Học sinh học cách làm chủ công nghệ

Vận dụng AI xây dựng kế hoạch học tập cá nhân

Tự học là kỹ năng cần thiết của học sinh, nhất là khi công nghệ số, mạng Internet phát triển như hiện nay. Song, thực tế là nhiều học sinh đang rơi vào tình trạng "mắc kẹt" trong lối học thụ động (thiếu tư duy phản biện; không có khả năng tự đánh giá năng lực bản thân), chịu áp lực từ thế giới ảo của mạng xã hội, áp lực điểm số, đối mặt với cảm giác cô đơn… Từ thực tế đó, các em Hồ Văn Thắng và Nguyễn Bùi Bảo Ngọc, học sinh Trường THPT Lê Hữu Trác (xã Quảng Phú) đã thực hiện dự án khoa học “Thực trạng và giải pháp đột phá trong hình thành, phát triển năng lực tự học bền vững cho học sinh THPT qua mô hình kế hoạch học tập cá nhân thông minh”. Theo khảo sát của dự án, hơn 64% học sinh Trường THPT Lê Hữu Trác thừa nhận dành rất ít thời gian cho việc tự học mỗi ngày. Và việc phụ thuộc quá nhiều vào giáo viên và sách giáo khoa chính là rào cản lớn nhất của sự sáng tạo. Nhóm của Thắng và Ngọc đã xây dựng mô hình kế hoạch học tập cá nhân thông minh với hai trụ cột: AI đóng vai trò là “bộ não” phân tích dữ liệu, còn khoa học hành vi là “trái tim” thấu cảm. Mục tiêu là giúp người học chuyển đổi từ "người được dạy" sang "người tự học". Từ đó, mỗi học sinh có thể tự xây dựng một lộ trình cá nhân hóa dựa trên năng lực và sở thích riêng; chủ động đặt mục tiêu và tìm thấy niềm đam mê, sự tự giác trong học tập.

Sản phẩm dự án "Thuyền vận chuyển lương thực tự động" của học sinh Trường THCS Trần Hào (xã Phú Hòa 2)

Sản phẩm của dự án là một hệ sinh thái học tập theo mô hình giáo dục STEM/STEAM và được thực chứng tại Trường THPT Lê Hữu Trác. Kết quả cho thấy có gần 50% học sinh cảm thấy tự tin hơn khi tự khai thác và xử lý tài liệu học tập; kế hoạch học tập khoa học giúp nhiều học sinh vạch được lộ trình với mục tiêu cụ thể, rõ ràng...

Thầy Phạm Long Hổ, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường THPT Lê Hữu Trác cho biết, nhà trường luôn khơi mở những không gian sáng tạo để giáo viên và học sinh tìm tòi, nghiên cứu. Việc rèn luyện năng lực tự học cho học sinh chính là "trái tim" của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Nhà trường và các thầy cô giáo rất vui khi chứng kiến học trò biết dùng trí tuệ nhân tạo (AI) để tháo gỡ những nút thắt tâm lý học đường vốn đầy nhạy cảm. Làm chủ công nghệ không nhất thiết phải tạo ra những điều kỳ vĩ, mà đôi khi chỉ đơn giản là biết cách biến kiến thức, thành tựu khoa học sẵn có để phục vụ cho học tập, cuộc sống.

Học sinh chế tạo thuyền vận chuyển lương thực

Chứng kiến những đợt lũ dâng cao, cô lập nhiều gia đình, lực lượng cứu hộ phải đối mặt với nguy hiểm để tiếp tế lương thực giữa dòng nước xiết, em Nguyễn Thành Luân và Phạm Đình Khoa (học sinh Trường THCS Trần Hào, xã Phú Hòa 2) đã trăn trở: "Làm sao để đưa mì tôm, thuốc men đến tay bà con mà các chú cứu hộ không phải mạo hiểm?”. Sự trăn trở đó thúc đẩy nhóm triển khai dự án "Thuyền vận chuyển lương thực tự động".

Các em Nguyễn Bùi Bảo Ngọc và Hồ Văn Thắng (đứng thứ 7 và thứ 8 từ phải sang) nhận giải Nhì tại Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật dành cho học sinh THCS và THPT tỉnh Đắk Lắk năm học 2025 - 2026

Dưới sự dẫn dắt của thầy Nguyễn Văn Chất, hai học sinh đã bắt tay vào hành trình "làm chủ công nghệ" với các bảng mạch, động cơ và những dòng lệnh lập trình… Em Nguyễn Thành Luân chia sẻ, chiếc thuyền vận chuyển lương thực được làm theo dạng hai thân song song từ mút sponge và silicon (giúp thuyền nhẹ, ổn định); sử dụng mạch Arduino để điều khiển (giúp thuyền có thể xoay trái, phải linh hoạt nhờ hệ thống động cơ chân vịt lắp ở đuôi); khoang chứa lương thực có hình chiếc hộp chống nước kín đáo được lắp trên thân thuyền, có thể chở 10 kg lương thực. Toàn bộ chi phí để hoàn thành chiếc thuyền thông minh này chỉ vỏn vẹn khoảng 1 triệu đồng.

Thầy Nguyễn Văn Chất (Trường THCS Trần Hào) chia sẻ, các em còn nhỏ nên kiến thức có những giới hạn nhất định. Sự tò mò và lòng quyết tâm thực hiện đã giúp các em hoàn thành dự án với sản phẩm cụ thể. Hy vọng, khi học lên THPT, các em sẽ tiếp tục nâng cấp “Thuyền vận chuyển lương thực tự động” hoàn thiện hơn, thông minh hơn. “Các em có thể tích hợp camera truyền hình ảnh, sử dụng vật liệu composite bền nhẹ hơn và tích hợp GPS để thuyền có thể chạy tự động theo lộ trình định sẵn. Hành trình của các em không chỉ là việc lắp ráp các linh kiện điện tử, mà là quá trình học cách làm chủ AI và tự động hóa để phụng sự cộng đồng”, thầy Chất gợi ý.

Thanh Hường

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây