Cần kiểm soát chặt thị trường giống cây trồng

Đã có nhiều người dân phải chặt bỏ cả vườn cây sau nhiều năm chăm sóc bởi trồng phải giống giả. Trường hợp gia đình ông Y Duyệt Kbuôr (xã Ea Tul) là một điển hình. Năm 2021, ông mua 20 cây sầu riêng giống Dona tại một cơ sở bán cây giống ở xã Quảng Phú về trồng trong rẫy. Sau hơn 4 năm chăm sóc, khi cây cho thu hoạch, trái phát triển bất thường, không hình thành múi thì ông mới biết mình mua phải giống giả, đành phải chặt bỏ toàn bộ số cây này.

Bên trong kho sản xuất lúa giống giả các thương hiệu: ST24, ST25, OM18... của đối tượng Nguyễn Huy Vũ (trú phường Buôn Ma Thuột) vừa bị Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh khởi tố vào tháng 2/2026. Ảnh: Lê Thành

Luật Trồng trọt năm 2018 quy định việc sản xuất, buôn bán, nhập khẩu giống cây trồng giả, không rõ nguồn gốc là hành vi bị nghiêm cấm. Thế nhưng, vì hám lợi, một số cá nhân, tổ chức vẫn bất chấp quy định, sản xuất giống giả rồi đưa ra thị trường. Họ còn sử dụng mạng xã hội quảng bá, thu hút khách hàng.

Không chỉ ở cây lâu năm, tình trạng làm giả cây giống còn diễn ra ở nhiều loại cây trồng khác với quy mô ngày càng lớn. Đơn cử, trong tháng 2 vừa qua, Công an tỉnh đã khởi tố chủ một cơ sở sản xuất lúa giống giả các thương hiệu ST24, ST25, OM18. Chỉ trong năm 2025, cơ sở này đã bán ra hơn 200 tấn cây giống giả, không chỉ ở Đắk Lắk mà còn ở nhiều địa phương khác như: Đồng Nai, Lâm Đồng, Đồng Tháp, Cà Mau…

Thực tế này cho thấy, công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực giống cây trồng ở một số nơi vẫn còn bất cập. Hoạt động kiểm tra, giám sát chưa theo kịp diễn biến của thị trường; việc hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc còn hạn chế; sự phối hợp giữa các lực lượng chức năng có lúc chưa chặt chẽ. Nếu không làm rõ và khắc phục những "điểm nghẽn" này, vi phạm sẽ còn tái diễn với quy mô lớn hơn.

Không thể phủ nhận rằng một bộ phận người dân còn chủ quan khi lựa chọn giống cây trồng, chưa kiểm tra đầy đủ điều kiện pháp lý của cơ sở cung cấp. Tuy nhiên, người nông dân không thể tự mình gánh chịu toàn bộ rủi ro trong một thị trường mà thông tin thiếu minh bạch và cơ chế kiểm soát chưa hiệu quả.

Hệ lụy của giống cây giả không dừng lại ở thiệt hại kinh tế trước mắt. Khi giống kém chất lượng, nhất là các loại giống cây trồng lâu năm len lỏi vào các vùng sản xuất tập trung, nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến năng suất, chất lượng và uy tín nông sản địa phương là hiện hữu. Điều này có thể làm xói mòn niềm tin của người dân vào thị trường giống cây trồng.

Đối với các địa phương có nền nông nghiệp phát triển như Đắk Lắk, nơi có nhiều cây trồng chủ lực như: cà phê, hồ tiêu, sầu riêng..., nguy cơ này càng đáng lo ngại. Trong bối cảnh giá nông sản đang ở mức cao như hiện nay, nhu cầu về giống cây trồng cũng tăng theo, thị trường dễ trở thành “mảnh đất” màu mỡ để các đối tượng xấu trục lợi nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Thực tế trên đặt ra yêu cầu không chỉ dừng lại ở việc xử lý từng vụ việc, mà cần siết chặt kỷ cương toàn bộ thị trường giống cây trồng. Trước hết, cần tăng cường hậu kiểm và áp dụng hiệu quả các biện pháp truy xuất nguồn gốc, từng bước minh bạch hóa thị trường. Đồng thời, phải công khai kịp thời danh sách các cơ sở vi phạm để cảnh báo người dân. Cùng với đó, công tác tuyên truyền cần đi vào thực chất, giúp người dân nhận biết, lựa chọn đúng cơ sở cung cấp giống có uy tín, thay vì chỉ dừng ở khuyến cáo chung.

Giống cây trồng là nền tảng của sản xuất nông nghiệp. Nếu không kiểm soát chặt chẽ, giống cây giả không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn trực tiếp làm suy yếu nền sản xuất, ảnh hưởng đến thương hiệu và sức cạnh tranh của nông sản địa phương nói riêng, Việt Nam nói chung. Đây không chỉ là hành vi gian lận thương mại, mà là hành vi xâm hại nghiêm trọng đến sự phát triển của ngành nông nghiệp, cần được xử lý kiên quyết và triệt để!

Anh Dũng

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây