáp ứng 3 điều kiện: liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh (bao gồm cả giá vốn, các chi phí về khấu hao tài sản cố định và các chi phí khác đúng theo quy định, có quy định rất rõ trong sổ tay hướng dẫn về những khoản chi phí); có hóa đơn, chứng từ hợp lệ; và thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản từ 5 triệu đồng trở lên.

Sau khi xác định đầy đủ chi phí, hộ kinh doanh sẽ lấy doanh thu trừ chi phí, phần chênh lệch là thu nhập chịu thuế và áp dụng thuế suất 15%. Bà Cúc cho biết hiện vẫn có trường hợp nhầm lẫn khi cho rằng mức thuế 15% được tính trên doanh thu, trong khi thực tế chỉ áp dụng trên phần thu nhập sau khi đã trừ chi phí.

Bà Cúc đưa ra khuyến nghị, hộ kinh doanh cần lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ và hạch toán chi phí đúng quy định để xác định chính xác phần chênh lệch giữa doanh thu và chi phí. Trường hợp mua hàng không có hóa đơn hoặc thuê lao động nhưng không có chứng từ liên quan, các khoản chi này có thể bị coi là không hợp lệ và bị loại khi tính thuế. Khi đó, thu nhập chịu thuế sẽ tăng lên, dẫn đến số thuế phải nộp cao hơn so với thực tế. Vì vậy, các hộ kinh doanh cần lưu ý thực hiện đúng quy định trong quá trình kinh doanh.

Không kiểm tra, xử phạt, tập trung hỗ trợ thực chất

Nhiều hộ kinh doanh băn khoăn khi trước đây nộp thuế theo phương thức khoán, nay chuyển sang tự kê khai và nộp thuế. Nếu doanh thu kê khai năm 2026 cao hơn so với năm 2025 thì có bị truy thu thuế hay không?

Trả lời câu hỏi này, ông Mai Sơn - Phó cục trưởng Cục Thuế cho biết, theo quy định tại Nghị định 68, doanh thu mà hộ kinh doanh kê khai trong năm 2026 không được sử dụng làm căn cứ để điều chỉnh hay truy thu đối với thời kỳ nộp thuế khoán của năm 2025.

Nói cách khác, dù hộ kinh doanh kê khai doanh thu năm 2026 ở mức nào thì cũng không phải là cơ sở để cơ quan thuế quay lại điều chỉnh hay truy thu phần doanh thu khoán của năm 2025.

Tuy nhiên, theo ông Mai Sơn, trên thực tế vẫn có một số trường hợp hộ kinh doanh bị truy thu thuế, khiến nhiều người băn khoăn, như một số ví dụ đã được báo chí phản ánh, chẳng hạn một số hệ thống kinh doanh có đăng ký hộ kinh doanh như hệ thống của Mailisa hay Hoàng Hường. Những trường hợp bị truy thu này không phải do việc kê khai doanh thu năm 2026, mà xuất phát từ việc trước đây hộ kinh doanh không thực hiện đúng nghĩa vụ thuế.

Theo quy định, khi doanh thu thực tế tăng trên 50% so với mức khoán, hộ kinh doanh phải chủ động đến cơ quan thuế để nộp tờ khai điều chỉnh doanh thu. Chẳng hạn, nếu doanh thu khoán đang là 5 tỷ đồng nhưng doanh thu thực tế lên tới hàng chục tỷ đồng, thì hộ kinh doanh phải thực hiện khai điều chỉnh với cơ quan thuế. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nghĩa vụ này đã không được thực hiện.

Do đó, khi cơ quan thuế hoặc các cơ quan chức năng phát hiện sai phạm, sẽ tiến hành truy thu thuế, thậm chí trong một số trường hợp có thể xử lý hình sự về hành vi trốn thuế.

“Chúng tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng những trường hợp được phản ánh trên báo chí chỉ là số rất nhỏ so với hơn 2 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động và cơ bản tuân thủ tốt chính sách pháp luật về thuế. Ngành thuế mong muốn xây dựng môi trường công bằng, minh bạch và rõ ràng, để các hộ kinh doanh yên tâm sản xuất, kinh doanh” - ông Mai Sơn chia sẻ.

Hồ Hương

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây