Nhiều thách thức trong phòng, chống dịch bệnh động vật trên cạn

Nguy cơ bùng phát dịch bệnh cao

Đắk Lắk đang duy trì tổng đàn vật nuôi ở quy mô lớn với hơn 1 triệu con heo, 20,7 triệu con gia cầm và khoảng 432.000 con trâu, bò. Thời gian qua, tình hình chăn nuôi trên địa bàn tỉnh tiếp tục phát triển mạnh mẽ, đa dạng về chủng loại vật nuôi và quy mô, đóng góp quan trọng vào giá trị sản xuất chung của cả nước. Tuy nhiên, vấn đề an toàn dịch tễ lại đang bộc lộ nhiều khó khăn, thách thức.

Chăn nuôi heo quy mô trang trại khép kín trên địa bàn tỉnh

Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y, trong 6 tháng đầu năm 2026, dịch tả lợn châu Phi đã bùng phát tại 113 hộ thuộc 30 xã, phường, buộc phải tiêu hủy 8.538 con heo. Đáng lo ngại là kết quả giám định dịch tễ cho thấy chủng virus dịch tả lợn châu Phi mới, lai giữa genotype I và genotype II đang chiếm tới 83,6% tại các ổ dịch. Đây là mối đe dọa rất lớn vì các loại vắc-xin dịch tả lợn châu Phi hiện hành chỉ có hiệu quả bảo hộ đối với chủng genotype II, hoàn toàn không có khả năng bảo hộ đối với chủng lai này.

Bên cạnh đó, bệnh lở mồm long móng đang bị đe dọa bởi chủng virus ngoại lai Serotype SAT1 cực kỳ nguy hiểm đã xuất hiện tại Trung Quốc vào đầu tháng 4/2026. Đây là chủng virus chưa từng có tại Việt Nam và các vắc-xin hiện hành chưa có khả năng bảo hộ. Đặc biệt, bệnh dại trên động vật tiếp tục là điểm nóng đáng báo động khi ghi nhận 11 trường hợp chó, mèo mắc bệnh tại 10 xã, phường, đẩy Đắk Lắk vào nhóm các tỉnh có nguy cơ tử vong do bệnh dại cao nhất cả nước.

Tiêm vắc-xin phòng bệnh dại trên đàn chó,mèo đang được các địa phương tăng cường để hạn chế phát sinh các ổ dịch

Cùng với đó, thực trạng quản lý giết mổ lỏng lẻo ở cấp cơ sở đang là nguy cơ cho dịch bệnh lây lan. Chăn nuôi nông hộ chưa bảo đảm điều kiện an toàn sinh học còn chiếm tỷ trọng lớn, gây nhiều khó khăn trong công tác quản lý và kiểm soát an toàn dịch bệnh, an toàn thực phẩm.

Ông Nguyễn Văn Minh, Chi cục Trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y cho biết, dù sở hữu tổng đàn vật nuôi lớn, ngành chăn nuôi Đắk Lắk vẫn đối mặt nhiều lỗ hổng do quy mô nhỏ lẻ chiếm đa số. Việc chấp hành pháp luật thú y, an toàn sinh học và tiêm vắc-xin của một số bộ phận còn lỏng lẻo. Công tác giám sát, báo cáo và công bố dịch chậm trễ; tình trạng giấu dịch, bán chạy vật nuôi bệnh vẫn diễn ra.

Xóa tư duy "chạy theo dập dịch"

Tỷ lệ tiêm phòng thấp chính là nguyên nhân cốt lõi khiến dịch bệnh bùng phát. Điển hình như vắc-xin phòng bệnh dại, tỷ lệ tiêm phòng định kỳ trên toàn tỉnh chỉ đạt 28,3% tổng đàn - con số thấp dưới ngưỡng báo động, hoàn toàn không đủ khả năng tạo miễn dịch cộng đồng. Nguyên nhân là do chính quyền một số xã, phường chưa quyết liệt, thiếu nhân lực thống kê chính xác biến động đàn và buông lỏng xử phạt tình trạng chó thả rông.

Nuôi gà lấy trứng quy mô trang trại được khuyến khích phát triển theo hướng an toàn sinh học

Bên cạnh ý thức chủ quan của người nuôi, "nút thắt" lớn nhất hiện nay chính là sự đứt gãy trong hệ thống thú y cơ sở. Kể từ khi chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc quản lý trực tiếp từ cấp tỉnh xuống cấp xã gặp nhiều lúng túng. Do thiếu kinh phí và cơ chế đãi ngộ quá thấp, nhiều xã không có nhân viên thú y hoặc không thể ký hợp đồng lao động, dẫn đến gián đoạn công tác giám sát dịch bệnh tại các thôn, buôn.

Chia sẻ về bài toán nhân sự tại địa phương, ông Trần Minh Trình, Chủ tịch UBND xã Ea Wer bày tỏ: "Địa bàn xã rất rộng, chăn nuôi nhỏ lẻ chiếm đa số nhưng lực lượng thú y quá mỏng. Trạm thú y trước đây không còn, xã lại gặp vướng mắc về kinh phí và quy định hợp đồng lao động theo các nghị định mới nên chưa bố trí được nhân viên thú y chuyên trách. Khi xuất hiện ổ dịch, việc huy động lực lượng phun hóa chất tiêu độc khử trùng, khoanh vùng dập dịch tại các buôn đồng bào dân tộc thiểu số gặp rất nhiều trở ngại do thiếu người có chuyên môn".

Trước thực trạng này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn đã yêu cầu thay đổi tư duy quản lý từ "chạy theo dập dịch" sang "chủ động dự phòng từ sớm, từ xa". UBND tỉnh khẳng định sẽ không chấp nhận sự lơ là, chủ quan của bất kỳ mắt xích nào trong hệ thống chính quyền hai cấp. Chủ tịch UBND xã, phường phải chịu trách nhiệm trực tiếp trước Chủ tịch UBND tỉnh nếu để xảy ra dịch bệnh lây lan diện rộng do giấu dịch hoặc chậm báo cáo.

Để giải quyết triệt để các tồn tại, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính và Sở Nội vụ khẩn trương rà soát, tham mưu phương án tháo gỡ vướng mắc, bổ sung đủ nguồn nhân lực thú y viên và nâng cao chế độ đãi ngộ tương xứng cho cấp cơ sở. Đối với bệnh dại, cấp xã bắt buộc phải quản lý chặt biến động đàn chó mèo, sử dụng linh hoạt ngân sách địa phương và nguồn xã hội hóa để tổ chức tiêm phòng triệt để.

Minh Thuận

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây