Dành nguồn lực đầu tư cho văn hóa, tạo giá trị bền vững

Đầu tư trọng điểm, ưu tiên cơ sở

Để các hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa được duy trì hiệu quả, nguồn lực đầu tư cần được bố trí có trọng tâm, phù hợp với đặc điểm và nhu cầu thực tế của từng địa phương. Đây là định hướng xuyên suốt trong các nghị quyết HĐND tỉnh vừa thông qua nhằm cụ thể hóa Chương trình MTQG về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035.

Tổng nguồn vốn kế hoạch đầu tư công năm 2026 để thực hiện chương trình giai đoạn từ 2025 - 2030 trên địa bàn tỉnh là 265,672 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách Trung ương bố trí 221,393 tỷ đồng; ngân sách tỉnh đối ứng 44,279 tỷ đồng. Bên cạnh đó, tổng chi thường xuyên ngân sách cấp tỉnh bố trí cho giai đoạn 2026 - 2030 để thực hiện chương trình hơn 155 tỷ đồng.

Sở VH-TT&DL tổ chức show thực cảnh "Ký ức nhà dài" tại Bảo tàng Đắk Lắk. Ảnh: N. Quỳnh

Trong phương án phân bổ vốn, gần 186 tỷ đồng (chiếm 70% tổng nguồn vốn) được dành cho các xã, phường. Mức vốn dành cho từng địa phương được xác định theo nhiều tiêu chí. Trong đó, xã đặc biệt khó khăn có hệ số ưu tiên 6,0; xã có di tích quốc gia đặc biệt là 4,75. Quy mô dân số, diện tích và đặc điểm riêng của từng địa bàn cũng là căn cứ cho mức phân bổ, hướng nguồn lực đến những nơi cần được ưu tiên.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Phú Mỡ So Minh Mùi, địa phương có hơn 60% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), có vùng căn cứ địa cách mạng Thồ Lồ cùng nhiều giá trị văn hóa đặc sắc như: trống đôi, cồng ba, chiêng năm của đồng bào Ba Na và trống đôi, cồng ba, chiêng bảy của đồng bào Chăm Hroi. Tuy nhiên, do nguồn lực còn hạn chế nên việc đầu tư cho lĩnh vực văn hóa chưa đáp ứng yêu cầu.

Mới đây, xã Phú Mỡ được phân bổ hơn 2,1 tỷ đồng (phần hỗ trợ từ Trung ương) theo các nghị quyết để thực hiện Chương trình MTQG về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035 trong năm 2026. Đây là điều kiện thuận lợi để địa phương từng bước hoàn thiện thiết chế văn hóa, bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống. Đặc biệt, xã được chủ động lựa chọn và ưu tiên đầu tư cho những hạng mục thiết yếu, có giá trị lâu dài. Nhờ vậy, nguồn lực không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn tạo nền tảng duy trì thiết chế văn hóa, gìn giữ di sản để văn hóa thực sự trở thành động lực cho phát triển bền vững của địa phương.

Ngoài ra, các nghị quyết của HĐND tỉnh cũng quyết định bố trí 30% nguồn vốn còn lại (khoảng 79,7 tỷ đồng) để thực hiện các dự án trọng điểm. Việc kết hợp đầu tư cho các công trình quy mô cấp tỉnh với phân bổ nguồn lực về cơ sở tạo điều kiện triển khai chương trình đồng bộ, từ bảo tồn di sản đến hoàn thiện hạ tầng văn hóa.

Đánh giá về ý nghĩa của các nghị quyết vừa thông qua, Giám đốc Sở VH-TT&DL Trần Hồng Tiến khẳng định: “Các nghị quyết là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai thực hiện ngay Chương trình MTQG về phát triển văn hóa trên địa bàn tỉnh. Sở sẽ tham mưu UBND tỉnh ban hành kế hoạch triển khai, đồng thời hướng dẫn các cơ quan, địa phương thực hiện kịp tiến độ đề ra”.

Để nguồn lực phát huy hiệu quả

Việc dành phần lớn nguồn vốn cho cấp xã, phường không chỉ tạo điều kiện để địa phương chủ động trong triển khai các nhiệm vụ phát triển văn hóa mà còn đặt ra yêu cầu sử dụng nguồn lực đúng mục đích, sát nhu cầu và bảo đảm hiệu quả sau đầu tư. Mỗi địa bàn có điều kiện, đặc điểm văn hóa và nhu cầu thụ hưởng khác nhau nên việc rà soát, lựa chọn danh mục công trình cần được thực hiện kỹ lưỡng, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp hoặc xây dựng những thiết chế chưa phát huy hết công năng.

Ông Ngô Xuân Vinh, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Vân Hòa cho biết, hiện nay cơ sở vật chất, thiết chế văn hóa trên địa bàn còn thiếu và chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến việc tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao tại cơ sở. Do đó, địa phương dự kiến ưu tiên nguồn lực đầu tư Trung tâm Văn hóa - Thể thao, từng bước hoàn thiện không gian sinh hoạt chung, đáp ứng nhu cầu hội họp, giao lưu và tổ chức các hoạt động cộng đồng. Cùng với đó, xã sẽ rà soát hiện trạng các thiết chế hiện có để xác định hạng mục cần đầu tư, tránh chồng chéo, lãng phí.

Ngư dân phường Hòa Hiệp thực hiện nghi thức rước thần Nam Hải trong Lễ hội Cầu ngư. Ảnh: T. Hương

Ở những địa bàn có đông đồng bào DTTS sinh sống, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc hoàn thiện nơi sinh hoạt chung mà còn là tạo điều kiện để các giá trị văn hóa truyền thống được duy trì trong cộng đồng. Ông Nguyễn Quang Hùng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Cư Pơng chia sẻ, đầu tư thiết chế văn hóa cần đi đôi với tổ chức các hoạt động để người dân thường xuyên tham gia, thụ hưởng. Với hơn 68% dân số là đồng bào DTTS, xã xác định việc bảo tồn văn hóa phải bắt đầu từ cộng đồng. Vì vậy, bên cạnh hoàn thiện cơ sở vật chất, thiết chế văn hóa, địa phương chú trọng duy trì các câu lạc bộ, đội văn nghệ ở thôn, buôn; phục dựng nghi lễ truyền thống và nghiên cứu đưa hoạt động truyền dạy cồng chiêng vào trường học trên địa bàn.

Đối với các xã, phường, việc HĐND tỉnh thông qua các nghị quyết phân bổ nguồn lực phát triển văn hóa có ý nghĩa thiết thực, tạo điều kiện để các địa phương đầu tư, nâng cấp các thiết chế văn hóa ở cơ sở, duy trì không gian sinh hoạt cộng đồng và tổ chức các hoạt động thực hành, truyền dạy di sản, phát huy bản sắc văn hóa.

Ông Trần Hồng Tiến, Giám đốc Sở VH-TT&DL cho biết, ngành văn hóa sẽ tận dụng nguồn lực từ chương trình để thực hiện tu bổ, phục hồi các di tích, di sản đang xuống cấp; khai thác, phát huy giá trị những di sản đã được đầu tư bảo tồn; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào công tác bảo tồn, quảng bá văn hóa, góp phần đưa các giá trị truyền thống đến gần hơn với công chúng, hình thành những sản phẩm đặc sắc, tạo sức hút du lịch và đóng góp vào phát triển kinh tế địa phương.

Như Quỳnh - Tuyết Hương

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây