Ngành cà phê: Nâng giá trị để gia tăng xuất khẩu

Hiện khoảng 30% diện tích cà phê của Việt Nam đã đạt các chứng chỉ sản xuất bền vững. Ảnh: Ngọc Yến.

Đối mặt với áp lực giá

Theo báo cáo mới nhất của Cục Hải quan (Bộ Tài chính) trong tháng 6/2026, Việt Nam xuất khẩu hơn 126.000 tấn cà phê, thu về trên 580 triệu USD. Lũy kế 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 4,8 tỷ USD, trong khi khối lượng xuất khẩu tăng hơn 7% so với cùng kỳ năm trước. Đây tiếp tục là một trong những nhóm nông sản có giá trị xuất khẩu cao nhất của Việt Nam, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của ngành nông nghiệp. Đáng chú ý, xuất khẩu sang nhiều thị trường truyền thống như Italy, Nhật Bản và Nga tiếp tục tăng trưởng khả quan. Khu vực Đông Bắc Á nổi lên là điểm sáng mới khi nhu cầu tiêu dùng cà phê tăng nhanh, ngành chế biến phát triển mạnh và hệ thống phân phối ngày càng mở rộng, tạo thêm dư địa cho cà phê Việt Nam gia tăng thị phần.

Diễn biến thị trường cũng cho thấy tín hiệu tích cực về giá. Sau giai đoạn giảm sâu hồi đầu năm, giá cà phê trong nước đã phục hồi đáng kể. Nếu phần lớn quý II, giá cà phê nhân xô tại khu vực Tây Nguyên chỉ dao động quanh 87.000-88.000 đồng/kg thì bước sang tháng 7 đã tăng lên khoảng 95.000 đồng/kg.

Trên thị trường thế giới, giá cà phê Robusta giao dịch trên sàn London cũng phục hồi trong quý II sau thời gian giảm mạnh, trong khi giá Arabica được hỗ trợ bởi lo ngại thời tiết bất lợi tại các vùng sản xuất lớn của Brazil, góp phần cải thiện tâm lý thị trường.

Dù khối lượng giữ đà tăng nhưng giá trị thu về lại chịu áp lực lớn do giá xuất khẩu toàn cầu giảm sâu. Theo dự báo từ Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa), sản lượng thế giới niên vụ 2025 - 2026 có xu hướng nới rộng lên ngưỡng 180 triệu bao, gia tăng gần 8 triệu bao so với niên vụ trước đó. Động lực gia tăng nguồn cung này phần lớn đến từ Brazil. Sự bùng nổ nguồn cung từ quốc gia Nam Mỹ này đang giải tỏa mạnh mẽ áp lực thắt chặt dự trữ, khiến xu hướng giảm giá nhiều khả năng sẽ còn kéo dài và đặt chủng loại Robusta xuất khẩu vốn là thế mạnh tuyệt đối của Việt Nam trước sức ép cạnh tranh trực diện, khốc liệt về giá bán trong ngắn hạn. Vicofa nhận định, trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng toàn cầu chỉ tăng nhẹ trong khi nguồn cung tăng nhanh, giá xuất khẩu nhiều khả năng sẽ tiếp tục chịu áp lực trong những tháng cuối năm. Theo quy luật nhiều năm, lượng cà phê xuất khẩu trong 6 tháng cuối năm thường thấp hơn so với nửa đầu năm, khiến mục tiêu tăng trưởng kim ngạch năm 2026 sẽ gặp nhiều thách thức.

Gia tăng giá trị giữ vững kim ngạch xuất khẩu

Không chỉ chịu sức ép từ thị trường quốc tế, các doanh nghiệp (DN) trong nước còn phải giải quyết nhiều khó khăn về nguồn cung nguyên liệu. Bước vào nửa cuối năm, lượng cà phê tồn kho trong nước ngày càng thu hẹp, khiến DN phải cạnh tranh quyết liệt để thu mua nguyên liệu nhằm thực hiện các hợp đồng xuất khẩu đã ký. Trong khi đó, chi phí tài chính, lãi vay và vốn lưu động vẫn là gánh nặng đối với nhiều DN chế biến và xuất khẩu.

Bên cạnh đó, một trong những vấn đề DN đặc biệt quan tâm là Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) sẽ chính thức được áp dụng từ cuối năm nay và gần như không còn khả năng tiếp tục gia hạn.

Theo ông Lê Đức Huy - Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam, mặc dù các quy định của EUDR đã được điều chỉnh theo hướng đơn giản hơn so với dự thảo ban đầu, nhưng trọng tâm sẽ chuyển sang công tác hậu kiểm. Vì vậy, DN và người trồng cà phê cần khẩn trương hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, số hóa dữ liệu vùng trồng, mã hóa diện tích sản xuất và xây dựng đầy đủ hồ sơ để sẵn sàng cung cấp khi cơ quan chức năng của EU tiến hành kiểm tra.

Theo Vicofa, trước bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, ngành cà phê Việt Nam không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào tăng sản lượng xuất khẩu. Hiệp hội cho rằng, định hướng phát triển trong thời gian tới cần tập trung vào nâng cao giá trị gia tăng thông qua phát triển cà phê nhân chất lượng cao, mở rộng diện tích đạt các chứng chỉ sản xuất bền vững, chứng chỉ xanh và tăng mạnh tỷ trọng các sản phẩm rang xay, hòa tan, chế biến sâu.

Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) đánh giá ngành cà phê Việt Nam đang chuyển dịch từ mô hình cạnh tranh bằng sản lượng sang nâng cao chất lượng và phát triển bền vững. Đến năm 2025, khoảng 40% diện tích cà phê đã đạt các chứng nhận quốc tế như Rainforest Alliance, Fairtrade, 4C và UTZ. Song song với đó, chương trình Cà phê đặc sản do Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai tiếp tục thúc đẩy các quy trình canh tác, thu hoạch và chế biến theo tiêu chuẩn cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn từ các thị trường châu Âu, Bắc Mỹ và châu Á - Thái Bình Dương.

Thực tế việc chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa vào sản lượng sang mô hình dựa trên giá trị gia tăng không chỉ là giải pháp trước mắt để ứng phó với biến động của thị trường thế giới mà còn là hướng đi chiến lược nhằm nâng cao sức cạnh tranh và khẳng định vị thế bền vững của cà phê Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Lê Bảo

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây