Khoai lang mất mùa, rớt giá

Gánh nặng kép cho nông hộ

Tại thôn Buôn Dur 2, nhiều nông dân bước vào vụ thu hoạch khoai lang với nỗi trăn trở hiện rõ. Theo bà con nơi đây, sản lượng khoai năm nay giảm đáng kể. Nguyên nhân chủ yếu do thời tiết diễn biến thất thường, nắng nóng kéo dài khiến cây khoai sinh trưởng kém, sâu bệnh phát sinh nhiều. Không ít diện tích bị thối củ, sượng củ, không đạt tiêu chuẩn thu hoạch.

Người dân xã Dur Kmăl đang bước vào vụ thu hoạch khoai lang

Gắn bó với cây khoai lang đã ba năm, nhưng chưa khi nào bà Trần Thị Hương (thôn Buôn Dur 2) gặp vụ mùa khó khăn như năm nay. “Thời tiết năm nay quá khắc nghiệt, nắng nóng, khô hạn kéo dài khiến năng suất giảm mạnh. Trong khi đó, chi phí đầu tư lại tăng cao, từ phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến tiền công lao động. Với hơn 8 sào khoai lang, dự kiến vụ này gia đình tôi chỉ thu được khoảng 10 tấn, trong khi giá bán chỉ 6.000 - 7.000 đồng/kg, giảm một nửa so với mọi năm. Sáu tháng chăm sóc coi như chỉ đủ trả tiền công, đầu tư, chưa nói đến lãi”, bà Hương chia sẻ.

Không riêng Buôn Dur 2, tại cánh đồng chuyên canh khoai lang thuộc buôn Krông, tình trạng mất mùa cũng diễn ra trên diện rộng. Người dân cho biết, đợt mưa lũ cuối năm 2025 đã mang theo lượng lớn cát và rác thải bồi lấp ruộng đồng. Dù đã cố gắng san gạt lại mặt bằng nhưng lớp đất màu, phù sa bị cuốn trôi, khiến đất bạc màu, cây khoai sinh trưởng kém, cộng thêm nắng nóng kéo dài càng khiến năng suất sụt giảm nghiêm trọng.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, một nông dân có nhiều năm trồng khoai lang cho biết, gia đình ông có 8 ha khoai lang canh tác ở buôn Krông, riêng chi phí thuê máy san lấp mặt bằng sau lũ đã ngốn hơn 250 triệu đồng, chưa kể các khoản đầu tư chăm sóc. “Năm nay thời tiết khó lường, khoai không phát triển như mọi năm, năng suất giảm gần một nửa. Giá lại thấp nên coi như mất trắng công sức. Chỉ còn gần một tháng nữa là vào vụ thu hoạch nhưng khác với mọi năm, thương lái vẫn chưa đến đặt cọc. Bà con ai cũng đứng ngồi không yên”, ông Tuấn Anh lo lắng.

Không chỉ mất mùa, điều khiến người trồng khoai thêm phần chật vật là giá thu mua giảm sâu. Ông Nguyễn Văn Thôi (thôn Buôn Triết) cho hay: “Với 1 ha khoai lang, nông hộ phải đầu tư khoảng 160 triệu đồng. Tuy nhiên, với giá thu mua như hiện nay, 2 ha khoai lang mới chỉ thu về được khoảng 80 triệu đồng. Chúng tôi mong có giải pháp ổn định đầu ra, giá cả, để công sức lao động không bị “đánh cược” hoàn toàn vào may rủi của thời tiết và thị trường”.

Cần liên kết sản xuất theo chuỗi

Vụ đông xuân 2025 - 2026, toàn xã Dur Kmăl trồng khoảng 110 ha khoai lang, tập trung tại thôn Buôn Triết và buôn Krông. Dự kiến năng suất đạt khoảng 18 tấn/ha, sản lượng toàn xã gần 2.000 tấn.

So với các năm trước, năm nay người trồng phải chịu hai khoản chi phí gồm: thuê máy móc san lấp, cải tạo lại ruộng và đầu tư giống, phân bón, nhân công với mức tăng khá cao. Bên cạnh đó, thời tiết diễn biến phức tạp, năng suất khoai lang sụt giảm mạnh. Với mức giá và năng suất như hiện tại thì người dân không có lãi, thậm chí lỗ nặng.

Nhiều diện tích trồng khoai lang tại buôn Krông bị ảnh hưởng do mưa lũ khiến năng suất giảm gần một nửa

Theo ông Nguyễn Văn Duân, Phó Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Thanh Bình, những năm qua, khoai lang của Việt Nam được xuất khẩu chính ngạch đã khiến giá mặt hàng này tăng cao, lợi nhuận cao gấp 3 - 4 lần so với trồng lúa. Năm nay, giá khoai giảm mạnh do bước vào chính vụ thu hoạch, nguồn cung tăng nhanh trong khi thị trường tiêu thụ không kịp. Bên cạnh đó, sản xuất còn mang tính tự phát, thiếu liên kết với doanh nghiệp, dẫn đến tình trạng cung vượt cầu.

Biến đổi khí hậu, đặc biệt là hạn hán kéo dài làm mực nước sông hạ thấp, chi phí bơm tưới tăng cao. Cùng với đó, giá vật tư nông nghiệp, nhân công đều tăng, trong khi giá khoai lại giảm. Ngoài yếu tố thị trường, một số thương lái còn lợi dụng biến động chi phí vận chuyển để ép giá khiến người nông dân càng thêm thiệt thòi.

Thực tế cho thấy, tình trạng trên không phải là câu chuyện mới. Nguyên nhân không chỉ do thời tiết mà còn xuất phát từ việc thiếu liên kết sản xuất, thiếu thông tin thị trường và phụ thuộc vào một số đầu ra truyền thống.

Chính vì vậy, việc liên kết sản xuất theo chuỗi được xem là giải pháp cần thiết nhằm ổn định đầu ra, giảm thiểu rủi ro và nâng cao giá trị sản phẩm.

Vân Anh

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây