Mô hình CoE: Kiến tạo hệ sinh thái liên kết cho nông sản Tây Nguyên

Các đối tác khối công - tư khởi động mô hình CoE

Giải quyết "bài toán khó" của nông nghiệp Tây Nguyên

Trong nhiều năm qua, Tây Nguyên luôn khẳng định vị thế là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm, với diện tích, sản lượng cà phê và sầu riêng dẫn đầu cả nước. Riêng trong năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của cà phê Việt Nam đạt gần 9 tỷ USD; mặt hàng sầu riêng cũng chạm mốc 4 tỷ USD, chính thức đưa Tây Nguyên trở thành vùng sản xuất nông sản tỷ đô có tầm ảnh hưởng toàn cầu.

Tuy vậy, đằng sau những con số tỷ đô đó, người trồng cà phê và sầu riêng tại địa phương đang phải đối mặt với một chuỗi áp lực bởi sự tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, suy thoái môi trường và dịch bệnh gia tăng phức tạp. Bên cạnh đó, sự liên kết lỏng lẻo giữa nông dân với các đơn vị thu mua; quy trình kỹ thuật rời rạc và lỗ hổng trong kiểm soát dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật đang trở thành rào cản khi nông sản bước ra sân chơi quốc tế. Đặc biệt, khi các thị trường lớn như EU, Trung Quốc, Hàn Quốc liên tục siết chặt quy chuẩn kỹ thuật và các quy định nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc.

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia phát biểu tại Lễ ra mắt mô hình CoE

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia cho rằng: Trong bối cảnh bùng nổ các thách thức toàn cầu, nếu chỉ dựa vào nỗ lực của riêng người nông dân hoặc một tổ chức đơn lẻ thì khó có thể giải quyết toàn diện những vấn đề đặt ra. Điều cần thiết lúc này là phải hình thành được một hệ sinh thái hợp tác đa bên, nơi các cơ quan quản lý nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, tổ chức khuyến nông, hợp tác xã và người sản xuất cùng chia sẻ trách nhiệm, nguồn lực và tri thức để tạo ra những giá trị mới.

Do đó, mô hình CoE được kích hoạt nhằm mang đến cho nhà nông một hệ thống giải pháp toàn diện. Bao gồm: ứng dụng tiêu chuẩn quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) để kiểm soát dư lượng (MRLs) đạt chuẩn xuất khẩu; triển khai các công nghệ số tiên tiến như hệ thống dự báo tiểu vùng khí hậu, hệ thống tưới thông minh, công nghệ phun thuốc tự động; xây dựng hệ sinh thái chuỗi giá trị giúp kết nối nhà nông với các giải pháp hỗ trợ tài chính, tín dụng vi mô cùng các doanh nghiệp thu mua xuất khẩu.

Ông Phan Việt Hà, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Khoa học kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên phát biểu khai mạc Lễ ra mắt mô hình CoE

Theo ông Phan Việt Hà, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Khoa học kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI), đối với WASI, sự kiện ra mắt mô hình CoE không đơn thuần là hoạt động hợp tác nghiên cứu thông thường, mà là hành động cụ thể nhằm hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 57 về đột phá vào công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Sự cộng hưởng này sẽ giúp rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến đồng ruộng.

Chìa khóa thúc đẩy canh tác bền vững

Mô hình CoE đánh dấu một bước tiến chiến lược được phát triển dựa trên sự thành công của dự án Better Life Farming do công ty Bayer khởi xướng trước đây. Mục tiêu tiếp cận của CoE là các vườn quy mô lớn, các vùng sản xuất và hợp tác xã định hướng xuất khẩu, kết nối cùng các doanh nghiệp chế biến. Để vận hành một hệ sinh thái nông nghiệp quy mô và hiện đại như vậy, mô hình CoE được thiết kế như một nền tảng hợp tác công – tư (PPP) đa bên, trong đó mỗi đối tác đóng một vai trò chuyên biệt và bổ trợ lẫn nhau chặt chẽ.

Đại diện Bayer chia sẻ thông tin về kết nối chuỗi giá trị sản phẩm

Ông KG Krisnamurthy, Giám đốc Nhánh Khoa học Cây trồng, Bayer Việt Nam cho biết: Chúng tôi tin rằng nông nghiệp bền vững không chỉ được đo bằng sản lượng hay doanh thu mà bằng những giá trị lâu dài mang lại cho nông dân, môi trường và cộng đồng. Mô hình CoE thể hiện cam kết dài hạn của Bayer cùng các đối tác công – tư trong thúc đẩy nông nghiệp bền vững tại Tây Nguyên và Việt Nam. Chúng tôi kỳ vọng mô hình này sẽ trở thành một hệ sinh thái tri thức sống động, kết nối nhà nông, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến, giúp họ làm chủ công nghệ, thích ứng với những biến động khí hậu và thị trường, từ đó nâng cao vị thế nông sản Tây Nguyên trên trường quốc tế.

Trong hệ sinh thái này, Bayer Việt Nam chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, phát triển quy trình canh tác tối ưu và góp phần biên soạn tài liệu đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ kỹ thuật. Bên cạnh đó, sự tham gia của các đối tác trong khối tư sẽ cung cấp các giải pháp công nghệ, hỗ trợ vốn, giúp nhà nông chủ động nguồn lực đầu tư công nghệ cao một cách bài bản. Đối trọng và phối hợp chặt chẽ với khối tư nhân, các cơ quan chuyên môn thuộc khối công như Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Trung tâm Khuyến nông quốc gia và Viện WASI đóng vai trò chỉ đạo, định hướng định chuẩn quy trình IPHM, hỗ trợ cấp mã số vùng trồng và giám sát dư lượng đạt chuẩn xuất khẩu khắt khe sang các thị trường lớn.

Ông KG Krisnamurthy, Giám đốc Nhánh Khoa học Cây trồng, Bayer Việt Nam chia sẻ thông tin về các giải pháp với các đại biểu tham dự lễ ra mặt mô hình

Ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng: Đây là hướng đi phù hợp với chủ trương của Bộ trong việc huy động nguồn lực xã hội hóa, tăng cường vai trò của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, hệ thống khuyến nông và địa phương cùng tham gia phát triển nền nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng để thúc đẩy các mô hình hợp tác công – tư thực hiện hiệu quả.

Một điểm sáng được lồng ghép ngay trong mô hình CoE lần này là việc chính thức phát động chiến dịch “Năm Quốc tế Nữ Nông dân 2026” tại Việt Nam, hướng ứng sáng kiến của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển nông nghiệp bền vững. Chương trình sẽ tập trung vào ba hoạt động cốt lõi, gồm: đẩy mạnh các khóa tập huấn kỹ thuật cho 2.000 nữ nông gia tại Tây Nguyên; phát động cuộc thi sáng tạo video trên nền tảng số với chủ đề “Bàn tay dịu dàng – Canh tác vững vàng” để tôn vinh những đóng góp truyền cảm hứng của phái đẹp; tiếp tục tích hợp nội dung y tế cộng đồng vào các chương trình đào tạo nhằm chăm sóc sức khỏe toàn diện cho các gia đình nông thôn.

Được biết, sớm nhận thức được vấn đề toàn cầu về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ trong phát triển kinh tế, năm 2025, Bayer đã chủ động thành lập “Câu lạc bộ Nữ Đại sứ cà phê bền vững” và xây dựng thành công 4 mô hình kiểu mẫu do phụ nữ làm chủ tại các xã Ea Kar, Ea M’Droh, Phú Xuân, Ea Khăl đã mang lại kết quả ấn tượng.

Minh Thuận

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây