Lường trước rủi ro trong xuất khẩu nông sản Việt

Biến động giá dầu thế giới có thể khiến chi phí đầu vào của sản xuất nông nghiệp tăng lên. Ảnh: Chu Khôi

Nhiều mặt hàng nông sản tăng trưởng ấn tượng

Theo ông Trần Gia Long - Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ NNMT), kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tháng 2/2026 ước đạt 4,71 tỷ USD, giảm 28,4% so với tháng trước nhưng tăng 1,9% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung hai tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 11,3 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm trước. Một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực trong hai tháng đầu năm. Cà phê đạt 394,3 nghìn tấn với giá trị 1,89 tỷ USD, tăng 22,9% về khối lượng. Đức, Tây Ban Nha và Italia là ba thị trường tiêu thụ lớn nhất.

Xuất khẩu cao su đạt 315 nghìn tấn, trị giá 564,6 triệu USD, tăng 14,3% về khối lượng. Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ chủ lực, chiếm hơn 73% tổng kim ngạch. Mặt hàng chè đạt 22,4 nghìn tấn với giá trị 38,6 triệu USD, tăng mạnh cả về lượng và giá trị. Các thị trường tiêu thụ chính gồm Đài Loan (Trung Quốc), Pakistan và Trung Quốc. Đối với gạo, xuất khẩu đạt 1,3 triệu tấn với giá trị 599,3 triệu USD, tăng 5% về khối lượng nhưng giảm 11,2% về giá trị do giá xuất khẩu bình quân giảm.

Trong khi đó, nhóm rau quả ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng khi đạt 1,09 tỷ USD, tăng 59,5% so với cùng kỳ. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất, chiếm hơn 58% tổng kim ngạch. Xuất khẩu hạt điều đạt 653,4 triệu USD, tăng hơn 43%; hạt tiêu đạt 259,1 triệu USD, tăng 40,7%. Sắn và các sản phẩm từ sắn đạt 303 triệu USD, tăng gần 30%.

Ở lĩnh vực thủy sản, kim ngạch xuất khẩu đạt 1,76 tỷ USD, tăng 23,3%, với các thị trường lớn gồm Trung Quốc, Nhật Bản và Hoa Kỳ. Xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt 2,61 tỷ USD, tăng 5,8%. Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm hơn 50% tổng kim ngạch.

Chủ động ứng phó với biến động thị trường

Mặc dù đạt được kết quả trên nhưng theo đánh giá của Bộ NNMT, biến động giá dầu thế giới có thể khiến chi phí đầu vào của sản xuất nông nghiệp tăng lên. Giá năng lượng, vận tải và vật tư sản xuất có xu hướng tăng, đặc biệt là giá phân bón urê hiện dao động khoảng 540-545 USD/tấn, mức cao nhất kể từ năm 2025. Điều này có thể làm chi phí sản xuất nông nghiệp tăng khoảng 3-5%. Bên cạnh đó, chi phí logistics cũng gia tăng khi cước vận tải biển có thể tăng từ 25-35%, thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 7-14 ngày do phải thay đổi tuyến vận tải để tránh các khu vực xung đột. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của một số mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam như gỗ, thủy sản và nông sản chế biến. Ngoài ra, xung đột địa chính trị cũng có nguy cơ tác động gián tiếp đến nhu cầu của thị trường thế giới khi tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể chậm lại, từ đó ảnh hưởng đến nhu cầu nhập khẩu nông sản.

Ông Lê Bá Anh - Phó cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, cho biết ngành nông nghiệp đang chịu tác động trực tiếp của xung đột như gián đoạn vận tải, thời gian vận tải kéo dài. Một số hãng tàu biển thông báo ngừng vận chuyển đến Trung Đông, chi phí bảo hiểm gia tăng. Khó khăn này đặc biệt ảnh hưởng nghiêm trọng tới các doanh nghiệp (DN) xuất khẩu mặt hàng cần dùng container lạnh như thủy sản, rau quả. Ngoài ra, các chi phí gián tiếp như giá dầu tăng sẽ ảnh hưởng đến chi phí sản xuất.

Trong kịch bản xung đột kéo dài cả năm, xuất khẩu sang Trung Đông có thể bị gián đoạn, trong khi xuất khẩu sang châu Âu và Bắc Phi có thể giảm tới khoảng 50%.

“Các kịch bản này hiện vẫn đang được Bộ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để tham mưu cho Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ các giải pháp điều hành phù hợp, bao gồm cơ cấu lại thị trường xuất khẩu và các biện pháp hỗ trợ DN ứng phó với biến động của thị trường thế giới” - ông Trần Gia Long cho hay.

Thứ trưởng Bộ NNMT Phùng Đức Tiến cho biết, trong bối cảnh thị trường toàn cầu tiếp tục biến động, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng có thể tái diễn, ngành nông nghiệp và môi trường sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp theo chương trình hành động của Chính phủ nhằm bảo đảm mục tiêu tăng trưởng. Theo đó, ngành đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026 đạt khoảng 73-74 tỷ USD; tăng trưởng toàn ngành phấn đấu đạt khoảng 3,5%, trong đó quý I dự kiến đạt khoảng 3,6%.

“Năm 2026 được dự báo sẽ đối mặt nhiều thách thức hơn so với năm trước. Theo ông, các biến động địa chính trị trên thế giới, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, có thể tác động đến giá xăng dầu, phân bón và nhiều loại vật tư đầu vào cho sản xuất nông nghiệp. Trước bối cảnh đó, Bộ đã xây dựng các kịch bản và hệ thống giải pháp nhằm chủ động ứng phó với biến động thị trường, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu” - Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nói.

Khanh Lê

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây