Trẻ em béo phì gia tăng đáng báo động

Tốc độ gia tăng nhanh

Thừa cân, béo phì từng được nhìn nhận chủ yếu như vấn đề ngoại hình hoặc hệ quả của lối sống dư thừa dinh dưỡng. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế hiện nhấn mạnh, béo phì là một bệnh mạn tính phức tạp, liên quan đến rối loạn chuyển hóa và có khả năng kéo theo nhiều bệnh lý nghiêm trọng.

Theo GS.TS Trần Bình Giang - Chủ tịch Hội Ngoại khoa và Phẫu thuật nội soi, Việt Nam đang chứng kiến tốc độ gia tăng béo phì lên tới 38%. Dù tỷ lệ béo phì hiện vẫn thấp so với nhiều quốc gia, tốc độ tăng nhanh đang tạo ra nguy cơ đáng lo ngại đối với hệ thống y tế trong những năm tới. World Obesity Atlas 2025 ghi nhận Việt Nam có tốc độ gia tăng béo phì thuộc nhóm cao nhất khu vực Đông Nam Á, trong khi mức độ sẵn sàng điều trị căn bệnh này mới xếp thứ 108 trong tổng số 183 quốc gia. Khoảng cách này cho thấy thừa cân, béo phì đang tăng nhanh hơn khả năng đáp ứng của hệ thống chăm sóc, quản lý và điều trị.

Hiện Việt Nam có khoảng 19,5% dân số, tương đương 20 triệu người, đang sống chung với thừa cân, béo phì. Dự báo đến năm 2030, khoảng một nửa người trưởng thành Việt Nam sẽ rơi vào tình trạng thừa cân; trong đó tỷ lệ béo phì ước đạt 17% ở nam giới và 22% ở nữ giới. Đáng lo ngại, tình trạng này đang trẻ hóa rõ rệt.

Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ 5 - 19 tuổi tăng từ 8,5% năm 2010 lên 19% năm 2020. Tại khu vực thành thị, tỷ lệ này lên tới 26,8%, cao hơn so với nông thôn và miền núi. Một số dữ liệu cũng cho thấy tỷ lệ thừa cân, béo phì ở thanh thiếu niên tại các đô thị lớn như TPHCM, Hà Nội đã ở mức rất cao.

PGS.TS.BS Trần Quang Nam - Trưởng khoa Nội tiết (Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM) nhấn mạnh, béo phì không đơn thuần là vấn đề lối sống hay thẩm mỹ, mà là bệnh lý mạn tính phức tạp liên quan đến chuyển hóa. Khi chỉ số khối cơ thể BMI cao hơn 25 kg/m², người dân cần chủ động tư vấn với nhân viên y tế để có phương án quản lý cân nặng và sức khỏe khoa học, an toàn, hạn chế biến chứng.

Không giảm cân bằng cách cực đoan

Béo phì là yếu tố nguy cơ của hàng loạt bệnh không lây nhiễm. Với trẻ em, thừa cân, béo phì còn có thể ảnh hưởng đến phát triển thể chất, tâm lý, khả năng vận động và làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạn tính khi trưởng thành.

Bên cạnh gánh nặng bệnh tật và chi phí, người thừa cân, béo phì còn chịu áp lực tâm lý đáng kể. Theo ThS Phạm Thị Minh Châu - Bộ môn Tâm thần (Đại học Y Dược TPHCM) người thừa cân, béo phì thường chịu tổn thương tinh thần từ sự kỳ thị của xã hội và cả tâm lý tự trách bản thân. Vì vậy, cộng đồng cần có cái nhìn cảm thông hơn để người bệnh bớt tự ti, có thêm động lực quản lý cân nặng và sức khỏe.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên tự giảm cân bằng các phương pháp cực đoan. Trong bối cảnh nhu cầu giảm cân tăng nhanh, nhiều chế độ ăn kiêng được quảng bá với lời hứa giảm cân cấp tốc, trong đó có phương pháp cắt hoàn toàn tinh bột hoặc loại bỏ hẳn một nhóm thực phẩm khỏi khẩu phần.

GS.TS Trần Bình Giang cảnh báo, nhiều chế độ ăn cắt hoàn toàn tinh bột hoặc loại bỏ một nhóm thực phẩm được quảng bá rộng rãi nhưng phần lớn thiếu cơ sở khoa học và khó duy trì hiệu quả lâu dài. Nguyên tắc cốt lõi của giảm cân vẫn là tạo thâm hụt năng lượng, tức lượng calo cơ thể tiêu hao phải lớn hơn lượng calo nạp vào.

Điều đó không có nghĩa người muốn giảm cân phải nhịn ăn hoặc loại bỏ hoàn toàn tinh bột, chất béo, đạm. Chế độ dinh dưỡng hợp lý cần bảo đảm đủ các nhóm chất, tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất; đồng thời giảm tổng năng lượng nạp vào, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ngọt, nước ngọt có ga và thức ăn nhiều dầu mỡ. Tập luyện giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, cơ xương khớp, thể lực và hỗ trợ kiểm soát cân nặng. Để duy trì cân nặng bền vững, cần kết hợp dinh dưỡng hợp lý, vận động, ngủ đủ giấc và giữ tinh thần ổn định; thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài có thể làm tăng cảm giác thèm ăn, nhất là đồ ngọt và thực phẩm giàu năng lượng.

Đức Trân

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây