Chủ động thích ứng với già hóa dân số

Khám sức khỏe người cao tuổi tại Bệnh viện Lão khoa Hà Nội. Ảnh: BVCC.

Theo ông Tô Đức - Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế), hiện nay trên 95% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế; hơn 2,5 triệu người đang hưởng trợ cấp xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội hàng tháng.

Tuy nhiên, bối cảnh dân số đã thay đổi nhanh so với thời điểm Luật Người cao tuổi được ban hành. Việt Nam đang trong thời kỳ cơ cấu dân số vàng, với gần 70 triệu người trong độ tuổi 15 - 64 và khoảng 67,4% dân số trong độ tuổi lao động. Đây là lợi thế lớn cho phát triển kinh tế - xã hội. Nhưng cùng lúc, mức sinh giảm, tuổi kết hôn tăng, xu hướng sinh ít con hoặc không sinh con phổ biến hơn đang làm quá trình già hóa diễn ra nhanh hơn.

Theo lãnh đạo Bộ Y tế, mức sinh của Việt Nam hiện chỉ còn 1,93 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế 2,1 con/phụ nữ. Nhiều địa phương chỉ đạt khoảng 1,7 con/phụ nữ. Nếu xu hướng này kéo dài, Việt Nam không chỉ đối mặt với giảm quy mô lực lượng lao động trong tương lai mà còn chịu áp lực lớn hơn về chăm sóc người cao tuổi, an sinh xã hội và tăng trưởng kinh tế.

Theo bà Đặng Thị Huyền - Trợ lý Trưởng Đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, hệ thống chính sách hiện nay vẫn chủ yếu tập trung vào bảo trợ và cứu trợ xã hội, trong khi Việt Nam chưa hình thành được hệ thống chăm sóc dài hạn đồng bộ. Các dịch vụ chăm sóc còn phân tán, thiếu tính toàn diện; mức trợ cấp xã hội hiện chỉ đáp ứng khoảng 23% chuẩn nghèo khu vực nông thôn và 18% chuẩn nghèo khu vực thành thị.

Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội Tô Đức cho rằng, nhiều quy định của Luật Người cao tuổi đã bộc lộ bất cập, trong đó có mức trợ cấp còn thấp, thiếu khung pháp lý về chăm sóc dài hạn, chưa có cơ chế phát triển các mô hình chăm sóc ban ngày và chưa có chính sách thúc đẩy phát triển “kinh tế bạc”. Những vấn đề này cần được nhận diện đầy đủ trong quá trình sửa đổi, bổ sung Luật.

Theo ông Nguyễn Trung Thành - đại diện Phòng Người cao tuổi (Cục Bảo trợ xã hội), việc sửa đổi, bổ sung Luật Người cao tuổi cần chuyển mạnh tư duy chính sách từ cách tiếp cận chủ yếu dựa vào bảo trợ xã hội sang quản lý theo vòng đời, chủ động thích ứng với già hóa dân số và phát huy người cao tuổi như một nguồn lực cho phát triển bền vững.

Do đó, chính sách người cao tuổi trong giai đoạn mới cần đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ: bảo vệ tốt hơn nhóm yếu thế, phụ thuộc; đồng thời tạo điều kiện để người cao tuổi khỏe mạnh tiếp tục tham gia đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội phù hợp với sức khỏe và nguyện vọng.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, thích ứng với già hóa dân số cần được nhìn nhận ở hai góc độ. Một mặt, cần tăng cường hệ thống chăm sóc người cao tuổi thông qua phát triển bệnh viện lão khoa, khoa lão tại các bệnh viện đa khoa; mở rộng mô hình chăm sóc tại nhà, tại cộng đồng, chăm sóc ban ngày và nội trú; xây dựng câu lạc bộ người cao tuổi và bảo đảm tốt chính sách an sinh xã hội. Mặt khác, già hóa dân số cũng mở ra cơ hội phát triển “kinh tế bạc”, hình thành nhiều ngành nghề, dịch vụ mới liên quan đến chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, dinh dưỡng, thiết bị hỗ trợ, nhà ở thân thiện với người cao tuổi, du lịch nghỉ dưỡng, bảo hiểm, công nghệ chăm sóc và đào tạo nhân lực chuyên ngành.

Nếu được định hướng đúng, “kinh tế bạc” không chỉ tạo ra thị trường dịch vụ mới mà còn góp phần giảm áp lực lên ngân sách nhà nước. Khi khu vực tư nhân, tổ chức xã hội và cộng đồng tham gia cung cấp dịch vụ chăm sóc có kiểm soát, người cao tuổi có thêm lựa chọn, gia đình có thêm điểm tựa, còn nhà nước tập trung nguồn lực cho nhóm yếu thế, không có khả năng chi trả.         

Đức Trân

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây