Dự báo thiên tai 2026: Ít bão nhưng khó lường, rủi ro vẫn cao

Năm 2026 có thể ít bão hơn nhưng rủi ro thiên tai vẫn cao, nguy cơ mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất. Ảnh: Lê Minh.

ENSO chuyển pha, thời tiết cực đoan khó dự báo

Năm 2026 được đánh giá là năm ENSO chuyển pha điển hình, từ La Nina yếu sang trung tính và cuối năm có khả năng hình thành El Nino yếu đến trung bình. Ông Mai Văn Khiêm - Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia, cho biết: “Với tính chất chuyển pha liên tục của hiện tượng ENSO quy mô lớn như vậy, điều kiện khí quyển - đại dương sẽ ở trạng thái bất ổn định. Đây có thể là nguyên nhân dẫn đến các hiện tượng thời tiết, khí hậu cực đoan như bão mạnh, mưa cường suất lớn… xuất hiện trong năm 2026”.

Cụ thể, từ tháng 1 đến 5, ENSO có xác suất 75-85% ở trạng thái trung tính; giữa năm vẫn duy trì trạng thái này nhưng nhiệt độ mặt nước biển có xu thế tăng; nửa cuối năm, xác suất xuất hiện El Nino tăng khoảng 55-65%. Nếu hình thành, El Nino được dự báo yếu đến trung bình, tương tự các năm 1996, 2009, 2014, 2018.

 “Bão và áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều, nhưng cường độ và quỹ đạo khó lường, nhất là nửa cuối mùa khi ENSO chuyển từ trung tính sang pha nóng. Cuối năm, nếu El Nino hình thành, nguy cơ khô hạn, thiếu nước, xâm nhập mặn có thể tăng, đặc biệt tại Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026-2027” - ông Khiêm nhận định.

Dự báo về mùa mưa năm 2026, vị chuyên gia này cho biết: “Với kịch bản ENSO năm 2026, mùa mưa ở Việt Nam có khả năng diễn biến không đồng đều, phụ thuộc mạnh vào các hình thế thời tiết quy mô khu vực và nội mùa như dải hội tụ nhiệt đới, gió mùa, dao động MJO. Nguy cơ mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất vẫn ở mức cao, đặc biệt tại miền núi phía Bắc và miền Trung, nhất là trong các đợt mưa ngắn nhưng cường độ lớn”.

Theo Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, trong các tháng 1-3, nhiệt độ cả nước phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm, riêng Bắc Bộ tháng 1 cao hơn 0,5-1°C do không khí lạnh hoạt động yếu. Tổng lượng mưa tương đương trung bình nhiều năm, riêng Nam Bộ và cao nguyên Trung Bộ cao hơn. Nam Bộ và cao nguyên Trung Bộ có khả năng xuất hiện nhiều ngày mưa trái mùa vào mùa khô. Nắng nóng có thể trở lại vào cuối tháng 2 ở Đông Nam Bộ, từ tháng 3 ở Tây Bắc Bộ.

Cảnh giác mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất

Năm 2025 được đánh giá là một trong những năm thiên tai cực đoan, với 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, trở thành năm có số lượng bão và áp thấp nhiều nhất từ trước đến nay. Cơn bão số 9 Ragasa đạt cường độ mạnh cấp 17, giật trên cấp 17, trở thành cơn bão mạnh nhất từng ghi nhận trên Biển Đông. Nhiều trận lũ lịch sử xảy ra ở Bắc Bộ, Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, mực nước đỉnh lũ vượt kỷ lục nhiều sông. Thiên tai đã khiến 468 người thiệt mạng, thiệt hại hơn 100.000 tỷ đồng.

TS Trương Bá Kiên (Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu) nhận định: “Khi nhiệt độ Trái đất nóng lên sẽ làm gia tăng các hiện tượng như cường độ bão, mưa lớn, thay đổi hoàn lưu, làm gia tăng thiên tai”.

Trong khi đó, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia cảnh báo: “Trong năm 2026, các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể mang tính chất phức tạp, biến động mạnh và cần được tiếp tục theo dõi, cập nhật thường xuyên. Khi La Nina ở đầu năm ở mức yếu và El Nino vào cuối năm nhiều khả năng không quá mạnh, các hiện tượng thời tiết cực đoan diễn ra hàng ngày sẽ không hoàn toàn chịu chi phối bởi các hiện tượng quy mô lớn này, mà còn chịu tác động đáng kể từ hoàn lưu quy mô địa phương”. Do đó, theo ông Khiêm, trong năm 2026, việc theo dõi sát diễn biến thời tiết và cập nhật thường xuyên các bản tin dự báo, đặc biệt là dự báo ngắn hạn, là hết sức cần thiết để chủ động ứng phó.

Như vậy, dù năm 2026 có thể ít bão hơn so với 2025, nhưng với ENSO chuyển pha liên tục, rủi ro thiên tai vẫn cao, nguy cơ mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, hạn hán và xâm nhập mặn tại một số vùng vẫn ở mức đáng kể. Việc theo dõi dự báo khí tượng, cập nhật thông tin thường xuyên là yếu tố sống còn để giảm thiểu thiệt hại và chủ động ứng phó với thiên tai.

Thùy Liên

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây