Tích hợp nguồn lực, nâng cao hiệu quả chương trình mục tiêu quốc gia

Một chương trình, một đầu mối

Sau chặng đường dài triển khai, việc các chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) vận hành riêng lẻ đã cho thấy những vướng mắc về trùng lặp đối tượng, đầu mối quản lý phân tán và thủ tục chồng chéo. Để giải quyết những bất cập này, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 46/2026/QH16, ngày 24/8/2026 phê duyệt chủ trương hợp nhất 4 chương trình MTQG thành Chương trình MTQG phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035.

Đường giao thông tại buôn Tliêr, xã Cư Pui được đầu tư xây dựng từ nguồn vốn của chương trình mục tiêu quốc gia.

Việc tích hợp này nhằm thiết lập khuôn khổ quản lý thống nhất “một chương trình, một đầu mối”, loại bỏ triệt để tình trạng dàn trải. Giai đoạn 2026 - 2030, tổng nguồn lực thực hiện Chương trình MTQG phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi là 808.558 tỷ đồng, bao gồm ngân sách trung ương (345.000 tỷ đồng), ngân sách địa phương (395.392 tỷ đồng) và các nguồn vốn khác. Nguồn vốn được phân bổ tập trung, ưu tiên cho các địa bàn khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các dịch vụ cơ bản còn thiếu hụt.

Một trong những điểm đột phá lớn nhất của cơ chế mới là phân cấp, phân quyền triệt để. Trung ương chuyển sang vai trò ban hành cơ chế, chính sách, tiêu chuẩn, định mức và hướng dẫn chuyên môn; giao tổng thể nguồn lực cho địa phương tự quyết định danh mục, thứ tự ưu tiên và phân bổ chi tiết. Mô hình này giúp loại bỏ tối đa các nấc trung gian, tăng cường tính chủ động cho chính quyền cơ sở theo đúng phương châm “địa phương quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm”.

Chủ động triển khai chương trình

Bám sát chỉ đạo của Trung ương, tỉnh Đắk Lắk đã khẩn trương hoàn thiện thể chế, hệ thống văn bản hướng dẫn và kiện toàn bộ máy điều hành. HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 18/2026/NQ-HĐND quy định vốn đối ứng và tiêu chí phân bổ vốn; UBND tỉnh ban hành Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030, kế hoạch thực hiện chương trình cùng nhiều chính sách chuyên đề về giảm nghèo, OCOP.

Gia đình chị H Bion Byă ở buôn Ea Sar, xã Ea Knốp được hỗ trợ xây dựng nhà ở từ nguồn vốn của các chương trình mục tiêu quốc gia.

Đặc biệt, tại kỳ họp chuyên đề lần thứ Ba, HĐND tỉnh (khóa XI) đã ban hành Nghị quyết quy định phân cấp thẩm quyền quyết định phân bổ, điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn, hằng năm vốn ngân sách trung ương và ngân sách tỉnh thực hiện các chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2035. Đây được xem là chìa khóa pháp lý quan trọng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục, mở ra thế chủ động và nâng cao trách nhiệm cho chính quyền cấp xã. Tỉnh cũng thành lập Ban Chỉ đạo các chương trình MTQG tỉnh giai đoạn 2026 - 2030 và kiện toàn Ban Chỉ đạo Chương trình hợp nhất theo Quyết định 1966/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Việc phân cấp thẩm quyền chi tiết đến cấp xã giúp địa phương chủ động rà soát nhu cầu thực tế, xác định thứ tự ưu tiên để điều phối nguồn vốn giữa các dự án thành phần trong phạm vi tổng mức được giao, khắc phục triệt để tình trạng vốn tồn đọng hay phân bổ dàn trải.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn, để Nghị quyết số 46/2026/QH16 được triển khai thực hiện tại địa phương, tỉnh đã đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan sớm cụ thể hóa mục tiêu, tiêu chí, định mức và hướng dẫn chuyên môn, cơ chế quản lý tài chính để địa phương có căn cứ pháp lý đồng bộ ban hành kế hoạch thực hiện 5 năm và hằng năm.

Nguyễn Xuân

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây