Nông sản Việt: Chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất

Từ ngày 1/6/2026, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) sẽ chính thức áp dụng Nghị định số 280 về đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm nước ngoài xuất khẩu vào Trung Quốc.

Áp lực lớn cũng là cơ hội tái cơ cấu

Trong bối cảnh thương mại nông sản toàn cầu đang chuyển mạnh sang quản lý theo chuỗi giá trị, các yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và kiểm dịch động thực vật (SPS) đang trở thành điều kiện bắt buộc để hàng hóa có thể tiếp cận thị trường quốc tế. Với Trung Quốc - thị trường xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam, những thay đổi về quy định nhập khẩu lần này được xem là “bài kiểm tra” lớn đối với năng lực thích ứng của DN Việt.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NNMT), ngày 14/10/2025, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) ban hành Lệnh 280 về đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm ở nước ngoài xuất khẩu vào Trung Quốc. Lệnh 280 có hiệu lực từ ngày 1/6/2026, thay thế Lệnh 248 trước đây. Đây là thay đổi quan trọng, tác động trực tiếp tới cơ quan quản lý, DN, hợp tác xã và cơ sở sản xuất, chế biến của Việt Nam đang hoặc sẽ xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.

Bên cạnh Lệnh 280, Trung Quốc cũng liên tục cập nhật các yêu cầu mới liên quan đến đăng ký cơ sở sản xuất, kiểm soát an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật, ghi nhãn, bao gói và truy xuất nguồn gốc thông qua Thông báo số 219 ngày 7/11/2025 và Thông báo số 27 ngày 18/3/2026. Nếu DN không chủ động nắm bắt quy định mới, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, điều kiện sản xuất và hệ thống kiểm soát chất lượng theo yêu cầu, nguy cơ gián đoạn xuất khẩu hoàn toàn có thể xảy ra.

Theo ông Nguyễn Quý Dương - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NNMT), việc cập nhật kịp thời thông tin là yếu tố quan trọng để bảo đảm hoạt động xuất khẩu không bị gián đoạn.

Trong khi đó, ông Ngô Xuân Nam - Phó Giám đốc Văn phòng Thông báo và điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động thực vật Việt Nam (Văn phòng SPS Việt Nam) cho biết, Lệnh 280 cũng có một số điểm tích cực khi cho phép tự động gia hạn đăng ký đối với các DN tuân thủ tốt quy định và không có cảnh báo về an toàn thực phẩm. Trung Quốc cũng dự kiến ứng dụng công nghệ AI vào hệ thống CIFER nhằm hỗ trợ xử lý hồ sơ nhanh và minh bạch hơn.

Tuy nhiên, cơ chế tự động gia hạn sẽ không áp dụng nếu DN phải cập nhật thông tin, cần thẩm tra thủ công hoặc phát sinh sự cố an toàn thực phẩm ở cấp quốc gia, ngành hàng hay khu vực. Điều này đồng nghĩa với việc DN phải duy trì ổn định hệ thống quản lý chất lượng và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Doanh nghiệp cần chủ động thích ứng

Thứ trưởng Bộ NNMT Võ Văn Hưng đánh giá, trong bối cảnh thương mại nông sản toàn cầu chuyển mạnh sang minh bạch hóa và kiểm soát chất lượng theo chuỗi giá trị, việc đáp ứng các yêu cầu SPS không còn là vấn đề kỹ thuật đơn thuần mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để duy trì thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

“Nếu không chủ động nắm bắt quy định, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, điều kiện sản xuất, chế biến và hệ thống kiểm soát chất lượng theo yêu cầu mới, DN có thể gặp khó khăn trong duy trì thị trường, thậm chí phát sinh nguy cơ gián đoạn xuất khẩu” - Thứ trưởng Võ Văn Hưng chia sẻ.

Để giúp các DN thích ứng với quy định mới từ thị trường Trung Quốc, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) vừa có văn bản gửi Sở Công thương địa phương, các hiệp hội ngành hàng nông sản, thực phẩm về việc Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) thực thi Lệnh 280 về nhập khẩu thực phẩm vào nước này. Cục Xuất nhập khẩu lưu ý các nhà xuất khẩu, đối với tài liệu đánh giá rủi ro các sản phẩm quy định trong lệnh này về các yếu tố đánh giá, sản phẩm phải có thư giới thiệu chính thức của cơ quan có thẩm quyền khi đăng ký mã DN, được xem xét trên cơ sở: mức độ rủi ro về an toàn thực phẩm, tỷ lệ lô hàng nhập khẩu không đạt yêu cầu, đã từng phát sinh sự cố an toàn thực phẩm nghiêm trọng và phù hợp với thông lệ quốc tế...

Giới chuyên gia đánh giá, việc thích ứng với các tiêu chuẩn mới không chỉ giúp DN duy trì xuất khẩu sang Trung Quốc mà còn tạo nền tảng để mở rộng sang các thị trường khó tính khác như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản hay Hàn Quốc. Đây cũng là cơ hội để nông sản Việt Nam chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng, thương hiệu và giá trị gia tăng.

Lê Bảo

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây