Đột quỵ ở người trẻ: Sức khỏe tốt không đồng nghĩa với miễn nhiễm

Đột quỵ ở người trẻ chiếm khoảng 10–15% tổng số ca đột quỵ tại nhiều quốc gia phát triển. Ảnh: TL

Theo BS. Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, trong y khoa, đột quỵ ở người trẻ chiếm khoảng 10–15% tổng số ca đột quỵ tại nhiều quốc gia phát triển. Ở Việt Nam, số ca trong nhóm 20–40 tuổi đang gia tăng và không còn hiếm. Khác với người lớn tuổi, mạch máu ở người trẻ thường chưa bị xơ vữa, nên cơ chế gây đột quỵ không đi theo con đường “mảng bám cholesterol” quen thuộc. Thay vào đó, nhiều trường hợp xuất phát từ những nguyên nhân ít được nhận biết như bóc tách động mạch cổ, dị dạng mạch máu não bẩm sinh, rối loạn đông máu hoặc các bất thường cấu trúc tim như lỗ bầu dục tồn tại.

Bóc tách động mạch, đặc biệt là động mạch đốt sống hoặc động mạch cảnh, được xem là một trong những nguyên nhân điển hình ở người trẻ. Thành mạch bị rách từ bên trong, máu chui vào giữa các lớp thành mạch tạo “lòng giả”, hình thành cục máu đông và sau đó di chuyển lên não gây tắc mạch. Nguy hiểm ở chỗ, giai đoạn đầu người bệnh chỉ có biểu hiện đau cổ hoặc nhức đầu nhẹ, rất dễ nhầm với căng cơ sau vận động, dẫn tới bỏ qua “cửa sổ vàng” can thiệp.

Ở một số người khác, nguy cơ nằm sẵn trong hệ mạch máu não từ khi sinh ra. Dị dạng động – tĩnh mạch hay phình mạch não có thể âm thầm tồn tại nhiều năm mà không gây triệu chứng. Khi huyết áp tăng đột ngột trong lúc gắng sức, thi đấu hoặc nín thở dồn lực, những đoạn mạch “yếu” này có thể vỡ, gây xuất huyết não hoặc xuất huyết dưới nhện với tỷ lệ tử vong rất cao. Khám sức khỏe thông thường khó phát hiện các bất thường này nếu không có chỉ định chụp mạch chuyên sâu.

Theo BS. Nguyễn Huy Hoàng, các môn thể thao như tennis, pickleball, golf hay thậm chí một số bài tập yoga có động tác xoay cổ quá tầm đều tiềm ẩn nguy cơ nhất định. Động tác ngửa cổ, xoay cổ nhanh và lặp lại nhiều lần khiến động mạch đốt sống phải chịu lực kéo và xoắn liên tục. Những vi chấn thương tích lũy theo thời gian có thể trở thành điểm khởi phát của bóc tách mạch máu.

Nguy cơ không chỉ dừng lại trên sân tập. Sau vận động mạnh, một số thói quen phổ biến như tắm nước lạnh ngay, uống nhiều rượu bia hay lạm dụng nước tăng lực có thể khiến huyết áp biến động mạnh, máu cô đặc hơn và làm tăng khả năng hình thành cục máu đông. Ở người có sẵn bất thường mạch máu hoặc tim mạch, những yếu tố này có thể trở thành “chất xúc tác” dẫn tới đột quỵ.

Một điểm cần phân biệt rõ là đột quỵ và ngừng tim đột ngột không phải một. Ngừng tim xảy ra khi tim đột ngột ngừng bơm máu, thường gây mất ý thức tức thì và tử vong rất nhanh nếu không được sốc điện kịp thời. Đột quỵ là tổn thương não do tắc hoặc vỡ mạch, tim vẫn đập nhưng não phù nề, chèn ép các trung tâm sống còn, người bệnh có thể hôn mê và tử vong sau nhiều giờ hoặc vài ngày điều trị hồi sức.

Từ góc nhìn chuyên môn, BS Nguyễn Huy Hoàng nhấn mạnh rằng sức trẻ, cơ bắp và thành tích thể thao không phải là “lá bùa miễn trừ” trước đột quỵ. Việc lắng nghe cơ thể khi xuất hiện đau cổ bất thường, chóng mặt, đau đầu dữ dội sau vận động; tránh tắm lạnh ngay sau tập; bù nước và điện giải đầy đủ; đồng thời cân nhắc tầm soát mạch máu não và động mạch cổ khi tập luyện cường độ cao là những khuyến cáo mang tính thực tiễn. Những điều tưởng chừng nhỏ này có thể tạo ra khác biệt rất lớn giữa an toàn và bi kịch.

Đức Trân

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây