Phế cầu khuẩn và những biến chứng khó lường

Nhìn lại hành trình điều trị của bệnh nhi 13 tuổi, BSCKII Nguyễn Minh Tiến - Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng thành phố (TPHCM) vẫn xem đây là một trong những trường hợp điển hình cho thấy mức độ nguy hiểm của phế cầu khuẩn. Tuần đầu tiên, bệnh nhi chỉ sốt và ho nên gia đình tự mua thuốc điều trị tại nhà. Bước sang tuần thứ hai, tình trạng mệt mỏi tăng dần, trẻ được đưa đến bệnh viện tuyến dưới và được chẩn đoán viêm phổi. Dù đã sử dụng kháng sinh mạnh, tình trạng bệnh không cải thiện, trẻ ngày càng mệt và khó thở nên được chuyển lên Bệnh viện Nhi đồng thành phố trong tình trạng nặng. Sau khi chẩn đoán, các bác sĩ phát hiện trẻ bị viêm phổi nặng do phế cầu khuẩn, kèm theo tràn mủ màng phổi. Để cứu bệnh nhi, ê-kíp điều trị phải thực hiện hai lần nội soi lồng ngực nhằm bóc tách các vách dính, hút mủ và làm sạch hoàn toàn khoang màng phổi. Sau nhiều tuần điều trị hồi sức tích cực cùng các loại kháng sinh mạnh, tình trạng nhiễm trùng mới dần được kiểm soát.

Mới đây, Bệnh viện Nhi đồng thành phố đã kịp thời cứu sống bệnh nhi 11 tuổi (ngụ An Giang) trong tình trạng sốc nhiễm trùng, viêm phổi nặng, nhiễm trùng huyết kèm tổn thương tim. Bệnh nhi khởi phát với các triệu chứng sốt, ho, đau họng và nhanh chóng diễn tiến nặng, phải chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng thành phố trong tình trạng suy hô hấp. Ngay khi tiếp nhận, bệnh nhi được đặt nội khí quản thở máy, sử dụng nhiều thuốc vận mạch và kháng sinh phổ rộng. Kết quả xét nghiệm PCR xác định tác nhân gây bệnh là vi khuẩn phế cầu. Sau gần 2 tuần chạy ECMO và điều trị tích cực, các bác sĩ tiến hành cai ECMO và rút ống. Tuy nhiên, bệnh nhi xuất hiện biến chứng giảm tưới máu chân trái và rối loạn tri giác nên tiếp tục được điều trị.

BS Nguyễn Minh Tiến cho biết, sau giai đoạn giãn cách vì Covid-19, khi trẻ em trở lại trường học và các hoạt động cộng đồng, các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp có xu hướng gia tăng trở lại. Trong đó, phế cầu khuẩn tiếp tục là một trong những tác nhân được giới chuyên môn đặc biệt quan tâm. “Điều đáng lo ngại là nhiều phụ huynh vẫn cho rằng phế cầu khuẩn chỉ gây viêm phổi hoặc viêm đường hô hấp thông thường. Thực tế, đây là vi khuẩn có thể gây nhiều biến chứng nặng, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời” – BS Tiến nói.

PGS.TS.BS Phạm Quang Thái - Phó Trưởng Khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương cho hay, tỷ lệ tử vong ở những trường hợp viêm màng não do phế cầu khuẩn nặng có thể lên tới 40 - 45%. BS Tiến cũng dẫn chứng nhiều nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ tử vong ở nhóm bệnh này khoảng 44% dù đã được điều trị tích cực. Điều khiến các bác sĩ lo ngại hơn là những bệnh nhi sống sót chưa hẳn đã hoàn toàn bình phục. Nhiều em phải mang theo các di chứng kéo dài như giảm thính lực, chậm phát triển trí tuệ, rối loạn vận động, động kinh hoặc suy giảm khả năng học tập. Theo các nghiên cứu, khoảng 25 - 68% trẻ mắc bệnh phế cầu khuẩn xâm lấn có thể gặp một hoặc nhiều di chứng lâu dài sau điều trị.

Song song với nguy cơ biến chứng, việc điều trị bệnh hiện nay cũng đối mặt nhiều thách thức do tình trạng kháng kháng sinh ngày càng gia tăng. Các số liệu giám sát cũng cho thấy xu hướng đáng lo ngại này đang ngày càng rõ rệt. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương giai đoạn 2019 - 2022, có tới 75,3% các típ phế cầu gây bệnh xâm lấn đã đề kháng với cephalosporin thế hệ ba. Giới chuyên môn nhận định, trước đây một số trường hợp viêm màng não do phế cầu khuẩn có thể đáp ứng với một loại kháng sinh thì hiện nay, nhiều bệnh nhân phải phối hợp nhiều loại kháng sinh mới có thể kiểm soát được bệnh. Không chỉ làm phác đồ điều trị trở nên phức tạp hơn, tình trạng kháng thuốc còn kéo dài thời gian nằm viện và làm tăng đáng kể chi phí điều trị. Với những trường hợp nặng phải hồi sức tích cực, tổng chi phí có thể lên tới hàng trăm triệu đồng.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh phế cầu khuẩn vẫn lưu hành rộng trong cộng đồng và tình trạng kháng kháng sinh ngày càng gia tăng, việc nhận diện sớm các dấu hiệu bệnh, thăm khám kịp thời và chủ động các biện pháp dự phòng vẫn là giải pháp quan trọng để giảm nguy cơ biến chứng nặng, tử vong và di chứng lâu dài ở trẻ em.

THANH GIANG

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây