Thủ phủ tôm hùm chật vật phục hồi sau thiên tai

Lồng bè phơi nắng, người nuôi cầm chừng

Hơn 4 tháng sau đợt bão lũ lịch sử tháng 11/2025, không khí tại các vùng nuôi tôm hùm ở đầm Cù Mông, vịnh Xuân Đài vẫn còn trầm lắng. Thời điểm này đáng lẽ đã bước vào vụ nuôi chính, nhưng nhiều khu vực vẫn ngổn ngang lồng bè hư hỏng, chưa được sửa chữa. Không ít lồng bè được kéo lên bờ phơi nắng, bỏ không sau thiên tai.

Thủ phủ tôm hùm của tỉnh trong tình trạng trầm lắng dù đang bước vào vụ nuôi chính

Từng là hộ nuôi quy mô lớn, ông Nguyễn Thành Vương (phường Sông Cầu) nay chỉ dám thả nuôi cầm chừng. “Gia đình đã xoay xở nhiều cách nhưng vụ này chỉ thả được khoảng 500 con giống, chưa bằng 1/10 so với trước”, ông Vương chia sẻ. Đợt bão lũ cuối năm ngoái đã cuốn trôi và làm chết khoảng 6.000 con tôm hùm trong 25 lồng nuôi của gia đình, khiến nguồn thu nhập chính bị đứt gãy hoàn toàn. Việc tái sản xuất gặp rất nhiều khó khăn vì không có vốn.

Ông Phạm Bá Phong cho biết, sau thiên tai, vốn liếng gần như cạn kiệt trong khi lồng bè chưa được khắc phục, môi trường nước tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nên người nuôi rất dè dặt khi tái thả giống. “Không còn vốn, rủi ro lại cao nên tôi chỉ dám thả nuôi 500 con tôm hùm giống, kết hợp thêm cá bớp để giảm áp lực”, ông Phong nói.

Không có tiền tái sản xuất, nhiều ngư dân kéo lồng lên khỏi mặt nước phơi nắng

Sau thiên tai, nhiều gia đình không còn khả năng tái sản xuất đành phải chuyển sang đánh bắt ven bờ duy trì sinh kế. “Toàn bộ vốn liếng của gia đình đã đầu tư vào 3.000 con tôm hùm giống. Lúc mưa lũ, tôm sốc nước chết sạch. Giờ không còn vốn, cũng không thể vay mượn thêm nên chúng tôi đành bỏ nghề một thời gian”, anh Huỳnh Ngọc Đại ở phường Xuân Đài cho hay.

Thực tế hiện nay tại thủ phủ tôm hùm vịnh Xuân Đài và đầm Cù Mông, đa số các hộ chỉ tái sản xuất cầm chừng hoặc chuyển sang nuôi các đối tượng có giá trị thấp hơn để giảm áp lực vốn. Bà con đang rất dè dặt bởi nỗi lo thiên tai cực đoan và môi trường nuôi bị ảnh hưởng sau bão lũ vẫn còn hiện hữu.

Vướng quy hoạch, khó hỗ trợ

Theo thống kê, đợt mưa lũ cuối năm 2025 đã gây thiệt hại khoảng 127.000 lồng bè nuôi trồng thủy sản trên toàn tỉnh, với tổng giá trị ước tính hơn 2.000 tỷ đồng. Riêng khu vực đầm Cù Mông và vịnh Xuân Đài có khoảng 54.000 lồng bè bị ảnh hưởng. Trước tình hình này, tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 05/NQ-HĐND, ngày 12/2/2026 hỗ trợ khôi phục sản xuất. Tuy nhiên, việc triển khai gặp nhiều vướng mắc.

Người dân chuyển sang nuôi cá bớp để giảm chi phí đầu tư

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc phần lớn người nuôi không tuân thủ quy hoạch, không đăng ký kê khai từ đầu vụ, cũng như thiếu các giấy tờ liên quan đến con giống và sản xuất. Điều này khiến chính quyền địa phương không có đủ cơ sở để xác định chính xác thiệt hại, dẫn đến khó khăn trong việc xét hỗ trợ.

Tại phường Xuân Đài, vùng nuôi trồng thủy sản của địa phương này được quy hoạch khoảng 113 ha. Tuy nhiên, thực tế cho thấy đa số hộ nuôi hoạt động ngoài vùng quy hoạch. Khi thiên tai xảy ra, số liệu kê khai thiệt hại chênh lệch lớn so với danh sách quản lý, gây khó khăn cho công tác thẩm định.

Theo ông Lê Thanh Vũ, Phó Chủ tịch UBND phường Xuân Đài, nếu vẫn tiến hành hỗ trợ trong điều kiện thông tin thiếu chính xác, rất dễ phát sinh khiếu kiện, so bì giữa các hộ dân. Vì vậy, phường kiến nghị không áp dụng chính sách hỗ trợ trực tiếp đối với ngành nuôi trồng thủy sản trong đợt này.

Thiếu vốn nên nhiều ngư dân chỉ thả nuôi với số lượng rất ít ở vụ nuôi này. Trong ảnh: Ngư dân chở thức ăn ra bè cho tôm hùm ăn

Tương tự, tại phường Sông Cầu, tình trạng nuôi tự phát, không kê khai cũng diễn ra phổ biến. Chính quyền địa phương nhận định, việc chỉ hỗ trợ cho các hộ nuôi đúng quy hoạch là chưa phù hợp với thực tế, trong khi nếu mở rộng đối tượng lại thiếu căn cứ pháp lý. Do đó, địa phương đề xuất hướng hỗ trợ gián tiếp như khoanh nợ, giãn nợ và tạo điều kiện vay vốn để người dân có thể từng bước khôi phục sản xuất.

Hiện các địa phương ven biển tập trung rà soát, xây dựng lộ trình sắp xếp lại toàn bộ lồng bè nuôi trồng thủy sản đến năm 2030, hướng đến hình thành các vùng nuôi tập trung, có kiểm soát; đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động người dân tuân thủ quy định.

Theo Chi cục Thủy sản và Biển đảo, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, người nuôi cần thay đổi tư duy sản xuất. Việc đăng ký kê khai ngay từ đầu vụ không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là điều kiện cần thiết để được bảo vệ quyền lợi khi xảy ra rủi ro. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, điều chỉnh mật độ nuôi và lựa chọn thời điểm thả giống phù hợp cũng phải thực hiện đồng bộ nhằm giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.

Tuyết Hương

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây