Mùa con ong đi lấy mật

Bay theo mùa hoa

Tại Đắk Lắk, mùa hoa cà phê thường nở rộ từ tháng 2 đến cuối tháng 3. Những người thợ nuôi ong ví đây là khoảng thời gian "vàng", bởi hoa cà phê thường có hai đợt nở lớn, mỗi đợt kéo dài từ 7 đến 10 ngày. Giữa thủ phủ cà phê, khi hương hoa nồng nàn lan tỏa khắp vùng đất cũng là lúc người nuôi ong tất bật chọn những vườn cây thích hợp để đặt thùng mật.

Với những người theo nghề nuôi ong, cuộc sống gắn liền với những chuyến đi. Ông Nguyễn Quang Nam (ở xã Dliê Ya) chia sẻ rằng vào dịp giáp Tết hoặc ngoài Tết, ông thường đưa đàn ong về các vùng như Krông Năng, Buôn Hồ... đánh mật. Ở những vùng này, đàn ong lên rất nhanh, mật và phấn hoa đều dồi dào hơn hẳn.

Mùa hoa cà phê - mùa con ong đi lấy mật

Không chỉ có hoa cà phê, trong năm, người nuôi ong còn rong ruổi qua nhiều vùng nguyên liệu khác như rừng keo, bạch đàn hay những cánh rừng cao su bạt ngàn. Tuy nhiên, mật ong hoa cà phê vẫn luôn có một vị thế riêng biệt. Mật thu hoạch vào tháng 3 được đánh giá có chất lượng tốt nhất với màu vàng nhạt, hương thơm dịu, vị ngọt thanh và độ sánh đặc trưng. Điểm đặc biệt của loại mật này là không bị ngả màu hay kết tinh dù để thời gian dài.

Nghề nuôi ong lấy mật từ lâu đã trở thành nghề chính của nhiều nhà nông tại địa phương. Ông Lê Văn Hưng (xã Ea Drông), người đã có hơn 20 năm gắn bó với nghề ong, đánh giá rằng mật hoa cà phê rất được người tiêu dùng ưa chuộng nhờ độ sánh đặc và màu sắc đẹp. "Nếu trên thang điểm 10, mật hoa cà phê xứng đáng đạt mức 8 điểm bởi chất lượng ổn định và giá thành phù hợp", ông Hưng nhận xét.

Tại xã Cuôr Đăng, không khí lao động trở nên khẩn trương để kịp thu hoạch những "cầu mật" đã nặng trĩu, vàng óng. Theo kinh nghiệm của ông Phạm Duy Đoàn (xã Cuôr Đăng), tiêu chí quan trọng nhất để đánh giá mật đạt chuẩn là độ đặc. Khi ong khai thác mật về, chúng sẽ tự quạt và sấy hết phần nước thừa trong cầu. Đến khi mật đủ độ chín và "vít nắp" là lúc người nuôi bắt đầu thu hoạch. Trong điều kiện nguồn hoa dồi dào, cứ khoảng 15 đến 20 ngày, người dân lại có thể quay mật một lần. Năm nay, nhờ thời tiết thuận lợi, không có những đợt nắng quá gắt, độ đường trong mật đạt mức lý tưởng, màu mật đẹp và đặc biệt là khai thác đến đâu thương lái thu mua hết đến đó.

Hộ nuôi ong chọn những vườn cà phê nở rộ để đặt đàn ong

Thách thức trên hành trình vươn xa

Việt Nam đang nằm trong top 10 quốc gia xuất khẩu mật ong lớn nhất thế giới. Hiện cả nước có khoảng 1,3 - 1,5 triệu đàn ong, tổng sản lượng mật ong ổn định 55 - 60 nghìn tấn/năm, trong đó xuất khẩu khoảng 80%. Phần lớn mật ong Việt Nam vẫn xuất khẩu ở dạng thô với giá chỉ khoảng 1.200 - 1.400 USD/tấn, thấp hơn đáng kể so với mật ong chế biến hoặc mật ong đặc sản ở châu Âu (2.500 - 4.000 USD/tấn).

Tỉnh Đắk Lắk hiện có khoảng 200.000 đàn ong; với sản lượng trên 10.000 tấn mật mỗi năm, chiếm khoảng 30% sản lượng mật ong của cả nước. Mật ong của tỉnh đã có mặt tại các thị trường khó tính như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc...

Dù tiềm năng lớn nhưng hành trình của mật ong Đắk Lắk ra thị trường quốc tế không phải lúc nào cũng bằng phẳng. Đặc biệt, việc xuất khẩu đang phải đối mặt với nhiều "hàng rào" kỹ thuật khắt khe về an toàn thực phẩm, chất lượng và áp lực thuế cao. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu diễn biến thất thường cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng mật, trong khi giá cả thị trường đôi khi còn bấp bênh.

Trước những thách thức đó, người nuôi ong tại Đắk Lắk đang dần thay đổi phương thức canh tác, hướng tới sự bền vững. Nhiều doanh nghiệp đang chuyển hướng sang chế biến sâu, sản xuất mật ong đóng gói, mật ong kết hợp thảo dược và các sản phẩm phụ như sáp ong, phấn hoa, sữa ong chúa.

Người nuôi ong trên địa bàn xã Ea Kiết thu hoạch mật ong

Ông Đỗ Ngọc Anh, Giám đốc Công ty TNHH MTV Thương mại Kim Long cho biết, Đắk Lắk là nơi sản xuất trữ lượng mật ong lớn của Việt Nam. Tuy nhiên những năm gần đây, việc xuất khẩu mật ong bị gián đoạn do Mỹ áp thuế chống bán phá giá, dẫn đến giá mật ong giảm, không mang lại hiệu quả kinh tế cho người nuôi ong. Do đó, Công ty Kim Long tập trung phát triển chế biến sâu cho mật ong và đã cho ra đời thương hiệu mật ong lên men Bon Bon (năm 2020), đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, nâng giá trị kinh tế cho mật ong.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, những năm gần đây, mặt hàng mật ong gặp nhiều khó khăn do áp lực thuế và hàng rào kỹ thuật từ thị trường nhập khẩu. Để tháo gỡ những khó khăn này, đưa ngành ong vươn xa trên thị trường quốc tế, Đề án Phát triển bền vững ngành Ong đến năm 2030 đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai thực hiện nhằm hướng đến xây dựng ngành ong cạnh tranh mạnh mẽ, bảo vệ thương hiệu sản phẩm ong Việt Nam, đồng thời đảm bảo an toàn sinh học, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu mật ong.

Minh Thuận

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây