Chuyển đổi năng lượng, doanh nghiệp thiếu vốn đầu tư

Lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. Ảnh: Hạ Lan

Giúp giảm chi phí sản xuất

Dẫn số liệu báo cáo nghiên cứu Triển vọng Doanh nghiệp 2026 của United Overseas Bank (UOB), giới chuyên gia kinh tế cho biết, có tới 96% trong số 226 doanh nghiệp (DN) vừa và lớn tại Việt Nam (doanh thu trên 200 tỉ đồng) cho rằng quản lý năng lượng là vấn đề quan trọng. Tỷ lệ này cao hơn đáng kể so với mức trung bình 87% của khu vực, phản ánh nhận thức ngày càng rõ nét của DN Việt về vai trò của năng lượng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động và nguy cơ gián đoạn nguồn cung gia tăng, DN không còn tiếp cận vấn đề năng lượng theo hướng đối phó mà đang xây dựng chiến lược quản lý bài bản hơn.

Số liệu báo cáo cũng chỉ ra, 55% DN ưu tiên bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định và bền vững; 53% tập trung tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng; trong khi 47% hướng tới cắt giảm mức tiêu thụ và nâng cao hiệu quả sử dụng. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, 43% DN đã đầu tư vào máy móc, thiết bị tiết kiệm năng lượng và 42% triển khai các giải pháp điện mặt trời. Số liệu trên phản ánh xu hướng, quản lý năng lượng không còn là hoạt động hỗ trợ mà đã trở thành một phần trong chiến lược nâng cao năng suất, giảm rủi ro vận hành và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ các khách hàng, đối tác quốc tế.

Trong khi đó, theo ông Trần Anh Tuấn - Phó trưởng Ban quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp TP Hà Nội cho biết, phần lớn DN trong khu công nghiệp đã nhận thức rõ tầm quan trọng của việc chuyển đổi, tiết kiệm năng lượng. Và điều này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn đáp ứng những yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế về tiêu chuẩn xanh và phát triển bền vững.

Theo đó, nhiều DN đã chủ động thay thế hệ thống chiếu sáng cũ bằng đèn LED, lắp biến tần cho động cơ, cải tiến lò hơi và hệ thống làm lạnh. Một số đơn vị còn đầu tư điện mặt trời mái nhà để tự chủ một phần nguồn điện, giảm phụ thuộc lưới điện quốc gia và hạn chế phát thải khí nhà kính. Những mô hình này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trước mắt mà còn góp phần nâng cao hình ảnh doanh nghiệp trong chuỗi giá trị toàn cầu, tạo thuận lợi để mở rộng thị trường và tiếp cận các đối tác quốc tế. Đồng quan điểm, ông Nguyễn Vân - Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp hỗ trợ TP Hà Nội cho rằng, chuyển đổi nhằm tối ưu hóa năng lượng sẽ giúp DN giảm chi phí vận hành, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Rào cản cần tháo gỡ

Trên thực tế, nhiều DN đã bắt đầu đầu tư cho chuyển đổi năng lượng, song mức độ triển khai vẫn phụ thuộc lớn vào năng lực tài chính. Theo đó, các DN vừa và nhỏ rất muốn tiết kiệm năng lượng, nhưng gặp nhiều hạn chế về vốn, nguồn lực. Bà Trần Thị Quỳnh Nga - Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính), cho rằng các rào cản thị trường và rủi ro tài chính hiện nay vẫn khiến nhà đầu tư thận trọng. Theo bà Nga, thị trường trái phiếu xanh mới ở giai đoạn đầu phát triển, chưa đủ quy mô để đáp ứng nhu cầu vốn lớn của ngành năng lượng, trong khi thị trường điện cạnh tranh chưa hoàn thiện, làm gia tăng rủi ro cho nhà đầu tư.

Dưới góc độ tài chính, bà Vũ Thị Hồng Nhung - đại diện Ngân hàng Vietcombank chia sẻ, trở ngại lớn nhất của DN nhỏ và vừa là thiếu tài sản bảo đảm. Tuy nhiên khi tham gia chuỗi cung ứng của các DN FDI, ngân hàng có thể dựa trên dòng tiền và uy tín của doanh nghiệp trung tâm để mở rộng khả năng cấp tín dụng, đồng thời giảm yêu cầu về tài sản bảo đảm, rút ngắn thời gian thẩm định và số hóa quy trình để DN tiếp cận vốn thuận lợi hơn. Trong khi đó, chia sẻ những rào cản, khó khăn mà DN gặp phải khi thực hiện chuyển năng lượng, TS Bùi Thanh Minh - Phó Giám đốc chuyên môn, Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV) cho biết, có ba khó khăn lớn nhất mà DN gặp phải.

Đó là, thiếu nguồn vốn để triển khai các giải pháp giảm phát thải; thiếu nhân sự có chuyên môn và kinh nghiệm trong lĩnh vực chuyển đổi xanh; và thiếu giải pháp kỹ thuật cụ thể, phù hợp với điều kiện sản xuất kinh doanh của DN. Trong đó, vấn đề vốn được xem là trở ngại lớn nhất. Kết quả khảo sát cho thấy, có tới 50% DN cho rằng họ gặp khó khăn về vốn, trong khi chỉ 5,9% cho rằng không gặp trở ngại nào. Còn dưới góc độ DN FDI, ông Wietse Mutters - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hà Lan tại Việt Nam, cho rằng quản lý năng lượng và tiết kiệm điện đã trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi, đồng thời là một phần không thể tách rời của quá trình chuyển đổi xanh. Tiết kiệm năng lượng không còn đơn thuần là cắt giảm chi phí mà là một khoản đầu tư cho tương lai. Việt Nam cũng không nên xem năng lượng xanh và an ninh năng lượng là hai mục tiêu đối lập, mà cần phát triển đồng thời cả hai để bảo đảm nguồn điện vừa sạch, vừa ổn định. Bên cạnh đó, cần đẩy nhanh đầu tư vào hệ thống truyền tải, trạm biến áp, lưu trữ năng lượng và lưới điện thông minh.

Nam Anh

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây