AI sẽ thay thế bao nhiêu việc làm?

Nhiều công việc bị thay thế bởi AI.

Việc làm biến động mạnh

Những dự báo về tác động của AI đối với thị trường lao động đang nhanh chóng trở thành hiện thực. Các công việc văn phòng, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ và công nghệ, đã bắt đầu suy giảm rõ rệt. Những vị trí như xử lý dữ liệu, hỗ trợ hành chính hay nghiên cứu cơ bản đang dần bị thay thế khi doanh nghiệp có thể sử dụng AI để hoàn thành cùng khối lượng công việc với ít nhân sự hơn.

Quy mô ảnh hưởng được đánh giá là rất lớn. Tại Ấn Độ, trung tâm dịch vụ toàn cầu, khoảng 15 triệu lao động trong ngành công nghệ thông tin và thuê ngoài đang đối mặt nguy cơ bị tác động. Một số lãnh đạo doanh nghiệp quốc tế cho biết lực lượng lao động tại đây có thể giảm tới 30% chỉ trong vòng hai năm. Nếu xu hướng này tiếp diễn, trong 10 năm tới, từ 30-50% việc làm văn phòng có thể bị thay thế hoặc tái cấu trúc.

Không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm nhân sự, AI còn tạo áp lực lớn lên thu nhập của người lao động. Khi nguồn cung lao động tăng, mức lương có xu hướng giảm và cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Một số chuyên gia gọi hiện tượng này là “giảm phát lao động do AI”, khi năng suất tăng nhưng nhu cầu tuyển dụng giảm, kéo theo sự co hẹp của toàn ngành.

Làn sóng sa thải cũng đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ. Theo tổng hợp từ nhiều báo cáo quốc tế, hơn 165.000 lao động công nghệ đã mất việc trong năm qua. Các tập đoàn lớn như Microsoft, Amazon, Meta hay Oracle đều cắt giảm từ hàng nghìn đến hàng chục nghìn nhân sự. Đáng chú ý, Meta dự kiến cắt giảm khoảng 10% lực lượng lao động (tương đương 8.000 người) và chi tới 135 tỷ USD cho các dự án AI. Giám đốc điều hành Meta Mark Zuckerberg nhận định: “2026 sẽ là năm AI bắt đầu thay đổi mạnh mẽ cách chúng ta làm việc”.

Tuy nhiên, không phải tất cả chuyên gia đều cho rằng AI là nguyên nhân duy nhất dẫn đến làn sóng này. Theo phân tích của tạp chí kinh tế The Economist, nhiều đợt sa thải hiện nay còn xuất phát từ yếu tố kinh tế vĩ mô như lãi suất tăng, tăng trưởng chậm lại và tình trạng tuyển dụng quá mức sau đại dịch. Trong một số trường hợp, AI chỉ đóng vai trò như “lý do thuận tiện” để doanh nghiệp giải thích việc cắt giảm nhân sự.

Dù vậy, tác động của AI vẫn thể hiện rõ rệt, đặc biệt với lao động trẻ. Các công việc khởi điểm, vốn là bước khởi đầu của sự nghiệp, đang dần thu hẹp. Một khảo sát từ nền tảng tuyển dụng LinkedIn cho thấy hơn 63% lãnh đạo doanh nghiệp tin rằng AI sẽ thay thế một phần công việc của nhân viên mới.

Bên cạnh đó, tâm lý lo ngại về AI cũng lan rộng trong xã hội. Một nghiên cứu tại Mỹ cho thấy 52% người trưởng thành lo ngại AI có thể khiến họ mất việc, trong khi hơn 9 triệu lao động được dự báo có nguy cơ bị thay thế trong vòng 2–5 năm tới. Trước áp lực này, nhiều người lựa chọn quay lại học tập để nâng cao kỹ năng hoặc chuyển hướng nghề nghiệp.

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn tiêu cực. AI không tác động đồng đều đến mọi lĩnh vực. Những ngành đòi hỏi tương tác con người, kỹ năng thực tế hoặc hiện diện trực tiếp như y tế, kỹ thuật hay dịch vụ vẫn đang tăng trưởng ổn định. Thậm chí, chính sự phát triển của AI còn tạo ra nhu cầu mới, chẳng hạn như kỹ thuật viên vận hành trung tâm dữ liệu, hạ tầng thiết yếu cho các hệ thống AI hiện đại.

Thích nghi và chuyển đổi

Trước làn sóng AI, các chuyên gia cho rằng thay vì né tránh, người lao động cần chủ động thích nghi, đặc biệt thông qua nâng cao kỹ năng. Xu hướng này đã trở thành chính sách tại nhiều quốc gia, như Singapore với chương trình SkillsFuture cấp tín dụng học tập cho người dân, hay Liên minh châu Âu (EU) với chiến lược “Digital Skills” nhằm trang bị kỹ năng số cho lực lượng lao động.

Tại Mỹ, các công ty công nghệ lớn như Amazon và Google đã đầu tư hàng tỷ USD vào chương trình đào tạo lại nhân viên. Amazon từng công bố kế hoạch chi hơn 1,2 tỷ USD để đào tạo kỹ năng mới cho 300.000 lao động, giúp họ chuyển sang các vai trò có giá trị cao hơn trong kỷ nguyên AI.

Bên cạnh việc nâng cao kỹ năng, xu hướng nghề nghiệp cũng đang thay đổi. Nhiều người trẻ không còn theo con đường thăng tiến truyền thống mà chuyển sang làm tự do (freelance), khởi nghiệp hoặc tạo nhiều nguồn thu nhập. Khoảng 67% Gen Z (sinh từ năm 1997–2012) muốn đa dạng hóa thu nhập, và tại Mỹ, Anh, nhiều người đã tận dụng AI để tự xây dựng sản phẩm, dịch vụ hoặc thương hiệu cá nhân. Vì vậy, AI vừa làm mất một số việc làm, vừa trở thành công cụ giúp tạo ra việc làm mới.

Ở góc độ kinh tế học, một số chuyên gia tin rằng AI có thể tạo ra nhiều việc làm hơn trong dài hạn. Ông Torsten Slok – Kinh tế trưởng của Tập đoàn đầu tư Apollo Global Management (Mỹ) cho rằng khi chi phí lao động giảm nhờ AI, nhu cầu sử dụng dịch vụ sẽ tăng lên. Ông dẫn lại nghịch lý Jevons trong kinh tế học để giải thích: “Khi mọi thứ trở nên rẻ hơn, nhu cầu sẽ tăng”. Theo ông, AI sẽ thúc đẩy đồng thời cả năng suất và việc làm trong dài hạn.

Bản chất công việc đang thay đổi khi AI đảm nhận các nhiệm vụ lặp lại, còn con người chuyển sang vai trò giám sát, sáng tạo và ra quyết định. Nhiều doanh nghiệp tại Nhật Bản và Đức đã kết hợp AI với lao động tay nghề cao để tăng năng suất, cho thấy những kỹ năng như tư duy, giao tiếp và thích ứng ngày càng quan trọng vì AI khó thay thế hoàn toàn con người.

Trong 10 năm tới, AI có thể thay thế hàng chục triệu việc làm, đặc biệt ở các công việc văn phòng và mang tính lặp lại, nhưng đồng thời cũng mở ra những cơ hội mới và tái định hình thị trường lao động.

Hồng Nhung

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây