FIFA thay đổi cách tính bảng xếp hạng World Cup – Bước ngoặt thay đổi mọi thứ

FIFA vừa có một thay đổi ngầm nhưng cực kỳ quan trọng trong cách tính bảng xếp hạng tại World Cup 2026. Quyết định này có thể ảnh hưởng lớn đến cục diện của lượt trận cuối cùng vòng bảng.

Cục diện lượt cuối vòng bảng World Cup trở nên khó lường

Lần đầu tiên tại một kỳ World Cup, FIFA sẽ ưu tiên thành tích đối đầu trực tiếp thay vì hiệu số bàn thắng bại tổng thể để phân thứ hạng khi các đội bằng điểm nhau.

Lịch sử các tiêu chí phân hạng của FIFA:

Trước năm 1966: Dùng tỷ số bàn thắng (lấy tổng số bàn ghi được chia cho số bàn thua).

Từ năm 1970 đến nay: Dùng hiệu số bàn thắng bại (bàn thắng trừ bàn thua).

Từ năm 2026: Ưu tiên thành tích đối đầu

Thay đổi này giúp FIFA đồng nhất quy định với UEFA (Liên đoàn Bóng đá Châu Âu) – đơn vị vốn luôn ưu tiên kết quả đối đầu giữa các đội.

Trận Đức thắng Curacao 7-1

Lý do của sự thay đổi này là việc đánh giá phong độ đối đầu trực tiếp giữa hai đội sẽ công bằng hơn, tránh trường hợp các đội đi tiếp nhờ những "trận thắng đậm bất thường" (ví dụ như trận Đức thắng Curaçao 7-1). Tuy nhiên, nhiều ý kiến ngược lại cho rằng tính hiệu số bàn thắng bại tổng thể sẽ tốt hơn vì nó đánh giá được màn trình diễn của đội bóng trong suốt cả 3 trận vòng bảng.

FIFA đã thử nghiệm quy chế này lần đầu tiên tại giải Club World Cup năm ngoái. Khi đó ở bảng D, Flamengo đã đứng trên Chelsea (đội sau đó lên ngôi vô địch) chỉ sau 2 lượt trận.

Dưới đây là cách mà thay đổi này làm đảo lộn cục diện tại World Cup năm nay:

Lý do Mexico chắc chắn nhất bảng (dù chưa đá lượt cuối)

Hệ quả lớn nhất của luật mới là khả năng các đội không chỉ giành vé đi tiếp mà còn chắc suất nhất bảng chỉ sau 2 lượt trận cao hơn rất nhiều.

Theo luật cũ: Một đội phải hơn đội nhì bảng tới 4 điểm sau hai lượt trận thì mới chắc chắn nhất bảng. Điều này rất hiếm khi xảy ra vì nó đòi hỏi cả hai trận đấu còn lại của các đối thủ trong bảng đều phải có kết quả hòa.

Theo luật mới: Bây giờ, một đội chỉ cần hơn đội nhì bảng 3 điểm là đã có thể bỏ túi vị trí dẫn đầu.

Hàn Quốc do thua Mexico nên lượt cuối có vươn lên bằng điểm Mexico vẫn không thể chiếm ngôi đầu bảng

Kịch bản này xảy ra khi đội nhất bảng đã thắng chính đội đang xếp thứ hai (đội có 3 điểm), hoặc các cặp đấu còn lại có kết quả hòa.

Chúng ta đã thấy ngay điều này ở bảng A. Mexico toàn thắng 2 trận đầu và có 6 điểm — hơn Hàn Quốc 3 điểm, trong khi Cộng hòa Séc và Nam Phi mới có 1 điểm. Vì Mexico đã thắng Hàn Quốc ở trận đối đầu trực tiếp, nên ngay cả khi lượt cuối Mexico thua và Hàn Quốc thắng (hai đội bằng 6 điểm), Hàn Quốc vẫn phải xếp sau. 

Do đó, Mexico đã chính thức nhất bảng và biết trước mình sẽ đá trận vòng 32 đội tại Mexico City gặp một đội xếp thứ ba có thành tích tốt.

Hệ lụy từ việc "về đích sớm"

Chính điều này lại tạo ra một hiệu ứng dây chuyền: Mexico hoàn toàn không còn động lực thi đấu khi gặp Cộng hòa Séc vào thứ Tư tới, và họ có khả năng cao sẽ cất các trụ cột để dưỡng sức.

Điều này vô tình tạo lợi thế lớn cho Cộng hòa Séc. Dù Séc chỉ có thể tự động vượt qua vòng bảng nếu Hàn Quốc thua Nam Phi, nhưng trong một giải đấu có thể thức "chọn các đội đứng thứ ba xuất sắc nhất" vào vòng trong, một kết quả có lợi trước Mexico (đội khả năng cao đá đội hình phụ) sẽ là lợi thế cực kỳ quan trọng cho họ. Hệ thống này cũng tương tự như cách Euro đang vận hành.Thứ tự các chỉ số phụ khi bằng điểm là gì?

Khi các đội bằng điểm nhau, FIFA sẽ lần lượt áp dụng các tiêu chí sau đây để phân định thứ hạng:

Điểm số đối đầu giữa các đội bằng điểm. (Nếu có 3 đội bằng điểm nhau, một "bảng xếp hạng mini" sẽ được lập ra và kết quả đối đầu với đội thứ tư sẽ bị loại bỏ).

Hiệu số bàn thắng bại trong các trận đối đầu trực tiếp.

Số bàn thắng ghi được trong các trận đối đầu trực tiếp.

Hiệu số bàn thắng bại tổng thể trong tất cả các trận vòng bảng.

Tổng số bàn thắng ghi được trong tất cả các trận vòng bảng.

Điểm số Fair-play (Thẻ vàng: -1 điểm; Thẻ đỏ gián tiếp/2 thẻ vàng: -3 điểm; Thẻ đỏ trực tiếp: -4 điểm; Thẻ vàng sau đó dính thẻ đỏ trực tiếp: -5 điểm).

Vị trí trên bảng xếp hạng FIFA thế giới mới nhất.

Vị trí trên bảng xếp hạng FIFA ở các mốc thời gian cũ hơn

Trần Đoàn; Ảnh: AP

Theo Báo Người Lao Động (www.nld.com.vn)

Bài viết gốc: Xem tại đây